Üzerinde birçok kesici ağız bulunan çakı ile, genellikle doğrusal ilerleme hareketi yaparak iş parçalarından talaş kaldırma işlemi yapan makinelere freze tezgahı denir.
Freze tezgâhları; düz ve açılı yüzeylerin işlenmesi, kanal açma, düz ve dairesel olarak bölüntüler yapma(dişli çark açma) vb. amaçlar için kullanılır.
Freze Tezgahının kısımları
Freze tezgahının kısımları, Ana kısımlar, başlıklar ve aksesuarlar olarak üç ayrı alanda incelenebilir.
Freze tezgahının ana kısımları
Gövde: Tezgâhın dişli kutularını taşıyan ve çelik dökümden yapılan ana elemanıdır. Darbelere karşı dayanıklıdır ve esnemez. Bazı freze tezgâhlarının gövdesinden başka, başlığında da dişli kutusu vardır.
Konsol: Aşağı ve yukarı hareket edebilen ve üzerinde arabayı taşıyan kısımdır.
Araba: Konsol üzerinde kayıt kızak sistemiyle üzerinde bulunan tabla ile beraber enine ilerleme hareketi yapar.
Tabla:Üzerinde bağlama işlemlerinin yapılabilmesi için T-kanallar açılmış, düzlem yüzeyli kısımdır. Boyuna hareket edebilen tabla, alt tarafındaki kırlangıç kuyruğu kanalı ile arabaya kızaklandırılmıştır.
Freze tezgahında tabla , araba ve konsolun hareket eksenleri ve çevirme volanları (yukarıda)
Freze tezgahlarında çevirme kollarında (volanlar) hassas ilerlemeler için mikrometrik bilezikler bulunur.
Başlıklar
Freze tezgahı başlıkları Freze çakılarının hareket konumlarını düzenleyen kısımlardır.
İş Mili Hızı
Üniversal freze tezgahlarında iş mili devri genellikle dakikada 40-2000 rpm aralığında kademeli olarak ayarlanabilir.
Tabla Hareket Ekseni
Standart freze tezgahları X, Y, Z olmak üzere 3 eksende hareket eder; CNC versiyonlarda bu 5 eksene kadar çıkabilir.
Kesici Bağlantı Standardı
Freze kesicileri genellikle ISO 40, ISO 50 gibi standart konik tutuculara (arbor) bağlanır.
Freze tezgahı aksesuarları
Malafalar
Malafa, Freze çakılarını tezgâha bağlayan ve döndürerek talaş kaldırmasını sağlayan bilezikli millere denir. Yatay ve düşey başlıklar için uzun ve kısa malafalar vardır.
Modül freze çakısı bağlanmış bir uzun malafa
Freze tezgahında kesici takımların malafaya bağlanması video (yukarıda)
Divizör ve karşılık puntası
Freze tezgâhında iş parçalarına eşit veya eşit olmayan adımda doğrusal veya çevresel bölme yapmak için kullanılan üniversal bölme aygıtlarına divizör denir. Freze tezgâhlarında, düzgün silindirik iş parçaları ile alın yüzeylerinde punta deliği bulunan kısa ve uzun millerin bağlanması, divizör ve punta arasında yapılır.
Döner tabla
İşin gereğine göre kullanılabilecek yatay ve düşey tipleri mevcuttur. Tabla kısmına parçaların bağlanabilmesi için üzerinde “T” kanallar bulunur. Döner tablalar, kalıp oyma, iç ve dış yüzeylerin çevresel frezelenmesinde, kam çevre veya yüzeylerinin markalanarak işlenmesi ile büyük çaplı iç ve dıştan düz dişlilerin açılmasında kullanılırlar.
Mengeneler
Düz parçalar genellikle mengeneler yardımıyla bağlanır. Özellikle 90° dik olması gereken iş parçaları, mengeneler yardımıyla konumlarına göre bağlanırlar. Ayrıca açılı mengenelerde, istenilen açı değeri kadar çevrilerek eğik yüzeylerin işlenmesi mümkündür.
Detay bilgi için BKNZ: Mengene Çeşitleri Konu Anlatımı
Bağlama pabuçları
Mengeneler ile bağlanamayacak kadar büyük ve farklı biçimde olan iş parçaları, pabuçlar yardımıyla bağlanır.
Konuyla İlgili Sorular
Gövde, tezgahın tüm ağırlığını ve kesme sırasındaki darbeleri taşır. Çelik döküm, hem yüksek dayanıklılık sağlar hem de kesme sırasında esneyip titremeyi önler; bu da işlenen yüzeyin düzgün çıkmasını sağlar.
Bu kanallar, iş parçasının veya mengenenin tablaya cıvatalarla sıkıca bağlanmasını sağlar. Kanal olmasaydı parçayı güvenli şekilde sabitlemek çok daha zor olurdu.
İlgili Yazılar
