Kesici takım aşınma tipleri ve aşınmanın nedenleri

Bu yazımızda, kesici takım aşınma tipleri ve kesici takım aşınmalarının nedenleri.Kesici takım hasarlarını en aza indirme ,kesici takım hasarları konularını işleyeceğiz

Kesici Takım Aşınma Tipleri

Kesici takımlarının aşınmalarının nedenleri bir çok sebebe bağlı olabilir. Aşınmayı etkileyen faktörleri incelemeden önce kesici takımlarda oluşan aşınma çeşitlerine değinmek gerekir. Çünkü her aşınma çeşidi aşınmanın farklı nedenlerini işaret ediyor olabilir

Serbest Yüzey Aşınması

Takımın, iş parçasıyla temas halinde olan yüzeyinde oluşan aşınmaya serbest yüzey aşınması denir.

Bu aşınma bölgesinin işlenen yüzeyle sürtünmesiyle, talaş kaldırılan parça yüzeyinde hasar oluşur. Serbest yüzey aşınması genellikle standart olmayan formlardadır ve kenara yakın bölgede oluşur. Zamana göre serbest yüzey aşınmasının gelişimi şekilde verilmiştir.

Serbest yüzey aşınmasının ortadan kaldırılması mümkün değildir, Ancak azaltılabilmesi için tedbir almak mümkündür. Serbest yüzey aşınmasını azaltmak amacıyla alınabilecek tedbirler aşağıdaki tabloda verilmiştir.

kesici takım serbest yüzey aşınması karakteristikleri ve alınabilecek tedbirler

Krater aşınması

Kesici takımın talaş yüzeyinde krater biçiminde aşınma oluşması. Takım talaş yüzeyi, iş parçasından kaldırılan talaşın takım üzerinde kaydığı yüzeydir.

Sonuçları : Genelde ılımlı bir krater aşınması takım ömrünü kısıtlamaz. Krater oluşumu takım talaş açısının etkinliğini artırır ve kesme kuvvetleri azalır.

kesici takım aşınmaları ve sebepleri — Kesici takım krater aşınması

Bu açıdan bakıldığında olumsuz bir yön görülmemektedir fakat, aşırı krater aşınması kesme kenarlarını zayıflatır ve bu durum takımın deformasyonuna veya kırılmasına sebep olur. Bu yüzden takım ömrünü kısalttığı ve takımın yeniden bilenmesini zorlaştırdığı için aşırı krater aşınmasından kaçınılmalıdır.

Azaltıcı tedbirler: Krater aşınması, takım malzemelerinin kimyasal kararlılığının arttırılması veya takımın talaş içinde çözünürlüğünün azaltılmasıyla en aza indirilebilir.

Çentik aşınması

Kaba yüzeylerin tornalanmasında kullanılan takımlarda, takım ile işlenmemiş yüzey ya da talaş kenarı arasındaki temas noktasında çentik aşınması oluşur.

Kesici takım aşınmasının sebebi : Kullanılan bir soğutucunun neden olduğu veya korozyon nedeniyle oluşan oksidasyon da çentik aşınmasına neden olur.

kesici takım neden aşınır. çentik aşınması — kesici takım hasarı – çentik aşınması

Kesici takım aşınmasının sonuçları: Aşırı çentik aşınması takımın yeniden bilenmesini zorlaştırır ve özellikle seramik parçalarda kırılmaya sebep olur.

Kesici takım aşınmasını azaltıcı tedbirler : Çentik aşınması, takım ile iş parçası yüzeyi arasındaki temas alanını arttıran dalma açısının arttırılmasıyla, çok pasolu talaş kaldırmada kesme derinliğinin değiştirilmesiyle ve takım malzemesinin ısıl sertlik ve deformasyon direncinin arttırılmasıyla, en aza indirilebilir.

Burun aşınması

Bu aşınma takım serbest yüzeyinin sonuna yakın bölgede iz kenarı üzerinde oluşur. Bu aşınma serbest yüzey ile çentik aşınmasının birleşimine benzer .

burun aşınması kesici takım aşınmalarının nedenleri : öncelikle abrazyon ile korozyon yada oksidasyon nedeniyle oluşur.

Sonuçları: Aşırı burun aşınması işlenmiş yüzeyin kalitesini azaltır.

Isıl ve mekanik çatlaklar

Bu çatlaklar, kesintili talaş kaldırmada takımın değişken yüklerle yüklenmesi ya da talaş kaldırma esnasında yüksek takım-talaş sıcaklıkları sebebiyle olur.

İki tip çatlak oluşur; özellikle soğutucu kullanıldığında değişken ısıl yükler altında kesme kenarlarına dik olarak oluşan çatlaklar ve değişken mekanik yükler sebebiyle kesme kenarlarına paralel olarak oluşan çatlaklar.

kesici takımda ısıl aşınma sebepleri — Isıl çatlak

kesici takımda aşınma sonucu mekanik çatlak — mekanik çatlak

Çatlak oluşumu takımın hızlı bir şekilde hasara uğramasına sebep olur.

Ağız birikimi (BUE) oluşumu

BUE : (Built up edge) kesici takım aşınmalarının nedenleri : Genelde yumuşak malzemelerin (örnegin Alüminyum) düşük hızlarda işlenmesi durumunda oluşur.

Özellikle delmede ağız birikimi önemli bir problemdir. Ağız birikimi , etkili kesme derinliğini (veya delik çapını) değiştirmesi, böylelikle kesme derinliğinin kararsız olması ve dolayisiyla kalitesiz bir yüzeyin meydana gelmesine neden olduğu için istenilmez.

En aza indirme : pozitif talaş açılı takımlar kullanılarak, yüzey pürüzlülüğü çok az takımlar kullanılarak ,yağlayıcılık özelliği arttırılmış soğutucular kullanılarak, yüksek basınçlı soğutucuyu direk talaş yüzeyine sevk ederek ve yüksek kesme hızları kullanılarak en aza indirilebilir.

Plastik deformasyon

Takım ile talaş arasındaki temas alanı üzerinde kesme basınçları takım tarafından desteklenemediğinde, kesme kenarlarında plastik deformasyon oluşur.

Kesme kenarlarının deformasyonu genellikle yüksek kesme kenar kuvvetlerinin olduğu yüksek ilerleme hızlarında veya takım sertliğinin artan kesme hızı ve ısıyla birlikte azaldığı yüksek kesme hızlarında ortaya çıkar.

Kesme kenarındaki aşırı deformasyon boyutsal doğruluğun azalmasına, kötü bir yüzey kalitesine ve aşırı serbest yüzey aşınmasına ya da takımın kırılmasına sebep olur.

kesici takımda plastik deformasyon sebepleri ve giderilmesi — Plastik deformasyon

Kenar çentiklemesi

Kenar parçalanması seramik gibi gevrek takımlarla yapılan talaşlı imalatta veya sert yada abraziv parcacıklar içeren metal matrisli kompozitler gibi malzemelerin işlenmesi hallerinde oluşur.

Aşırı kesme kuvvetleri veya düşük sistem rijitliği sebebiyle meydana gelen titreşim de kenar çentiklemesine yol açar.

Kenar çentiklemesi nedeniyle işlenen yüzeyin kalitesi düşer, serbest yüzey aşınması artar ve sonuçta takım kırılabilir.

Bu durum; takım kenarlarının değiştirilmesiyle veya takımların kırılma dayanımlarının arttırılmasıyla kontrol edilebilir.

kesici takımda çentik oluşması — Kesici takımda kenar çentiklenmesi

Talaş vurması

Bu durum tok veya abraziv talaş meydana getiren malzemelerin (örnek: paslanmaz çelik) seramik takımlarla işlenmesi durumunda oluşur.

Talaş vurması, talaş geriye doğru kıvrıldığında ve kesme kenarından uzakta takım yüzeyine çarptığında oluşur. Talaş akış yönünü değiştirmek için dalma açısı, kesme derinliği, ilerleme hızı veya takım burun yarıçapı değiştirilerek bu durum önlenebilir.

Takım kırılması

Takım kırılmasını önlemek için neler yapılmalı ? ;

Kesme kuvvetlerinin azaltılması, sağlam ve daha rijit takim tertibatlarının kullanılması ve kırılma tokluğu arttırılmış takımlar kullanılması, kesici takımın kırılmaması için daha uygun olacaktır.

kesici takım kırılması — Kesici takım kırılması

Aşınma Tipi Belirleme

Kesici takım aşınmasının doğru tanımlanması, kesme parametrelerinin optimize edilmesine yardımcı olur.

Krater Aşınması

Krater aşınması, takım yüzeyinde yüksek sıcaklık nedeniyle oluşan çukurlaşmadır ve genellikle yüksek kesme hızıyla ilişkilidir.

Serbest Yüzey Aşınması

Serbest yüzey aşınması, takımın malzemeyle sürtünmesinden kaynaklanır ve yüzey kalitesini doğrudan etkiler.

Konuyla İlgili Sorular

Bu aşınma, takımın iş parçasıyla kaçınılmaz olarak sürtünmesinden kaynaklanır ve kesme işleminin doğal bir sonucudur. Kesme hızı veya takım malzemesi gibi faktörler ayarlanarak bu aşınma yavaşlatılabilir, ama sürtünme var olduğu sürece tamamen yok edilemez.

Her aşınma türü (serbest yüzey aşınması, krater aşınması gibi) farklı bir nedenden kaynaklanır; biri sürtünmeden, diğeri sıcaklıktan olabilir. Aşınma tipini doğru teşhis etmek, doğru çözümün (hız değişikliği, farklı takım malzemesi gibi) uygulanmasını sağlar.

İlgili Yazılar