Kitap Yazmaya Nasıl Başlanır? Bilimin Işığında Öneriler

Sevgili okuyucular, bugün sizlere “içimde bir roman var ama nasıl başlayacağımı bilmiyorum” diyen herkese seslenen bir yazı hazırladık. Kitap yazmak isteyenler için internette sayısız ilham verici söz dolaşıyor, ama biz bu yazıda ilham sözlerinin ötesine geçip, yazarlık üzerine yapılmış bilimsel araştırmaların gerçekte ne söylediğine bakacağız.

Her Gün Az Yazmak, Ara Sıra Çok Yazmaktan Daha Etkilidir

Kitap yazmak isteyenlerin en sık düştüğü yanılgılardan biri, “ilham geldiğinde” uzun ve yoğun oturumlarla yazmayı beklemek. Psikolog Robert Boice, akademisyenlerin yazma alışkanlıkları üzerine yıllarca sürdürdüğü araştırmasında çarpıcı bir sonuca ulaştı: en üretken yazarlar, uzun aralıklarla yoğun “yazma seansları” yapanlar değil, her gün kısa ve düzenli bir süre ayıranlardı. Boice’ın araştırmasına göre günde on ila elli dakika arası, düzenli olarak yazan kişiler, uzun aralıklarla saatlerce yazan ama bu seansları seyrek yapan kişilerden uzun vadede çok daha üretken çıkıyor.

Bu bulgunun arkasındaki mantık aslında basit: seyrek ve uzun yazma seansları hem tükenmişliğe hem de ertelemeye yol açıyor. Kısa ve düzenli oturumlar ise fikirlerin zihinde taze kalmasını sağlıyor, böylece her oturuma başlarken harcanan “ısınma” süresi kısalıyor.

Yazmaya “Hazır Hissetmeden Önce” Başlamak

Kitap yazmak isteyenlerin bir diğer ortak sorunu, mükemmel cümleyi veya mükemmel açılışı bulana kadar beklemek. Boice’ın araştırması burada da net bir öneri sunuyor: yazarlar hazır hissetmeden önce yazmaya başlamalı. İlk taslak mükemmel olmak zorunda değil; önemli olan, fikirleri kağıda dökmeye başlamak ve düzenlemeyi sonraya bırakmak.

Bu yaklaşım, yaratıcılık araştırmalarında sıkça karşımıza çıkan bir prensiple örtüşüyor: beynin “üretici” ve “eleştirel” modları aynı anda verimli çalışmıyor. Taslak yazarken eleştirel zihni susturmak, düzenleme aşamasında ise onu tekrar devreye sokmak, pek çok yazarlık atölyesinde de önerilen bir yöntem.

Oturumu Yarım Bırakmak, Tükenmeyi Önler

Boice’ın araştırmasının belki de en şaşırtıcı önerisi şu: bir yazma oturumunu, cümlenin veya paragrafın tam ortasında, işiniz henüz bitmemişken sonlandırmak. Bu, sporcuların antrenmanı tam yorgun düşmeden bitirmesine benzer bir mantık taşıyor. Oturumu yarım bir noktada bırakmak, ertesi gün nereden devam edeceğinizi net bir şekilde bilmenizi sağlıyor ve yazmaya oturma direncini azaltıyor.

Düzenli Zaman Dilimleri, Motivasyondan Daha Güvenilirdir

Kitap yazmak isteyenler genellikle motivasyonun kendiliğinden geleceğine güvenir. Ancak araştırmalar, motivasyonu beklemek yerine sabit bir zaman dilimi belirlemenin çok daha etkili olduğunu gösteriyor. Yazma zamanını gün içinde belirli bir saate sabitlemek, beyni o saatte otomatik olarak yazma moduna geçmeye alıştırıyor; bu da alışkanlık oluşturmanın temel prensiplerinden biri.

Yazdıklarını Başkalarıyla Paylaşmak, Süreci Hızlandırır

Boice’ın araştırmasında dikkat çeken bir diğer bulgu, yazarların yazdıkları üzerine başka insanlarla konuşmaya ayırdıkları zamanın da verimlilik üzerinde olumlu etkisi olduğu yönünde. Bir yazma grubuna katılmak, bir okuma çevresiyle taslak paylaşmak veya sadece bir arkadaşla o gün yazdıklarınızı konuşmak, hem motivasyonu tazeliyor hem de metne dışarıdan bir göz kazandırıyor.

Ön Yazım ve Düzenlemeye de Zaman Ayırın

Pek çok kitap yazmak isteyen kişi, tüm zamanını doğrudan yazmaya harcamayı düşünür. Oysa araştırmalar, planlama, not alma ve taslak oluşturma gibi “ön yazım” aşamalarına ayrılan zamanın, doğrudan yazma süresine denk olması gerektiğini gösteriyor. Aynı şey yeniden yazma ve düzenleme için de geçerli. Bir kitabın kalitesi, çoğu zaman ilk taslaktan çok, sonraki düzenleme turlarında şekilleniyor.

Sıkça Sorulan Sorular