VE Valfi Anlatım ve Uygulamalar

Bu bölümde ve valfi anlatım ve uygulamalar. Ve valfi nedir ? ve valfi nerelerde kullanılır.v valfinin çalışma sistemi nasıldır gibi konuların işleyeceğiz.

VE Valfi nedir ?

Ve valfi, iki kumanda bağlantısına (X ve Y)ve bir çıkışa (A) sahiptir. Basınçlı havanın geçişi sadece her iki tarafta kumanda işareti varsa mümkündür. Sadece bir kumanda sinyali mevcutsa akış kapalıdır. Kumanda sinyallerinin girişi zaman bakımından farklı ise son gelen sinyal çıkışa ulaşır.

Basınç farklarında daha büyük olan kumanda basıncı valfi kapatır .Küçük olan basınç çıkışa gider. İşlevi itibariyle VE valfi iki adet seri bağlanmış tetiklemeli yada geri getirmeli 3/2 yön kontrol valfine tekabül eder.
VE-Valfi bir VE fonksiyonunun mantığını yerine getirir ve dijital tekniğinde VE elemanı olarak kullanır.

Ve valfi Nerelerde kullanılır ?

Ve valfi iki tetikleyicinin aynı anda çalışması gerektiği durumlarda kullanılabilir. Örneğin pres makinesinde çalışan bir işçinin, presi indirmek için aynı anda iki butona birden basması gerektiği bir senaryoda. İşçinin sağ ve sol tarafında iki ayrı buton. Böylece işçinin iki eli de meşgul olacağı için pres makinesi indiği anda elini kaptırma tehlikesi oluşmaz.

İki El Kumandalı Pnömatik Güvenlik Devresi

Şemayı eleman eleman ve ardından çalışma sırasıyla anlatalım.

Ana yön kontrol valfi:
Üstteki silindiri kontrol eden valf. Sağ tarafında yay var, sol tarafında Y pilot kumandası bulunuyor.
Y sinyali yok → valf yay konumunda
Y sinyali var → valf diğer konuma geçiyor.
Bu valf üzerinden silindirin iki odasına hava yönlendirilerek pistonun ileri/geri hareketi sağlanıyor.

Sol el butonu: Bir 3/2 yay geri dönüşlü buton valfi. Normalde butona basılmadığında sinyal üretmiyor. Basınca basınçlı hava, 1.6’ya doğru gönderiliyor.
Sağ el butonu: 1.2’nin aynısı. Yani:
1.2 = sol el kumandası
1.4 = sağ el kumandası
İki basınç valfi / AND mantık elemanı: Devrenin en önemli parçası burası.

1.6’nın iki girişi var: Bu eleman AND (VE) mantığıyla çalışıyor. Yani çıkış verebilmesi için 1.2 VE 1.4’ten aynı anda basınç gelmesi gerekiyor. Sadece bir butona basılırsa Y sinyali oluşmuyor.

Sistem normal durumda ne yapıyor?

Başlangıç durumunda iki buton da bırakılmış olsun.

1.2 → bırakılmış
1.4 → bırakılmış
        ↓
      1.6
        ↓
      Y = yok
        ↓
      1.1 yay konumunda

Dolayısıyla 1.1, sağındaki yayın ittiği konumda kalıyor. Bu konumda ana valf, basınçlı havayı silindirin ilgili odasına gönderiyor ve diğer odayı egzoza bağlıyor. Böylece silindir başlangıç konumunda tutuluyor.

Sadece sol butona basarsak ne olur?

Diyelim ki: 1.2’ye bastık. Basınç:

Basınç
  ↓
1.2
  ↓
1.6'nın birinci girişi

Ama 1.4 hâlâ bırakılmış durumda. 1.6 Y sinyali üretmez. Dolayısıyla: 1.1 hareket etmez. Silindir de hareket etmez.

Sadece sağ butona basarsak?

Aynı şey gerçekleşir.

1.2 = 0
1.4 = 1
0 AND 1 = 0

Yine: Y = 0
Ana valf 1.1 yay konumunda kalır. Silindir hareket etmez.

İki butona aynı anda basarsak

İşte devrenin asıl amacı burada ortaya çıkıyor. Operatör iki butona da bastığında:

1.2 = 1
1.4 = 1
1.6: 
1 VE 1 = 1 sonucunu verir.

Dolayısıyla 1.6’nın çıkışında Y pilot sinyali oluşur.

Akış: Y sinyali 1.1’in sol tarafındaki pilot kumandaya gelir. 1.1 yayına karşı hareket eder ve diğer konuma geçer. Bunun sonucunda silindirin iki tarafındaki hava bağlantıları değişir. Silindir diğer yönde hareket eder.

Neden iki buton kullanılmış?

Asıl amaç operatör güvenliği.

Örneğin üstteki silindir bir presi çalıştırıyor olsun. Tek buton olsaydı:

Operatör → butona basar
             ↓
          silindir
             ↓
           PRES

Operatörün diğer eli pres bölgesinde kalabilir. Bu ciddi bir sıkışma/ezilme riski oluşturur.
İki el kumandasında ise:

Sol el → 1.2 ─┐
              ├→ AND → Y → 1.1 → Silindir
Sağ el → 1.4 ─┘

Operatörün iki eli de butonlarda olmak zorunda olduğundan, çevrim sırasında ellerin tehlikeli bölgeden uzak tutulması amaçlanır.

Doğruluk tablosu:

Sol buton	Sağ buton	Y	Silindir çevrimi
0	0	0	Hareket yok
1	0	0	Hareket yok
0	1	0	Hareket yok
1	1	1	Hareket eder

Çok önemli bir ayrıntı: “aynı anda” konusu

Burada bir nüans var. Şemadaki basit iki basınç valfi, gerçek anlamda güvenli iki-el kumandası için tek başına yeterli olmayabilir.

Örneğin operatör: Önce sol butona basar. Sonra sağ butona basar.
İkinci butona bastığı anda iki tarafta da basınç mevcutsa 1.6 çıkış verebilir.
Dolayısıyla modern makine emniyetinde yalnızca:

iki adet 3/2 valf + AND valfi kullanmak yerine, eşzamanlılık, anti-tie-down ve yeniden başlatma engelleme gibi güvenlik fonksiyonlarının da değerlendirilmesi gerekir.

Örneğin bir butonu basılı tutup diğerine tekrar tekrar basarak çevrim başlatılmasının engellenmesi istenir.

Bu yüzden bu şemayı “iki el kumandalı pnömatik devrenin temel çalışma prensibi” olarak düşünmek doğru olur; gerçek bir güvenlik devresinin tüm gerekliliklerini bu basit şemadan çıkarmamak gerekir.

İlgili Yazılar