Mengene: Biri sabit diğeri vida yardımıyla hareketli iki çeneden oluşan, iş parçalarını karşılıklı çeneleri arasında bağlamaya yarayan bir alettir. Mengene çeşitleri şunlardır:
Paralel ağızlı bazı mengeneler döner tablalı olarak yapılır Mengene, tezgâh üzerine bağlı olan döner tablası yardımıyla, istenen açıda döndürülerek kullanılabilir.
Tiplerine Göre Mengene çeşitleri
Mengeneler tiplerine , kullanıldıkları yerlere ve fonksiyonlarına göre çeşitlendirilebilirler .
Ayaklı Mengeneler
Vuruntulara dayanıklı olan ve daha çok metal işleri atölyesinde kullanılan bu mengene, çelikten yapılır .
Mengenenin mafsallı olan hareketli çenesi açısal olarak açılır ve kapanır. (DIN 5114) Özellikle sıcak maden işçiliği ve eğme,bükme işleri için kullanılır. Tipleri ve büyüklükleri normalize edilmiştir
Ağız genişliği, 100, 125, 150 ve 200 mm dir .
El Mengeneleri
Bir pim etrafında mafsallı iki çeneden oluşur .Kelebek somun ve vidası, mengene çenelerinin açılıp kapanmasını sağlar.
Bu mengeneler, küçük ve yassı parçaların bağlanmasına yarar (El mengenesinin mandrenli özel türü de vardır.)
Pah Mengenesi
Mafsallı iki çeneden oluşur .
Çeneler arasındaki açılmayı sağlar (Parça yüzeylerin kenarlarını, eğik ve dar şeritler halinde biçimlendirme işlemine pah kırma denir.)
Parçaların 45 derece eğik bağlanarak pahlanmasına yarayan bu mengene, çıkıntılarına göre tesviyeci mengenesine bağlanarak kullanılır.
Kazancı Mengenesi
Parçaların birbirine veya bir yere göre bağlanarak çok çeşitli işlemlerin yapılmasında kullanılır .
işkenceler
İşkence adı verilen mengene çeşidi, kaynakçılar, sac metal ile çalışanlar, spiral taşı ile kesme yapanlar, marangozlar tarafından sıkça kullanılır.
İşkence, seyyar mengene çeşitlerindendir. Vidalı bağlantı ile sıkma sağlanır. Kaynakçılar, sac metal ile çalışanlar, spiral taşı ile kesme yapanlar, marangozlar işkenceyi çok sık kullanırlar. Çok pratik bir alet olmakla birlikte sıkma direnci en zayıf mengene çeşididir. Genellikle duruma göre bir kaç tane işkence kullanılarak iş parçası istenilen konumda sabitlenir.
Boru mengeneleri
Adından anlaşılacağı üzere, değişik ebatlarda PVC ya da metal boruların sıkıştırılarak üzerlerinde işlem yapılmasına (vida açma, kesme vb) imkan tanıyan mengenelerdir. Özellikle İnşaatlarda çokca kullanılır.
(DIN 5116) Boru mengenelerinin tipleri ve büyüklükleri normalize edilmiştir. Sıkma genişliği 40 dan 200 mm ye kadardır.
Kullanıldıkları yere göre mengene çeşitleri
Tesviyeci Mengenesi
Tezgah Mengeneleri
Bu mengene çeşitleri Tesviyecilikte İş tezgahlarında işlenecek parçaları bağlamak için kullanılır. Mengene, sabit veya döner tablalı (açı ayarlı) olabilir.
Resimlere tıklayarak büyütebilirsiniz
Tezgah mengenelerinin sıkma işlemini hidrolik ya da pnömatik enerji ile yapanları da vardır.
Özel mengene çeşitleri
Özel amaçlarla yapılmış mengenelerdir .Diğer mengenelere bağlanamayan parçaların değişik konumlarda seri olarak bağlanmasına yarar. Örneğin; özel bir mengenede çeneler, iş parçasının biçimine göre reaksiyon göstererek bağlama oluşturabilmektedir.
Saatçi Kuyumcu mengenesi
Saat, kilit vb. parçalarının işlenmesi amacıyla bağlanmasına yarayan özel mengene türüdür.
