Araç Yakıt Sistemi Bileşenleri ve Görevleri

Bu yazıda araç motor yakıt sisteminin bileşenleri nedir inceleyeceğiz. Motor yakıt sisteminin kısımları ve görevleri nelerdir anlatmaya çalışacağız. Öncelikle, yakıt sistemi nedir, ne işe yarar? buna değinelim:

Yakıt Sistemi

Bir motor enerji üretmek için üç şeye ihtiyaç duyar: yakıt, hava ve ateşleme kaynağı. Motor havayı çeker ve ardından motoru döndürmek için motor silindirinde yanan yakıta bu havayı ekler. Yakıt sistemi, motorun yanması için doğru hava ve yakıt karışımına sahip olduğundan emin olmaktan sorumludur.

Modern bir motorun yakıt enjeksiyon sistemi, 30 yıl önce kullanılandan çok farklıdır. Eskiden motor, bir vakum oluşturmak için hareketli pistonu kullanır, karbüratörden yakıtı çeker ve atmosferik hava ile karıştırırdı. Günümüzde bilgisayarlar, yakıta ihtiyaç duyulduğunu hissedebiliyor ve yakıtı doğrudan motor silindirine püskürtebiliyor. Silindire hava çekmek için hala pistonlar kullanılsa da günümüz motorları çok daha verimli çalışıyor.

Yakıt Pompası Basıncı

Modern elektrikli yakıt pompaları, benzinli motorlarda tipik olarak 3-6 bar arası besleme basıncı üretir.

Yakıt Filtresi Ömrü

Yakıt filtreleri genellikle 20.000-40.000 km aralığında değiştirilerek enjektörlerin kirlenmesi önlenir.

Buhar Tahliye Sistemi

Yakıt deposundaki benzin buharları, çevreye salınmadan önce aktif karbon kanister tarafından tutulur.

Yakıt Sisteminin Bileşenleri ve Çalışma Biçimi

Benzinli Araçlarda Yakıt Sistemi

Benzinli Araçlarda Yakıt Sisteminin bileşenleri şunlardır:

Yakıt deposu
Yakıt pompası
Karbüratör / Gaz kelebeği ve Jikle kelebeği
Hava Filtresi
Emme manifoldu

Jikle kelebeğinin görevi: Soğuk havalarda motorun kolay çalışmasını sağlamak.
Gaz kelebeğinin görevi ise gaz pedalına basıldığı oranda sisteme gaz vermektir.

Yakıt Pompası

Yakıt pompası, yakıtı depodan motora taşır. Yakıt deposuna, yakıt deposunun hemen dışına ve hatta motora monte edilebilir.

Yakıt Deposu

Eskiden, benzin deposundaki gaz buharları atmosfere atılırdı. Bugün, benzin deposunda, bu buharların motora geri döndürülmesine ve yanma sürecinin bir parçası olarak yakılmasına izin veren bir valf bulunmaktadır. Bu sistem evaporatif emisyon kontrol (EVAP) sistemi olarak adlandırılır.

NOT: Hava filtrelerinin temizliğinde basınçlı hava kullanılır. Ancak yağlı tip hava filtrelerinde (genelde dizel araçlarda kullanılır) gazyağı ile temizleme yapılır. Hava filtresi temizliği yapılmazsa fazla yakıt sarfiyatına sebep olur. Zengin karışım oluşur ve egzos dumanı siyah çıkar.

Dizel Araçlarda Yakıt Sistemi

Dizel Araçlarda yakıt sistemi biraz farklıdır. Dizel araçlarda ateşleme için bujiler kullanılmaz. benzinli araçlarda yakıt sistemi yakıt-hava karışımını hazırlamaya odaklanırken, dizel araçlarda yakıtı çok yüksek basınç altında silindire püskürtmeye odaklanır.

Dizel Araçlarda Yakıt Sisteminin Elemanları

Yakıt deposu
Yakıt filtresi
Besleme pompası
Yüksek basınç pompası
Common Rail (yakıt rayı) veya dağıtıcı pompa
Enjektörler

Dizel Araçlarda Yakıt Sistemi Nasıl Çalışır?

Benzinli ve Dizel Araçların Yakıt Sistemlerinin Farkları

Benzinli motor: Yakıt + hava karışımı hazırlanır → Buji kıvılcımı ateşler.
Dizel motor: Önce hava sıkıştırılır → Hava çok ısınır → Dizel yakıt yüksek basınçla püskürtülür → Yakıt kendiliğinden yanar.

Benzinli Yakıt Sistemi

Yakıt, karbüratör (eski araçlar) veya enjektör tarafından hava ile karıştırılır.
Yakıt pompasının basıncı düşüktür.
Yakıtın ateşlenmesi buji kıvılcımı ile olur.
Karbüratörlü sistemlerde hava-yakıt karışımı karbüratörde hazırlanır.
Yapısı daha basit ve bakım maliyeti daha düşüktür.

Dizel Yakıt Sistemi

Yakıt, yalnızca enjektör tarafından çok yüksek basınçla silindire püskürtülür. Buji yoktur.
Yüksek basınç pompası 300–2000 bar (hatta daha fazla) basınç üretebilir.
Hava ve yakıt silindir içinde birleşir. Yakıt son anda püskürtülür.
Yapısı daha karmaşıktır ve hassas çalışır.

Yakıt filtresi

Yakıt filtresi, yakıttaki mikro parçacıkları tutarak, yakıt enjektörlerinin ve pompanın tıkamasını önler, kirleticileri motordan uzak tutar. Yakıt filtreleri değişik şekillerde, boyutlarda üretilebilir.

Yakıt Enjektörü

Bir yakıt enjektörü, yakıtı karbüratör gibi motora vakumla çekmek yerine motora püskürtür. Bilgisayar, yakıt enjektörünün ne kadar süreyle ve ne zaman tetikleneceğini kontrol edebilir.

Yakıt Sensörleri ve Monitörler

Aracınız, motora ne zaman yakıt verilmesi gerektiğini belirlemek için çeşitli sensörlere ve monitörlere güvenir.

Yakıt Rayı Basınç Sensörü: Yakıt railindeki basıncı takip eder ve bu bilgiyi motor kontrol ünitesine iletir.
Yakıt basıncı regülatörü: Uygun yakıt basıncını düzenlemenin mekanik bir yolu. Basınç çok yükselirse, regülatör açılır ve fazla yakıtı yakıt deposuna geri gönderir. Bu, pompa bilgisayar tarafından kontrol edilmediğinde kullanılır.
Yakıt deposu basınç sensörü: Bu sensör, bilgisayara benzin deponuzdaki basıncın doğru olup olmadığını söyler. Çok yüksek veya çok düşükse, bu, yakıt deposundaki buharların muhtemelen yanmak için motora gitmediği anlamına gelir.

Konuyla İlgili Sorular

Karbüratörde yakıt, pistonun oluşturduğu vakumla emme manifoldundan çekilirdi. Günümüzde ise bilgisayar kontrolündeki enjektörler, yakıtı doğrudan ve ölçülü miktarlarda silindire püskürtür; bu da çok daha verimli bir yanma sağlar.

Filtre, yakıttaki kir ve parçacıkları tutarak bunların enjektörlere ulaşmasını engeller. Zamanla bu kirle dolup tıkanabileceği için, enjektörlerin zarar görmemesi için düzenli değiştirilmesi gerekir.

İlgili Yazılar