Elektrik Çarpmasının Vücuda Etkileri ve İlk Yardım

Elektrik Çarpmasının Vücuda Etkileri ve İlk Yardım

Yaşamımızı kolaylaştıran elektrik, dikkatli kullanılmadığında can ve mal kaybına neden olabilir.Elektrik çarpması, elektriğin dikkatsizce kullanılması sonucu oluşan tehlikeli bir olaydır.

Tellerde elektrik olup olmadığını gözle göremediğimiz için elektrik taşıyan kablolara temas etmemeye özen göstermeliyiz.Çünkü vücudumuzun elektrikle teması ölüme yol açabilecek kadar tehlikelidir.    

Elektrik kazalarının etkisi, gerilim taşıyan parçalara dokunma anında vücuttan geçen akımın şiddetine bağlıdır.

Elektrik Akımının İnsan Vücudundaki Etkileri

AKIM ŞİDDETİFİZYOLOJİK BELİRTİLER
0.01 mAAkımın hissedilme sınırı , Elde gıdıklanma
1.5 mAElde uyuşma. El kol hareketlerinin zorlaşması
5-15 mAElde, kolda kramp. Tansiyon yükselmesi
15-25 mAKasılmalar artar, ancak kalp etkilenmez.
25-80 mATahammül edilebilir akım şiddeti
80-100 mAKalpte fibrilasyon (Şok). Şuur kaybı

Doğru akımın kimyasal etkisi ile vücuttaki kanda ayrışma yaptığı bilinmektedir. Bu açıdan frekansı sıfır olan ve tek yönde akan doğru akım, belirli bir frekansla yönünü değiştiren alternatif akıma göre daha tehlikelidir.
            Elektrik akımı, vücuttaki hücreleri elektroliz eder, sinir sistemini felç eder ve solunum sisteminin çalışmasını engelleyerek kalbin durmasına yol açar. Ayrıca vücudun iç ve dış kısmında yanıklara neden olur. Böylece solunum ve kan dolaşımı durduğundan kesin ölüm hali meydana gelir.

İnsan vücudunun, 50 volta kadar olan gerilimlerden tehlikeli şekilde etkilenmediği gözlenmiştir. Bu nedenle 110 volt, 220 volt, 380 volt gerilim taşıyan şebekeler ile yüksek gerilimli iletim hatları çok tehlikelidir. Gerilim için verilen tehlike sınırı gibi, akım şiddeti için de tehlike sınırı vardır.

Alternatif akımın vücuda etkisi (Zaman- akım şiddeti İlişkisi)

Aşağıdaki diyagramdan göreceğiniz şekilde, elektrik akımından zarar görme, akım şiddeti ve akıma maruz kalınan süre ile doğru orantılıdır.

maruz kalınan akım-zaman ilişkisi diyagram

1.BÖLGE

1. bölgede akım sadece hissedilir, ölüm tehlikesi yoktur. Kadınlarda 6 mA ve erkeklerde 9 mA adalelerinde kasılmaya sebep olur ve şahıs tuttuğu iletkeni artık kendiliğinden bırakamaz. 20 mA den büyük akımlarda nefes alma organlarında kramp başlar

2. BÖLGE

2. bölgede tansiyon yükselir, teneffüs zorlaşır, kalp düzensiz çalışır. Kısa süreli çarpmalar, korku ve şok tesiri yapar, fakat zararlı değildir. 

Kalpte baş gösteren fibrilasyon reverzibldir. Kısa süre içinde tesiri ortadan kalkarsa ve gerekirse suni teneffüs yaptırılarak, kazazede kısa zamanda normal durumuna avdet eder. Eğer elektrik çarpmasının süresi uzun olursa, mesela otuz saniyeden sonra hasta şuurunu kaybeder ve bundan sonra ölüm baş gösterebilir. 

Eğer derhal suni teneffüs yaptırılmazsa, akımın tesiri kalmasa dahi, kalbin düzensiz çalışması ve fibrilasyon sebebiyle beyin hücrelerinin temiz kanla beslenmesi mümkün olmayacağından, dört dakika gibi bir zamanda beyinde hayati merkezler felç olur: ya vücutta kısmi felç veya bitkisel hayat baş gösterir yahut da kazazede ölür. Buna beyin ölümü denir.

Fibrilasyon : Elektrik akımının bir kısmı kalp üzerinden geçerse, vücudun diğer adaleleri gibi, kalp adaleleri de kasılırlar ve kalbin kumanda sistemi bozulur. Kalp her ne kadar yine atmaya devam etse de bu artık düzenli değildir. Kalbin bu şartlar altındaki anlamsız atışlarına “fibrilasyon” denir. Fibrilasyon halinde kalp artık normal çalışamaz ve kan pompalama görevini yapamaz. 

3.BÖLGE

Tehlikeli bölgedir: Tehlikeli kalp fibrilasyonları bu bölgedeki akım şiddetlerinde meydana gelir.  Akımın belirli bir süre tesir etmesi halinde kalp bundan zarar görür ve ölüm baş gösterir: Buna kalp ölümü denir.  Çoğu zaman bu olay reverzibl değildir: Kazazedeyi suni teneffüsle kurtarmak mümkün olamaz. 

Ancak bu bölgelerin sınırları kesin olmadığından ve akımın tesir tarzı şahıslara göre çok büyük farklar gösterdiğinden, kazazedelere daima kurtarma tedbirleri uygulanmalıdır. 

İnsan vücudunun direncinin mesela 1000 ohm olduğu kabul edilirse, normal 220 V şebeke geriliminde insan vücudundan 220 mA gibi bir akım geçer ki, bu da üçüncü bölgeye isabet eder. 0,3 saniyeden daha uzun bir süre tesir ettiği takdirde bu akım, ölümle sonuçlanan kalp fibrilasyonlarına yol açar.

4.BÖLGE

4. bölge, daha ziyade yüksek gerilim kazalarında söz konusu olur.

 Yapılan çok sayıdaki deneyler sonunda görülmüştür ki, tehlikeli fibrilasyon üçüncü bölgede baş gösterdikleri halde dördüncü bölgede buna her zaman rastlanmamıştır: Bu da çok enteresan bir sonuçtur. 6 kV luk bir yüksek gerilim tesisinde baş gösteren bir kazada insan vücudundan 6 A gibi büyük bir akım geçer: Bu değer dördüncü akım bölgesine girer. Bu akımın sebep olacağı yanma ve benzeri zararların dışında, reverzibl kalp durması sebebiyle, bu kazazedenin kurtulma şansı daha büyüktür.

Elektrik Kazalarında İlk Yardım

Ortamın güvenli hale getirilmesi: 

elektrik çarpması ilk yardım

Olay yerine ilk gelen kişiler için öncelik, daha fazla kişinin akım ile temas etmesine engel olacak tedbirleri alarak çevre güvenliğini sağlamak olmalıdır. Daha sonra ise şalterden veya sigortadan elektrik akımı kesilmeli, bu yapılamıyorsa elektrik kaynağı ile kazazedenin teması iletken  olmayan (yalıtkan) bir cisim kullanılarak kesilmelidir.

Elektrik akımının kesilmiş olduğundan mutlak emin olunmadan kazazedenin vücuduna temas edilmemeli ve  iletken zemine veya malzemeye basılmamalıdır.

Kazazedenin hayati fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve kalp-solunumun yeniden canlandırılması

Akımından uzaklaştırılmış kazazedenin öncelikle bilinç durumu değerlendirilir, vücudunu sıkan kemer, kravat vb. çıkarılır veya gevşetilir. 

Bilinç kapalı ise ağız içi kontrol edilir. Kazazedenin ağzında takma diş, yabancı cisim varsa çıkarılmalıdır. 

elektrik kazasında ilk yardım suni tenefüs kalp masajı

Daha sonra solunumu kontrol edilip, durmuş ise derhal suni solunuma başlanmalıdır, ardından dolaşım kontrolü  yapılmalıdır, kalp durmuş ise en kısa sürede dış kalp masajına başlanmalıdır .

Bu arada şoktan dolayı dilinin solunum yolunu tıkaması ihtimaline karşı hastanın ağzı açılarak dili dışarıya çekilmelidir.

ilk yardım yan yatan adam

Solunum ve dolaşımı var şuuru kapalı ise sabit yan yatış pozisyonu verilmelidir.

Elektrik yanıkları ve düşmelere bağlı yaralanmalarda yapılacak ilk yardım

Muhtemel bir kafa veya boyun yaralanması varsa, omuriliğin korunması için hastanın hareket ettirilmemesi için azami gayret gösterilmelidir.

-Daha ileri bir yaralanmayı önlemek için hastanın yanan giysisi, ayakkabıları ve kemeri çıkartılmalıdır. 
-Vücuduna yapışmış durumda bulunan giysiler çıkartılmamalıdır.
-Yanık bölgesinde bilezik, künye, yüzük varsa kesilerek çıkarılmalıdır.
-Yanık üzerine yoğurt, salça, diş macunu sürülmemelidir.
-Hastayı zaman kaybetmeden hastaneye götürülmelidir.
-Yanık yerine asla yağ, krem, diş macunu, kolonya, pudra gibi maddeler uygulanmamalıdır.
-Temiz bir sargı beziyle yanık yerinin üstü tam olarak kapatılmalıdır.

İlgili Yazılar

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.