Yaşamımızı kolaylaştıran elektrik, dikkatli kullanılmadığında can ve mal kaybına neden olabilir.Elektrik çarpması, elektriğin dikkatsizce kullanılması sonucu oluşan tehlikeli bir olaydır.
Tellerde elektrik olup olmadığını gözle göremediğimiz için elektrik taşıyan kablolara temas etmemeye özen göstermeliyiz.Çünkü vücudumuzun elektrikle teması ölüme yol açabilecek kadar tehlikelidir.
Elektrik kazalarının etkisi, gerilim taşıyan parçalara dokunma anında vücuttan geçen akımın şiddetine bağlıdır.
Elektrik Akımının İnsan Vücudundaki Etkileri
| AKIM ŞİDDETİ | FİZYOLOJİK BELİRTİLER |
|---|---|
| 0.01 mA | Akımın hissedilme sınırı , Elde gıdıklanma |
| 1.5 mA | Elde uyuşma. El kol hareketlerinin zorlaşması |
| 5-15 mA | Elde, kolda kramp. Tansiyon yükselmesi |
| 15-25 mA | Kasılmalar artar, ancak kalp etkilenmez. |
| 25-80 mA | Tahammül edilebilir akım şiddeti |
| 80-100 mA | Kalpte fibrilasyon (Şok). Şuur kaybı |
Doğru akımın kimyasal etkisi ile vücuttaki kanda ayrışma yaptığı bilinmektedir. Bu açıdan frekansı sıfır olan ve tek yönde akan doğru akım, belirli bir frekansla yönünü değiştiren alternatif akıma göre daha tehlikelidir.
Elektrik akımı, vücuttaki hücreleri elektroliz eder, sinir sistemini felç eder ve solunum sisteminin çalışmasını engelleyerek kalbin durmasına yol açar. Ayrıca vücudun iç ve dış kısmında yanıklara neden olur. Böylece solunum ve kan dolaşımı durduğundan kesin ölüm hali meydana gelir.
İnsan vücudunun, 50 volta kadar olan gerilimlerden tehlikeli şekilde etkilenmediği gözlenmiştir. Bu nedenle 110 volt, 220 volt, 380 volt gerilim taşıyan şebekeler ile yüksek gerilimli iletim hatları çok tehlikelidir. Gerilim için verilen tehlike sınırı gibi, akım şiddeti için de tehlike sınırı vardır.
Akımı Önce Kesme
Elektrik çarpması durumunda ilk yapılması gereken, mağdura dokunmadan önce elektrik akımını kesmektir.
İletken Olmayan Malzeme Kullanımı
Akım kesilemiyorsa, mağduru ayırmak için tahta veya plastik gibi yalıtkan malzemeler kullanılmalıdır.
Kalp Ritmi Bozukluğu Riski
Elektrik çarpması, kalp ritim bozukluğuna yol açabileceğinden mağdur mutlaka tıbbi gözlem altına alınmalıdır.
Elektrik Kazalarında İlk Yardım
Ortamın güvenli hale getirilmesi:
Olay yerine ilk gelen kişiler için öncelik, daha fazla kişinin akım ile temas etmesine engel olacak tedbirleri alarak çevre güvenliğini sağlamak olmalıdır. Daha sonra ise şalterden veya sigortadan elektrik akımı kesilmeli, bu yapılamıyorsa elektrik kaynağı ile kazazedenin teması iletken olmayan (yalıtkan) bir cisim kullanılarak kesilmelidir.
Elektrik akımının kesilmiş olduğundan mutlak emin olunmadan kazazedenin vücuduna temas edilmemeli ve iletken zemine veya malzemeye basılmamalıdır.
Kazazedenin hayati fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve kalp-solunumun yeniden canlandırılması
Akımından uzaklaştırılmış kazazedenin öncelikle bilinç durumu değerlendirilir, vücudunu sıkan kemer, kravat vb. çıkarılır veya gevşetilir.
Bilinç kapalı ise ağız içi kontrol edilir. Kazazedenin ağzında takma diş, yabancı cisim varsa çıkarılmalıdır.
Daha sonra solunumu kontrol edilip, durmuş ise derhal suni solunuma başlanmalıdır, ardından dolaşım kontrolü yapılmalıdır, kalp durmuş ise en kısa sürede dış kalp masajına başlanmalıdır .
Bu arada şoktan dolayı dilinin solunum yolunu tıkaması ihtimaline karşı hastanın ağzı açılarak dili dışarıya çekilmelidir.
Solunum ve dolaşımı var şuuru kapalı ise sabit yan yatış pozisyonu verilmelidir.
Elektrik yanıkları ve düşmelere bağlı yaralanmalarda yapılacak ilk yardım
Muhtemel bir kafa veya boyun yaralanması varsa, omuriliğin korunması için hastanın hareket ettirilmemesi için azami gayret gösterilmelidir.
-Daha ileri bir yaralanmayı önlemek için hastanın yanan giysisi, ayakkabıları ve kemeri çıkartılmalıdır.
-Vücuduna yapışmış durumda bulunan giysiler çıkartılmamalıdır.
-Yanık bölgesinde bilezik, künye, yüzük varsa kesilerek çıkarılmalıdır.
-Yanık üzerine yoğurt, salça, diş macunu sürülmemelidir.
-Hastayı zaman kaybetmeden hastaneye götürülmelidir.
-Yanık yerine asla yağ, krem, diş macunu, kolonya, pudra gibi maddeler uygulanmamalıdır.
-Temiz bir sargı beziyle yanık yerinin üstü tam olarak kapatılmalıdır.
Konuyla İlgili Sorular
Belirli bir şiddetin üzerindeki akım, kalbin doğal elektriksel ritmini bozarak fibrilasyon dediğimiz düzensiz çarpmaya yol açabilir. Bu durum, kalbin kan pompalama işlevini durdurarak hayati tehlike oluşturur.
Doğru akım her zaman aynı yönde aktığı için vücuttaki kanda kalıcı bir kimyasal ayrışmaya (elektroliz) neden olabilir. Alternatif akım ise sürekli yön değiştirdiği için bu tür kimyasal etkiyi aynı ölçüde oluşturmaz.
İlgili Yazılar
