Yön kontrol valfleri, basınçlı havaya start veren, durduran ve akış yönünü değiştiren valflerdir.
Pnömatik Yön Kontrol Valflerinin Gösterilmesi
Yön kontrol valflerinin tanımlanmasında 3/2, 5/2 gibi rakamlar kullanılır. “ilk rakam valfin yol sayısını”, “ikinci rakam valfin konum sayısını” belirtir.
Yol sayısı: Valfe bağlanabilecek maksimum hortum sayısıdır. Sembol üzerinden bir konumdaki bağlantı sayısının sayılması ile bulunur.
Konum Sayısı: Valfte seçilebilecek pozisyonların sayısıdır. Her konum valfın gerçekleştirdiği ayn bir fonksiyondur. Konumlar valf sembollerinde kareler ile gösterilir Kare sayısı aynı zamanda konum sayısıdır. Valfler en az iki konumludur. Kapalı- açık

Pnömatik devre çizimlerinde ok yönleri valften geçen havanın akış yönünü belirler. Ok yönünün tersinden de geçiş olabilir.

Pnömatik devre çizimlerinde yollar, hattın yaptığı işe göre (basınç hattı, çalışma hattı, egzoz hattı, kumanda hattı) Harf veya rakamlarla belirtilirler.

Yukarıdaki şekilde ise hava giriş ve çıkış hattının gösterimi anlatılmıştır.
2 Konumlu Valfler
En basit yön kontrol valfleri, hava akışını sadece iki durum (açık/kapalı) arasında yönlendirir.
3 Konumlu Valfler
Orta konumu “kapalı merkez” veya “açık merkez” olabilen 3 konumlu valfler, silindiri ara pozisyonda durdurabilir.
Manuel Acil Kumanda
Çoğu endüstriyel valf, elektrik kesildiğinde valfi manuel olarak kumanda edebilmek için üzerinde acil durum butonu bulundurur.
Pnömatik Yön Kontrol Valflerinde Konum Türleri
Normal Konum ve çalışma Konumu
Bir Yön kontrol valfi, normal konum ve yüklü konum (çalışma konumu) olmak üzere en az iki konuma sahiptir. Şekilde görülen valfin normal konumunda hava geçemez. Çıkış tarafından yani iş hatlarından gelen hava egzozdan dışarı atılmaktadır. Valf, butona basılıp yüklü konuma alındığında hava geçişi sağlanır. Bu konumda egzoz hattı kapalıdır.
Butondan elimizi çektiğimizde valf, yayın boşalmasıyla normal konumuna geri döner.
Bu valfin tanımlaması şöyledir: 3/2 normalde kapalı, buton kumandalı, yay geri dönüşlü yön kontrol valfi

Normalde Kapalı ve Normalde Açık Valf
Yukarıda valflerin normal konumlarından bahsetmiştik. Pnömatik olsun hidrolik olsun, yön kontrol valflerinde, bir şekilde buton, kol, ayak pedalı vb ile aktive edilmemiş konum normal konumdur.
Bir yön kontrol valfinin normal konumunda sisteme basınç sağlanmıyorsa normalde kapalıdır. (Yandaki şekilde ortadaki valfin 1 no’lu basınç hattına bakınız)
Valfin normal konumunda sisteme basınç sağlanabiliyorsa normalde açık valf denir. (Yandaki şekilde baştaki ve sondaki valfler)

Yay merkezlemeli Orta Konum
Yandaki şekilde, 5/3 yay merkezlemeli orta konumu görüyoruz. Valfin normal konumu orta konumdur. Örneğin Elektriksel kumanda ile diğer konumlara geçilir. sinyal kesilince yay geri dönüşüyle orta konuma geri dönülür.


Pnömatik Yön Kontrol Valflerinde Kumanda Biçimleri

Pnömatik yön kontrol valflerinde konum değişimi için elle, mekanik, pnömatik veya elektrik yoluyla kumanda biçimleri mevcuttur. Bunların devre çizimi yukarıda verilmiştir.
Konuyla İlgili Video
Konuyla İlgili Sorular
Her kare, valfin alabileceği ayrı bir konumu (durumu) temsil eder. Örneğin iki kareli bir sembol, valfin sadece açık ve kapalı olmak üzere iki durumu olduğunu gösterir.
Ok, o an valften geçen havanın akış yönünü gösterir. Valf farklı bir konuma geçtiğinde akış yönü de değişebilir, bu yüzden şemada birden fazla ok yönü bulunabilir.
İlgili Yazılar
Hidrolik Pnömatik Dersi Sınav Soruları ve Cevaplar
2 yollu 2 konumlu yön kontrol valfleri
Pnömatik Sistemlerde Bakım
Hidrolik Motorların Çalışma Sistemi
Hidrolik Pompa Seçim kriterleri
Hidrolik Kriko Nasıl Çalışır?
Hidrolik Dönüş Filtresi nedir. Dönüş Hattı filtreleri
4 yollu 3 konumlu yön kontrol valfleri
