Bu yazımızın konusu motorun parçaları ve görevleri resimli anlatım. Motorun kısımları ve görevleri konusunu inceleyeceğiz. Motor parçaları konusu, sürücü kursu ders notları kapsamındadır ve ehliyet sınavına hazırlık çalışmalarınızda da faydalı olacaktır. İşte konu başlıklarımız:
Motorun Sabit parçaları
Silindir (Motor Bloğu)
Motorun gövdesini oluşturur. İçerisinde silindirleri, krank, kam mili, yağ pompası gibi parçaların dışında yakıt sistemi elemanları, distribütör, yağ filitresi, şarj dinamosu ve marş motoru gibi elemanlara yataklık eder.


Silindir Kapağı
Silindir bloğunun üzerini kapatarak yanma odalarını oluşturur. Üzerinde bujileri, dizel motorlarda enjektörleri ve subap mekanizmasını taşır. Yanma odalarının çevresinde su kanalları vardır.


Karter
Karter ne işe yarar ? : Silindir blokunun alt kısmını kapatarak motoru koruyan sac parçadır. Motor yağına depoluk eder.


Radyatör
Radyatörün görevi : Su soğutmalı motorlarda soğutma suyuna depoluk eder, sistemde ısınan suyun soğumasına yardımcı olur.


Karbüratör (Sadece Eski Tip Benzinli Araçlarda Bulunur)
Karbüratör, motordan istenen ısı enerjisinin elde edilmesi için gerekli olan benzin, hava karışımını, değişik şartlara göre yaklaşık 1/15 (benzin/hava) oranında buhar halinde karıştıran elemandır. Emme monifoldunun üzerinde bulunur.


Hava Filtresi
Hava filtresinin görevi: Dışardan motor içerisine alınacak olan havayı temizleyen elemandır.


Manifold
Manifold Emme ve eksoz manifoldu olmak üzere iki çeşittir. Emme manifoldu karbüratörde karışmış olan benzin hava karışımını silindirlere dağıtır. Eksoz monifoldu ise yanma sonunda meydana gelen eksoz gazlarını bir araya toplayarak eksoz borusuna gönderir.


Yağ Filtresi
Yağ Filtresi, motor yağının içinde dolaşan kirleticileri süzerek motorun temiz yağ ile yağlanmasını sağlar. Böylece motor parçaları arasındaki sürtünme ve aşınmanın azaltılmasına yardımcı olur.
Genellikle motor bloğunun alt veya yan kısmında bulunur ve motor yağı değişimi sırasında belirli aralıklarla değiştirilir.


Endüksiyon Bobini (Sadece Benzinli Araçlarda Bulunur)
Endüksiyon Bobininin görevi : Akümülatörden gelen 12 voltluk doğru akımı, 18-25 bin volta yükselten parçadır.


Distrübitör
Distrübitörün görevi : Endüksiyon bobininden gelen yüksek voltajı ateşleme sırasına göre bujilere dağıtan elemandır.


Bujiler (Sadece Benzinli Araçlarda Bulunur)
Bujinin görevi : Yanma odasına sıkıştırılmış bulunan benzin, hava karışımını, kıvılcımla ateşleyen parçadır.


Şarj Dinamosu (Alternatör)
Şarj Dinamosu, Motor çalıştığı sürece mekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren ve ayrıca elektrik ihtiyacını karşılayan elemandır.


Regülatör (Konjektör)
Regülatörün görevi : görevi şarj dinamosunun ürettiği akımı ve voltajı ayarlamaktır. Modern otomobillerde çoğunlukla alternatörün içine entegre edilmiştir. Diğer adı: Konjektör


Motorun Hareketli Kısımları
Krank Mili
Krank milinin görevi: Pistonlardan piston kolları aracılığı ile gelen dikey hareketi, dairesel dönüş hareketine çevirir. Krank milinin ön ucunda bir dişli ve kasnak bulunur. Dişli kam miline hareket verir. Kasnak ise su pompası ve alternatöre hareket verir.


Eksantrik Mil (Kam mili)
Eksantrik mil kritik öneme sahip olan bir motor parçasıdır. Hareketini Krank milinden, Triger kayışı ya da zincir vasıtasıyla alarak Motor piston subaplarının açılıp kapanma zamanlamasını ayarlayan mildir. Kam mili olarak da bilinir.


Pistonlar
Pistonun görevi: Silindir içerisindeki hareketlerinden dolayı zamanların meydana gelmesini sağlar. iş zamanında meydana gelen gücü piston koluna iletir.


Yağ Pompası
Yağ pompasının görevi: Karterdeki yağı emerek yağlanacak tüm motor parçalarına pompalayan elemandır.


Yakıt Pompası
Yakıt pompası, yakıt deposundaki yakıtı emerek belirli bir basınçla yakıt sistemine ve motora gönderen parçadır. Modern benzinli ve dizel araçların çoğunda yakıt deposunun içinde, depo ünitesine entegre elektrikli bir pompa bulunur.


Marş Motoru
Marş motorunun görevi : Motora ilk hareketi veren doğru akımlı elektrik motorudur.


Su Pompası
Su pompasının görevi: Soğutma suyunun motor içerisinde hareketini sağlayan elemandır.


Enjeksiyon Pompası (Özellikle Dizel Araçlarda Bulunur)
Enjeksiyon pompasının görevi : Klasik dizel motorların karakteristik parçasıdır. Ateşleme sırasına göre enjektörlere yüksek basınç altında mazot pompalayan parçadır.


Enjektör
Enjektör, yakıtı yüksek basınç altında çok küçük zerrecikler halinde püskürterek yanma odasına gönderir. Böylece yakıtın hava ile daha iyi karışmasını ve verimli bir şekilde yanmasını sağlar.


Sübaplar
Subaplar: Emme subapları dizel motorlarda sadece havanın, benzinli motorlarda ise benzin-hava karışımının silindire girmesini sağlar. Eksoz subapları ise; yanmış gazların silindir dışına çıkmasını sağlar.


Dizel ve Benzinli Motorlar Arasındaki Temel Farklar
Yukarıda anlattığımız bazı parçaların sadece Benzinli araçlarda kullanıldığına dikkat etmişsinizdir. Bu durum Dizel ve benzinli motorların çalışma prensibindeki farklardan kaynaklanır.
Benzinli motorda
Sistem kabaca şöyle çalışır:
Akü → Endüksiyon bobini → Buji → Kıvılcım → Yakıt-hava karışımının yanması
Endüksiyon bobini, akünün yaklaşık 12 V’luk gerilimini çok daha yüksek bir gerilime çıkarır. Bu yüksek gerilim bujide kıvılcım oluşturur ve karışımı ateşler.
Dizel motorda
Dizel motorda ise prensip farklıdır:
Hava → Sıkıştırma → Çok yüksek sıcaklık → Mazot enjeksiyonu → Kendiliğinden tutuşma
Piston havayı çok yüksek oranda sıkıştırır. Sıkışan havanın sıcaklığı, mazotun tutuşabileceği seviyeye çıkar. Daha sonra enjektör mazotu yüksek basınçla püskürtür ve yakıt sıcak, sıkıştırılmış hava içerisinde kendiliğinden tutuşur. Dolayısıyla:
Dizel motorda → Endüksiyon bobini yoktur → Buji yoktur → Kıvılcım yoktur.
Ancak burada çok önemli bir parça var:
Kızdırma bujisi : Dizel motorda kızdırma bujileri bulunabilir. Kızdırma bujisi, özellikle soğuk ilk çalıştırmada yanma odasının ısınmasına yardımcı olur. Fakat ;
Kızdırma bujisi yakıtı kıvılcımla ateşlemez.
Sadece yanma odasının başlangıçta yeterince sıcak hale gelmesine yardımcı olur. Motor çalıştıktan sonra dizel motorun normal yanması, sıkıştırma ile oluşan sıcaklık sayesinde devam eder.
Sabit Parçaların Görevi
Motor bloğu ve silindir kapağı gibi sabit parçalar, hareketli elemanları taşıyan ana yapısal iskeleti oluşturur.
Hareketli Parçaların Senkronizasyonu
Piston, krank mili ve eksantrik mil gibi hareketli parçalar, zamanlama sistemi ile senkronize çalışır.
Doğrusal-Dönme Dönüşümü
Biyel kolu, pistonun doğrusal hareketini krank milinin dönme hareketine çeviren kritik bir bağlantı elemanıdır.
Motorun kısımları ve görevleri video
Aşağıda izleyeceğiniz animasyonda, Motorun kısımlarından bazılarının (krank mili, pistonlar, bujiler, subaplar, triger kayışı ve eksantrik mil gibi) yerleşimleri ve vazifeleri hakkında biraz daha fikir sahibi olabilirsiniz.
Konuyla İlgili Sorular
Karbüratör, motora giden hava ile yakıtı doğru oranda karıştırmakla görevli sabit bir parçadır ve motor bloğuna monte edilir. Hareketli parçalardan farklı olarak yerinde durur, sadece içinden geçen hava ve yakıt akışını ayarlar.
Bobin, akünün düşük gerilimini bujide kıvılcım oluşturacak kadar yüksek bir gerilime dönüştürür. Bu yüksek gerilim olmadan buji, yakıt-hava karışımını ateşleyecek güçte bir kıvılcım oluşturamaz.
İlgili Yazılar
Araç Ateşleme Sistemi Nedir. Nasıl Çalışır? Arızaları Nelerdir?
Araç Güç Aktarma Sistemi. Kısımları, Çalışma sistemi ve Olası Arızaları
Araç Yakıt Sistemi Bileşenleri ve Görevleri
Araçlarda Şarj Sistemi Nasıl Çalışır? Elemanları, Görevleri ve Arızaları
Şarj Dinamosu nedir. Ne işe yarar.
Eksantrik mil (Kam Mili) nedir. Ne işe yarar. Nasıl Çalışır?
Motor yağlama sistemi ve Kısımları
Buji Arızaları ve Nedenleri
çok güzel anlaşılır, objektif açık ve berrak bir dille ve resimlerle anlatım. Ellerinize sağlık teşekkür ediyoruz..
Çok güzel olmuş.Tebrikler
Daha 14 yaşındayım ve araba delisiyim şimdiden öğrenmek istedim çünki büyüyünce astronot falan değil gaportacı olmak istiyorum daha çok kez gelip bu siteye ezberlicem
çok teşekkür ederim. türkçe bilgi kıtlığı çekiyoruz, yabancı kaynaklarda zibilyon tane bilgi var. siz ve sizin gibi insanların daha çok yayılması ümidiyle..
23 yıldir sürücü kurslarında motor ve araç bilgisi dersi veren bir makine teknikeriyim.Anlatimlarimiz aynı.kaynaklarimizin aynı olduğunu düşünüyorum.kendimi ders anlatıyorum sandım.tesekkurler.
Muhteşem on numara 5 yıldız
Elerine saglil
Harika… Emeği geçenlere cani gönülden teşekkürler….
emeğinize sağlık çok iyi çok yararlı oldu
abi muazzam bir site çok güzel paylaşım.
Çok beğendim, görseli bol ve iyi anlatılmış. Animasyona bayıldım.
Allah sizden razı olsun şuanki en iyi motor ögrenebileceğimiz site bu sitedir
Emeğinize sağlık. Çok teşekkür ederim. İyi çalışmalar
Çok temiz ve mantıklı verilmiş bilgiler. Bağlantı kurması daha rahat oldu. Teşekkürler.