Mikrometre Simulatörü

Tut-Sürükle mantığı ile çalışır. Ayrıca klavye yön tuşları ile de kullanabilirsiniz.

Yukarıdaki simülatör, atölyelerde en çok kullanılan ölçü aletlerinden biri olan 0-25 mm dış çap mikrometresini canlandırır. Tamburu sürükleyerek mili ilerletebilir, kovan ve tambur üzerindeki değerleri kendiniz okuduktan sonra sonucu açıp kontrol edebilirsiniz. Klavyenin yön tuşlarıyla da adım adım ilerletebilirsiniz.

Mikrometrenin kısımları

Gövde (C kasnak): aletin iskeletini oluşturan, ölçme yüzeylerini birbirine bağlayan U biçimli parça.
Örs: gövdeye sabitlenmiş, hareket etmeyen ölçme yüzeyi.
Mil: tambur çevrildikçe ilerleyip iş parçasına dayanan hareketli yüzey.
Kovan (kılavuz): üzerinde milimetre ve yarım milimetre çizgileri bulunan sabit boru.
Tambur: kovanın üzerinde dönen, çevresinde 50 bölme bulunan parça.
Cırcır: tamburun ucundaki, belirli bir kuvvetten sonra boşa dönen düzenek. Ölçme kuvvetini sabit tutar.
Kilit: okunan ölçüyü sabitlemek için mili kilitler.

Mikrometre nasıl okunur?

Mikrometre okumak üç parçanın toplanmasıdır: tam milimetre, varsa yarım milimetre ve tamburdan okunan yüzde birler.

Kovanın üst tarafındaki çizgilerden, tamburun kenarına kadar görünen son tam milimetreyi okuyun.
Kovanın alt tarafındaki yarım milimetre çizgilerinden biri tamburun kenarından çıkmış mı bakın. Çıkmışsa ölçüye 0,50 mm ekleyin.
Tambur üzerinde, kovandaki yatay referans çizgisiyle hizalanan rakamı bulun ve 0,01 mm ile çarpın.
Üç değeri toplayın.

Örnek: Kovanda 12 mm çizgisi görünüyor, yarım milimetre çizgisi de ortaya çıkmış ve tamburda referans çizgisine 23 rakamı denk geliyor. Ölçü: 12 + 0,50 + (23 × 0,01) = 12,73 mm.

Neden 0,01 mm okur?

Mikrometrenin mili vida dişlidir ve tamburun bir tam turu mili 0,5 mm ilerletir. Tamburun çevresi 50 eşit bölmeye ayrıldığı için bir bölme 0,5 / 50 = 0,01 mm‘ye karşılık gelir. Hassasiyetin kaynağı budur: vidanın adımı ile tamburdaki bölme sayısı.

Aynı sebeple ölçme aralığı da dardır; standart bir dış çap mikrometresi 25 mm’lik bir aralığı kapsar (0-25, 25-50, 50-75 mm gibi).

Mikrometre mi kumpas mı?

İkisi birbirinin yerine geçmez, farklı işler için kullanılır.

Hassasiyet: mikrometre 0,01 mm okur; verniyerli kumpas 0,05 veya 0,02 mm. Toleransı dar işlerde mikrometre şarttır.
Ölçme aralığı: tek bir mikrometre yalnızca 25 mm’lik bir aralığı ölçer. Kumpas ise 150 mm ve üzerini tek aletle kapsar.
Ölçü çeşidi: kumpasla dış, iç ve derinlik ölçebilirsiniz. Standart dış çap mikrometresi sadece dış ölçü alır.
Ölçme kuvveti: mikrometrede cırcır kuvveti sabitler, bu yüzden farklı kişiler aynı sonucu okur. Kumpasta kuvvet tamamen kullanıcıya bağlıdır.

Pratikte sıra şöyle işler: kaba ölçüyü ve boyu kumpasla alırsınız, tolerans kontrolü gereken çapı mikrometreyle.

Ölçüm yaparken sık yapılan hatalar

Yarım milimetre çizgisini atlamak. Mikrometre okumada açık ara en sık hata budur ve sonucu tam 0,5 mm yanlış yapar. Tamburda okuduğunuz değer 50’ye yaklaşıyorsa alt çizgiyi mutlaka kontrol edin.
Cırcırı kullanmamak. Tamburdan kuvvet uygulayarak sıkarsanız hem ölçü küçük çıkar hem de vida dişi zamanla bozulur. Mil parçaya yaklaşınca çevirmeyi bırakıp cırcırdan devam edin.
Sıfır ayarını kontrol etmemek. Ölçme yüzeyleri temas hâlindeyken tamburun sıfırı, kovandaki referans çizgisiyle çakışmalıdır. Çakışmıyorsa alet ayar anahtarıyla sıfırlanmalıdır.
Aleti gövdesinden uzun süre elde tutmak. Vücut sıcaklığı metali genleştirir. Hassas ölçümlerde mikrometre yalıtkan kısmından tutulur veya sehpaya bağlanır.
Ölçme yüzeylerini temizlememek. Örs ile mil arasında kalan ince bir yağ filmi veya talaş, 0,01 mm mertebesinde çalışırken doğrudan hataya dönüşür.

Sıkça sorulan sorular

Standart bir mekanik mikrometre 0,01 mm hassasiyetle okur. Tamburun bir turu mili 0,5 mm ilerletir ve tambur çevresi 50 bölmeye ayrılmıştır; 0,5 / 50 = 0,01 mm. Verniyerli tipte 0,001 mm’ye kadar okuyabilen modeller de vardır.

Ölçme aralığını mil vidasının boyu sınırlar. Bu yüzden mikrometreler 0-25, 25-50, 50-75 mm gibi takımlar hâlinde üretilir. Daha büyük parçalar için uygun aralıktaki mikrometre seçilir.

Cırcır, ölçme kuvvetini belirli bir değerde sabitler ve o değere ulaşınca boşa döner. Kullanmazsanız uyguladığınız kuvvet her ölçümde değişir, ölçüler tutarsız olur ve genellikle olduğundan küçük çıkar. Ayrıca aşırı kuvvet vida dişine kalıcı zarar verir. Kısacası kullanılmalıdır.

Mikrometre 0,01 mm okur ama yalnızca 25 mm’lik bir aralığı ve sadece dış ölçüyü kapsar. Kumpas 0,05-0,02 mm hassasiyetle okur; buna karşılık dış, iç ve derinlik ölçebilir ve çok daha geniş bir aralığı tek aletle karşılar. Tolerans kontrolü gerektiren çap ölçümlerinde mikrometre, genel ölçülerde kumpas kullanılır.

Tamburun bir turu mili yalnızca 0,5 mm ilerletir. Yani kovandaki tam milimetre çizgileri arasına iki tur girer. Hangi turda olduğunuzu ayırt edebilmek için kovanın alt tarafına yarım milimetre çizgileri konur. Bu çizgi görünüyorsa ölçüye 0,5 mm eklenir; atlanırsa sonuç tam yarım milimetre yanlış olur.

İlgili Yazılar