Perçinleme Nedir. Nasıl Yapılır?

Makine teknolojisi İmalat işlemleri -Makine elemanları derslerinde bu yazımızı perçinleme konusuna ayırdık.

Perçinleme Nedir

Perçin Makine parçalarının, sac levhaların, kayış ve balata gibi makine elemanlarının sökülemez şekilde birleştirilmesinde kullanılan ,bir başı hazır olan, öteki başı montajda biçimlendirilen, silindirik yapılı elemanlara denir.

Parçaların perçin adı verilen elemanlarla birleştirilmesi işlemine perçinleme denir. Perçinlemenin amacı, sökülemeyen bir birleştirmeyi oluşturmaktır.

Perçinlere özellikle çelik konstrüksiyon inşaatlar ve gemilerde çok rastlarız
Makine tezgah imalatı, Denizcilik endüstrisi, İnşaat sanayii (özellikle çelik kontstruksiyonlar), lokomotif sanayi, giyim sektörü (jeans,kemer vs üretimi), mutfak eşyaları (çaydanlık,tencere gibi ev aletlerinin kulp bağlantıları gibi) alanlarında kullanılır.

Aslında günlük hayatta pek çok alanda perçinli bağlantılarla karşılaşırız.

Kaynak teknolojisinin gelişiminden önce büyük sac parçaların birbirine tutturulması için perçinler kullanılıyordu. Özellikle inşaat ve gemi sanayiinde. Titanic (1912) gibi erken 20. yüzyıl gemileri tamamen perçinliydi (Titanic’te yaklaşık 3 milyon perçin kullanıldığı tahmin edilir). Perçinli gövdelerin, kaynaklı modern gövdelere göre dalgalı denizde biraz daha “esnek” davrandığı da dönemin gözlemleri arasında. 1930’ların sonunda kaynak teknolojisi gelişmeye başlayınca, ve kaynağın perçine göre bazı avantajları fark edilince zaman içinde bu yapılarda perçinler kullanılmaz oldu.

Perçinleme Nasıl Yapılır

Çektirmeli perçinler (Pop Perçin)

Baş kısmı dövülerek biçimlendirilmeyen, özel tip perçinlerle yapılan işlemdir.

Değişik ebatlarda pop perçinler (yukarıda)

Perçin. tabancası

Kör perçin kullanılarak yapılan perçinlemedir. Perçin çivisi ve perçin gövdesi adı verilen iki parçadan oluşur. Gövde yumuşak gereçten, perçin çivisi ise çelikten yapılmıştır. Tek tarafından çalışma imkanı olan yerlerde kullanılır.

pop perçin tabancası ile perçinleme

Perçin çivisi gövde içine takılı durumdadır. Delik içine takılan perçinin dışarda kalan uç kısmı, çektirme aparatıyla çekilerek yapılır. çekme sonucu çentikli kısımdan kopan çivinin uç kısmı atılır. çivinin baş kısmı ise, gövde içinde kalır. Böylece perçinin ikinci baş kısmı oluşur. (Yukarıdaki video)

Patlamalı Perçinler

Gövdesi içine patlayıcı kapsül yerleştirilen perçindir. Perçin başına bastırılan sıcak zımba, kapsülü patlatır. Patlama sonucu perçin başı oluşur. Alüminyum ve alüminyum alaşımlarının birleştirilmesinde kullanılır.

Endüstriyel Perçinleme ve Teknik Gösterimi

perçinli bağlantı — Sol tarafta İki yamalı perçin (iki kesimli iki sıralı) ve sağda Bindirmeli perçin (iki kesimli ,tek sıralı)

Perçinlemede kullanılan çiviler ve çeşitleri

Yapılacak perçinlemenin özelliğine göre çeşitli perçin çivileri kullanılır. Bunlar :

Bombe başlı perçin
Havşa başlı perçin
Mercimek başlı perçin
Silindirik başlı perçin

Perçin gereçleri : Genellikle birleştirilecek parçaların cinsinde perçin gereçleri kullanılır. Başlıca perçin gereçleri, çelik, demir, alüminyum, bakır ve pirinç’dir.

Perçin çapı ve boyunun hesabı

İnce saçlarda perçin çapı, saç kalınlığının (S) 2 katı kadar alınır.
Kalın saçlar için, Perçin çapı d = Sac kalınlığı + 8 mm.
Dövme başı oluşturacak perçin boyu ……………… 1, = 1,5 d alınır. Perçin deliklerinin kaymaması için parçalar birlikte bağlanmalı ve delinmelidir.

Havşa başlı (gizli) perçinleme için gizli dövme başı oluşturacak perçin boyu, havşa derinliğinin (h) en az iki katı alınmalıdır, h = 2 h.

Perçin deliklerinin kaymaması için parçalar birlikte bağlanmalı ve delinmelidir.

Perçinleme işlemi

Perçin delik ve havşalarının açılması :

Perçin delikleri, perçin çapından (d) 0,1 – 0,2 mm büyük delinir ve delik ağızları 90° havşa matkabı ile havşalanır. Böylece perçinin iyi ve kolay oturması sağlanır.

Soğuk ve sıcak perçinlemeler : Küçük çaplı perçinlere uygulanır (Genellikle 8 mm çapa kadar). Gerekirse, perçinleme öncesi gereçler tavlanır.

Perçin çapı büyüdükçe, dövme işlemi zorlaşacağından, büyük çaplı perçinler ile sızdırmazlık isteyen yerlerdeki perçinler sıcak perçinleme işlemi ile oluşturulur.

Perçinlemenin Yapılışı

Perçinin hazır başı altlığa yerleştirilerek çektirme ile parçalar birbirine bastırılır. Perçinleme işleminde çektirme kullanılmaz ise perçinleme kusurlu olur. Parçaların arasına perçin taşabilir.
Oluşturulacak perçin başı, çekiçle kabaca biçimlendirilir.
Perçin zımbasıyla, dövme başa son şekli verilir.