Hidrolik pnomatik dersleri bölümündeki bu yazının konusu pnömatik motor seçimi olacak. Pnömatik motor seçerken nelere dikkat edilmelidir. Hangi faktörler hesaplanmalıdır gibi bilgiler paylaşacağız.
Pnömatik Motor Seçimini Etkileyen Faktörler
Pnömatik motorun basınç verimliği
Pnomatik motorun hız aralığı
Pnömatik motorun moment değeri
Pnömatik motorun hizmet ömrü
Pnömatik motorun maliyeti
Pnömatik motorun ebat, ağırlık ve montaj yöntemi
motor seçimini etkilemektedir.
Pnömatik motor seçimi ve basınç verimliği
Motorun herhangi bir hasara veya istenmeyen miktara dahili kaçaklara neden olmaksızın hava basıncına karşı koyabilme kabiliyetine göre belirlenir.Bir çok motor, belli bir basınç aralığı içinde çalışacak şekilde tasarlanır. Bir motorun basınç aralığı 2 bar ile 10 bar arasında değişmektedir.
pnömatik motor seçiminde hız aralığı
Motor tipine ve tasarımına bağlı olarak, 500 dev/dak’ dan 6000 dev/dak değerine kadar değişir. Bazı küçük aletler ise çok yüksek devirli olup; hız, 1500 dev/dak mertebesinde olabilir. Motor çalışma hızı uygulamaya bağlı olarak belirlenir .
Pnömatik motor seçiminde motorun moment değeri
Bir motorun moment değeri, bir cisim üzerine etki eden döndürme kuvvetidir. Motor momenti üç gruba ayrılır bunlar;
ilk hareket momenti: motorun tam hareketsiz bir konumda iken başlamak için etki ettiği bir kuvvettir
Çalışma momenti; motor çalışmakta iken etki eden bir kuvvet olup hava basıncındaki değişimlere bağlı olarak değişir.
Tam yük momenti; çalışmakta olan bir motoru durdurmak için gerekli olan kuvvettir.
Pnomatik motorlarda moment hız ilişkisi (yukarıda). Moment hız grafiğinde; motor düşük devirde çalışmakta iken moment yüksektir. Yüksek devirde ise, moment düşüktür.
Motorları bir dişli tertibatına vasıtasıyla birbirine irtibatlandırmak suretiyle, düşük devir ve yüksek moment bileşiminden oluşan bir sistem elde edilebilir.
Pnömatik motorların kilowatt cinsinden çıkış gücü, mil hızı ile moment değerlerinin çarpıma eşit olup; aşağıdaki eşitlik vasıtasıyla hesaplanabilir.
Örneğin; 230 Nm’lik bir moment değerine sahip ve 2000 dev/dak hızla dönmekte olan bir motorun kw cinsinden gücünü hesaplamak istediğinizi varsayınız. Bu durumda çıkış gücü ne olur ?
Çözüm : 230×2000 /60000 = 7.66 kw
Bir pnömatik motorun tipik güç eğrileri (yukarıda). Şekildeki güç eğrisi grafiğindeki; maksimum çıkış gücünün, ortalama bir hız ve yine ortalama bir çıkış momentinden elde edildiğine dikkat ediniz. Bu nedenle, herhangi bir uygulamada maksimum bir güç elde etmek için, motorun maksimum devirde çalışması gerekli değildir.
Pnömatik motorun hizmet ömrü
pnömatik motor seçimi konusunda hizmet ömrü; çalışma saatine, yük çevrimlerine ve motora güç veren basınçlı havanın kalitesi ile doğrudan ilişkilidir. Basınçlı hava kalitesinin, uygun bir filtreleme ve yağlama ile sağlanabildiğini unutmayınız.
Pnömatik motorun maliyeti
Pnömatik motorun hizmet ömrü, iletme maliyeti ve parça değiştirme giderlerinin yanı sıra; montaj, tesisat, çekim ve mil bağlantı tertibatı ile ilgili maliyetlerin de satın alma maliyetide vardır. Bu motorların hidrolik motorlara göre basınçlı hava temini daha yüksek bir ilk maliyet gerektirmektedir.
Pnömatik motorun ebat, ağırlık ve montaj yöntemi
Genellikle, yekpare yapıda ve küçük hacimlere kolayca yerleştirilebilir özellikte olan motorlar tercih edilir. Motorun toplam ölçüleri, şekli, montaj tipi, mil bağlantıları ve hava hattı boru bağlantıları; genellikle imalatçı katalogunda verilir.
Tork ve Hız Dengesi
Pnömatik motor seçiminde, uygulamanın gerektirdiği tork ve devir hızı arasındaki denge dikkate alınmalıdır.
Hava Tüketimi Hesabı
Motor seçiminde, kompresörün sağlayabileceği hava debisiyle motorun tükettiği hava miktarının uyumlu olması gerekir.
Çalışma Ortamı Koşulları
Nemli, tozlu veya patlayıcı ortamlarda çalışacak pnömatik motorlar, bu koşullara uygun özel tasarımlarla seçilmelidir.
Konuyla İlgili Sorular
Motorun basınç verimliliği, moment değeri ve hizmet ömrü de kullanım amacına uygunluğu belirleyen en az hız kadar önemli faktörlerdir. Sadece hıza odaklanmak, uygulamanın ihtiyaç duyduğu gücü veya dayanıklılığı karşılamayan yanlış bir motor seçimine yol açabilir.
Motor, tasarlandığı basınç aralığının dışında çalıştırılırsa ya yeterli güç üretemez ya da iç parçalarında hasar oluşabilir. Bu aralığa uyulması, motorun hem güvenli hem de verimli çalışmasını garanti eder.
İlgili Yazılar
