El aletlerinde iş güvenliği konusu ihmal edilmemesi gereken konulardan biridir.El aletlerinde kullanım hataları yüzünden iş yerlerinde yaralanmalı iş kazaları olabilmekte ve el aletlerinin yanlış kullanımı sebebiyle iş süreleri uzayabilmekte gereksiz vakit kaybına yol açmaktadır.el aletlerinin kullanılmasında alınacak güvenlik tedbirleri önem arz eder.
El aletlerinde iş güvenliği kuralları
Örnek olarak bazen bir işi yapmak için değişik işlerde aynı el aletini kullanırız .Halbuki el aletleri kullanımında kazalara yol açmamak için en önemli kurallardan biri .Her işi kendine has el aletiyle yapmaktır.
Elektrikli el aletlerinde en çok görülen iş kazaları elektrik çarpmaları şeklinde olmaktadır. Bu kazaların önüne geçmek için; Topraklamalı prizler kullanmalı. Kablosu eskimiş sıyrılmış , ya da alelade tamir görmüş el aletlerini kullanmamalıyız. Parlayıcı ve patlayıcı malzemelerin olduğu ortamlarda elektrikli aletleri kullanmamalıyız. Bakım ve onarım işlerinde ve parça değişimlerinde elektrikli el aletlerinin elektrikle olan bağlantıları kesilmelidir. Islak ve nemli ortamlarda mümkünse düşük gerilimler kullanılmalıdır. El aletleri insanların üstüne düşecek şekilde güvensiz olarak yüksek yerlerde bulundurulmamalıdır.Aşırı gürültülü el aletleri kullananlar kulaklık takmalıdır.
El aletlerinde iş güvenliği konusunda genel tedbirler
El aletleri yapılacak işe uygun olmalıdır.
Usulune uygun kullanılmalıdır.
Bakımlı olmalıdır.
Bakımı işinin ehli kişilerce yapılmalıdır.
Uygun kişisel koruyucular kullanılmalıdır.(Eldiven, gözlük gibi )
Uygun yerde muhafaza edilmelidirler.
El aletleri üzerine harici bir cisim ile darbe uygulamayınız.
Arızalı olan el aletleri değiştirilmeli ya da onarılmalıdır.
Sapları kolayca çıkmamalı, kırık ya da çatlak olmamalı.
Sapları yağlı veya kaygan olmamalı.
Küçük parçalarla çalışırken mengenelerle tutturulmalı.
Çalışan, hareket eden makinelere çalışmaları durdurulmadan el aletleri ile müdahale edilmemeli.
El aletleri ile şakalaşılmamalı.
İlgili Dokumanlar
El Aletlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği PDF Sunu
El Aletlerinde İş Güvenliği PDF sunu
Doğru Alet Seçimi
Bir işe uygun olmayan alet kullanmak, hem işin kalitesini düşürür hem de kaza riskini artırır.
Düzenli Bakım Kontrolü
El aletlerinin düzenli olarak kontrol edilip bakımının yapılması, ani kırılma veya kayma risklerini azaltır.
Koruyucu Ekipman Kullanımı
El aletleriyle çalışırken eldiven ve gözlük gibi koruyucu ekipmanların kullanılması yaralanmaları önler.
El aletlerinde kullanım hataları
El aletlerinin kullanılmasında alınacak güvenlik tedbirleri konusunu değişik el aletleri ile işleyeceğiz.Bunlardan birisi de açık ağız anahtarlar ve yıldız anahtarlar.
Anahtar kullanım hataları
Çatal ağız (açık ağızlı anahtar) ve yıldız ağız anahtarlarda karşılaşılan en önemli sorun, hatalı güç kullanımı ve darbeli kuvvet uygulanması biçiminde olmaktadır.
Somun ya da cıvatalar üzerine daha fazla güç uygulanmasını gerektiren durumlarda boru takılarak yapılan işlem sonucunda, anahtar ağzı veya gövdesi zarar görmektedir.
Anahtar ölçüsü ile somun-civata ölçüsü aynı olmalıdır
Güç kullanma amacıyla anahtarlar üzerine çekiçle vurulmamalıdır.
Paslanmış vida ve civatalarda önce pas sorunu giderilmelidir.
Tornavida Kullanım Hataları
Vida ağzına tam oturacak şekilde en geniş yüzeyden kavrayan tornavidalar kullanılmalıdır. Tornavidanın kavrama yüzeyi vidanın yüzeyine oturmadığı takdirde yüzeylerde aşınma başlar. Ya tornavida kullanılamaz hale gelir ya da vidanın başı bozulur.
Allen anahtarlar standart bir güç uygulanacak biçimde ve büyüklükte imal edildiğinden, uzatma kolu takılarak kontrolsüz güç uygulanmamalıdır.
Tornavidanın asma deliğine mil takıp güç uygulanmamalıdır. Lokma uçlu tornavidaların sapında bulunan asma deliğinin, amacı dışında mil takılarak güç kullanılması durumunda sap kısmı hasar görecektir.
Tornavidalar levye olarak kullanılmamalıdır. Tornavidaların uçları sertleştirilerek imal edildiğinden, keski veya levye yerine kullanıldığında uç kısmı kırılabilecek, süngü kısmı eğrilebilecektir.
Tornavidalar keski olarak kullanılmamalıdır
Pense – Yan Keski – Kargaburun- Kurbağacık- Boru Anahtarı Kullanım Hataları
Elektronikçiler için üretilmiş olan setler, genel amaçlı olarak üretilen penseler yerine kullanılmamalıdır.
İzolesi deforme olmuş penselerin elektrik işlerinde kullanılması iş sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalıdır.
Pense yan keski ve karga burun grubundaki el aletleri bakır, alüminyum ve inşaat teli gibi yumuşak tellerin kesilmesinde kullanmalıdır. Sert telleri pense ile kesmeyiniz
Elektronikçi grubu ürünleri amacı dışında kullanmayınız
Bu el aletlerinin üzerine çekiçle vurulmamalı veya darbeye maruz bırakılmamalıdır.
Penseleri çekiç gibi kullanmayınız
Yan keski gibi el aletleri ile, üzerinden akım geçen telleri keserken ark oluşturacak durumlardan kaçınılmalıdır.
Makaslar ve makas kullanımı
el aletlerinin kullanılmasında alınacak güvenlik tedbirleri konusuna makaslar ile devam edeceğiz. Makaslar amacına uygun olarak kullanılmalıdır. Kullanım sonrası temizlenmeli ve uygun biçimde yağlanarak muhafaza edilmelidir. Makasın ağzının bilenmesi gerekiyor ise bu işlem ehil kişiler tarafından yapılmalıdır.
Demir kesme işlemi yapılırken, demir çapına uygun makasın seçilmesine özen gösteriniz.
Çekiçler keskilerde kullanım hataları
Çekicin.kenar, uç ve köşe kısımları darbeye maruz kalmamalıdır. Taban ve ucu sertleştirilmiş olan çekiçler uzun süre kullanıldığında malzemede akmalar meydana gelir. çekicin tabanında çapaklar oluşur. Bu çapaklar temizlenmediği takdirde sıçrayarak insan sağlığına zarar verebilecektir.
Keskilerin de kullanımı sırasında ucunda yıpranma, çapaklanma ve mantarlaşma olacaktır. Ucun onarımı için yapılan bileme işlemi keskinin fabrikasyon özelliğinin bozulmasına neden olacaktır. çekiç ve keskilerde oluşan mantarlaşmanın temizlenmesinde, sertliğinin etkilenmemesi için soğutma sıvısı kullanılmalıdır.
Konuyla İlgili Sorular
Bir aleti tasarlanmadığı bir iş için kullanmak, hem aletin kırılma riskini hem de kontrolsüz hareket etme ihtimalini artırır. Doğru alet, hem işi güvenli yapmayı hem de kullanıcıyı beklenmedik kazalardan korumayı sağlar.
Su, elektriği kolayca ilettiği için nemli bir ortamda yüksek gerilimli bir alet kullanmak ciddi çarpılma riski taşır. Düşük gerilim, olası bir kaçak durumunda vücuttan geçecek akımı, hayati tehlike oluşturmayacak seviyede tutar.
İlgili Yazılar
Elektrikle Çalışmalarda İş Güvenliği 
Öğrencilere Atölye ve İşyerlerinde İş Güvenliği Sunu 
Hidrolik Pnömatik Makinelerde Çalışanlar İçin Emniyet Kuralları 
İşyerlerindeki Riskler – Tehlike ve Önlem Örnekleri 
İş Güvenliği Kanun ve Yönetmelikleri 
İşyerlerinde Korunma Politikaları 
İşyerlerinde Gürültünün Önlenmesi ve Gürültü Kontrolü 
Çevre Mevzuatı – Çevre İle İlgili Yönetmelikler