Makine parçalarının birleştirilebilmesi için çoğu zaman vidalı bağlantılar kullanılır. Bir civatanın takılabilmesi için parçanın içerisine uygun ölçülerde diş açılması gerekir. Bu işleme iç vida açma veya kılavuz çekme denir.
CNC tornalarda bu işlem manuel olarak yapılabileceği gibi, hazır çevrimlerden biri olan G84 Kılavuz Çekme Çevrimi (Tapping Cycle) ile de gerçekleştirilebilir.
G84 çevrimi sayesinde makine, kılavuzu otomatik olarak deliğin içerisine ilerletir, istenilen derinlikte geri döndürür ve güvenli bir şekilde başlangıç noktasına getirir.
CNC Tornada Kılavuz Çekme Nasıl Yapılır?
Öncelikle uygun çapta bir delik açılır. Örneğin; M10x1.5 vida açılacaksa,
Ön delik çapı yaklaşık: Ø8.5 mm olmalıdır.
Daha sonra;
↓
Kılavuz deliğe yaklaşır.
↓
İş mili ile senkronize olarak ilerler.
↓
İstenen derinlikte durur.
↓
Dönüş yönünü değiştirir.
↓
Kılavuz başlangıç noktasına geri gelir.
Kılavuz Çekmede Dikkat Edilecek Noktalar
- Ön delik doğru açılmalıdır. Küçük delik kılavuz kırılmasına neden olabilir.
- Doğru vida adımı seçilmelidir. F değeri vida adımıyla aynı olmalıdır.
- Soğutma sıvısı kullanılmalıdır. Takım ömrünü uzatır.
- Kılavuz kaliteli olmalıdır. Aşınmış kılavuzlar kötü vida oluşturur.
G84 Kodu Ne İşe Yarar. Neden Kullanılır?
G84, CNC torna tezgâhlarında kullanılan bir kılavuz çekme çevrimidir (Tapping Cycle).
Bu çevrim sayesinde;
- Kılavuz deliğe girer,
- Vida dişlerini oluşturur,
- Belirlenen derinliğe ulaşır,
- Dönüş yönünü değiştirir,
- Kılavuzu dışarı çıkarır.
Bu işlemler otomatik olarak gerçekleştirilir.
G84 çevrimi;
- Program yazımını kolaylaştırır.
- Vida adımını otomatik senkronize eder.
- Hata riskini azaltır.
- Seri üretimde zaman kazandırır.
- İç vida kalitesini artırır.
G84 ile G76 Arasındaki Fark
| G84 | G76 |
|---|---|
| Kılavuz kullanır | Vida kalemi kullanır |
| Tek işlemde tamamlanır | Birden fazla paso vardır |
| Küçük vidalarda uygundur | Büyük vidalarda uygundur |
| Hazır vida oluşturur | Talaş kaldırarak vida oluşturur |
G84 Komut Yapısı
Genel kullanım:
G84 Z... R... F...Parametrelerin Anlamı
| Kod | Görevi |
|---|---|
| G84 | Kılavuz çekme çevrimi |
| Z | Vida son derinliği |
| R | Başlangıç düzlemi |
| F | Vida adımı |
F Parametresi Neden Çok Önemlidir?
Kılavuz çekmede; İlerleme miktarı mutlaka vida adımına eşit olmalıdır. Örneğin:
| Vida | F Değeri |
|---|---|
| M6x1 | F1 |
| M8x1.25 | F1.25 |
| M10x1.5 | F1.5 |
| M12x1.75 | F1.75 |
| M16x2 | F2 |
Yanlış ilerleme seçilirse; ❌ Kılavuz kırılabilir. ❌ Vida bozulabilir.
G84 Örnek Program
M10x1.5 iç vida açılacaktır. Ön delik açılmıştır. Vida boyu: 20 mm
Program:
O8400
N010 G28 U0 W0
N020 G54
N030 T0505
N040 G97 S250 M03 M08
N050 G00 X0 Z2
N060 G84 Z-20 R2 F1.5
N070 G28 U0 W0 M05 M09
N080 M30Programın Açıklaması
N10 G28 U0 W0 Açıklama:Referans noktasına gider.
N20 G54 Açıklama:İş parçası sıfırı seçilir.
N30 T0505 Açıklama:Kılavuz takımı seçilir.N40 G97 S250 M03 M08Açıklama:
G97 : Sabit devir.
S250 : 250 dev/dk.
M03 : Saat yönünde dönüş.
M08 : Soğutma sıvısı açık.
N50 G00 X0 Z2 Açıklama: Takım başlangıç noktasına gelir.N60 G84 Z-20 R2 F1.5Açıklama:
Z-20 : 20 mm derinliğe kadar kılavuz çeker.
R2 : Başlangıç düzlemi.
F1.5 : Vida adımı.
Makine otomatik olarak;
- İleri gider,
- Kılavuz çeker,
- Dönüş yönünü değiştirir,
- Geri çıkar.
N070 G28 U0 W0 M05 M09 Açıklama:
Takım referansa döner.
İş mili ve soğutma kapanır.
N080 M30 Açıklama: Program sona erer.G84 Kodu İle İlgili Sorular
Soru: G84 çevriminin temel amacı nedir?
Cevap: Kılavuz kullanarak iç vida açma işlemini otomatik olarak gerçekleştirmektir.
Soru: G84 komutunda F parametresi neyi ifade eder?
Cevap: Açılacak vidanın adımını (pitch) ifade eder.
Soru: Kılavuz çekmeden önce neden ön delik açılır?
Cevap: Kılavuzun rahat çalışmasını sağlamak ve kırılmasını önlemek için.
Soru: G84 ile G76 arasındaki en önemli fark nedir?
Cevap: G84 kılavuz takımı kullanırken, G76 vida kalemi ile talaş kaldırarak vida açar.
Soru: G84 çevrimi neden tercih edilir?
Cevap: Programlamayı kolaylaştırdığı, vida kalitesini artırdığı ve seri üretimde zaman kazandırdığı için tercih edilir.
Konu Özeti
G84 Kılavuz Çekme Çevrimi (Tapping Cycle), CNC torna tezgâhlarında iç vida açmak amacıyla kullanılan hazır bir çevrimdir. Bu çevrimde kılavuz, iş mili ile senkronize hareket ederek deliğin içerisine ilerler, istenilen derinlikte geri dönerek güvenli bir şekilde işlem tamamlanır. G84 çevrimi; Z (vida boyu), R (başlangıç düzlemi) ve F (vida adımı) parametreleriyle kontrol edilir. Özellikle seri üretimde hızlı, güvenilir ve kaliteli iç vida açılması için tercih edilir.