Tornada Yataklar. Tornada İş Parçasını Yataklama

Tornada İş Parçasını Yataklama konu başlıkları;

Tornada Yataklama Nedir

Boyları fazla ve çapı küçük olan iş parçaları ile çapları büyük olan ağır parçaları tornalarken, parçanın yaylanmasını veya eğilmesini önlemek ya da punta uç­larına gelen yükü hafifletmek için, genellikle bir deste­ğe ihtiyaç duyurulur. Bu amaçlar için kullanılan düzeneklere yatak denir. Torna tezgahında iş parçasının bu şekilde desteklenmesine ise yataklama denir. Tornada yataklar önemli yardımcı aparatlardır.

Tornada İş Parçasını Yataklama neden yapılır

Uzun millerin serbest kalan ucu gezer punta ile desteklense bile, kalemin baskısı ve parçanın ağırlığı, daima iş parçasının esnemesine se­bep olur. Bu esnemeyi önlemek için tornada yataklar kullanılır.

Torna kaleminin kesme esnasında yaptığı tesir ve iş parçasının ağırlığı, punta uçlarında bir baskının doğ­masına sebep olur. Bu baskıyı önlemek için de yatak­lardan yararlanılır.

Tornada İş Parçasını Yataklama Nasıl yapılır ?

Torna tezgâhı üzerine gereken şekilde bağlanan ya­tağın ayarı için, iş parçasının belli bir kısmı uygun çap­ta tornalanmalıdır. Ayar vidaları çevrilerek iş parçasına hafifçe değdirilmesi gereken ayaklar, aynı miktarda iler­letilmiş olmalıdırlar. Aksi halde iş parçası salgılı döner. Salgıyı kontrol etmek için bir komparatörden yararlanı­lır. Komparatörün gösterdiği değere göre ayaklar ileri ve geri hareket ettirilerek iş parçasının düzgün dönmesi sağlanmalıdır. Düzgün dönme sağlanınca tesbit vi­daları sıkılmalıdır.

Bu ayarlama işlemi, iş parçası düşük devirde dön­dürülerek yapılmalıdır. Dönme esnasında meydana gelecek ses ve titreşimlerden yatağın normal şekilde ayar­lanıp ayarlanmadığını anlamak mümkündür. Ayaklar hiç bir zaman gereğinden fazla sıkılmamalıdır.

Tornada Yatak çeşitleri

Sabit yataklar

Sabit yataklar, tabanı tornanın kayıtlarına uygun olarak hazırlanmış olup, kayıtlar boyunca istenilen yere bir mengene gibi bağlanabilirler.

Sabit yatağın kısımları (Yukarıda). Resmi büyütmek için üzerine tıklayınız.

İş parçasının boyu uzun ve çapı büyük ise sa­bit yatak kullanılır.Uzun ve küçük çaplı iş parçalarını, iki punta arasında tornalarken desteklemek için. Alın tornalama, delme, diş çekme  ve delik büyütme işlemlerinde uzun iş parçalarını bir ucundan desteklemek için kullanılırlar.

Sabit yatakların, yataklık yapan üç ayağı vardır. Bunlar, iş parçasına göre ayarlanabilirler. Büyük iş parçaları için dört ayaklı sabit yataklar da ya­pılmıştır (Yukarıda).

Torna tezgahına sabit yatağın bağlanması

Sabit yatakların torna kayıtları üzerine tesbit edilebilmesi için, özel bağlama pabucu vardır.Sabit yatak torna kayıtları üzerine oturtulur ve bu bağlama pabucu ile monte edilir. Yukarıdaki videoda sabit yatağın nasıl bağlanacağı gösterilmiştir.

Sabit yatakla alın ve boyuna tornalama

İş parçasının tornalanmayacak tarafını üniver­sal aynaya bağlayınız.Torna arabasını gezer punta gövdesine kadar çekiniz. Sabit yatağı torna kayıtları üzerine bağlayınız.

Yatak, ayakları iş parçasının aynaya yakın olan bir yerinde ayarlandıktan sonra uca getirilirse, genellikle iyi netice verir. Bu yöntem ile, yatağın iş parçası ekseninde ayarlanması sağlanmış olur.

Ayna-punta arasında uzun millerin işlenmesinde salgı kontrolü için komparatörler kullanılır. Komparatör tarafından tespit edilen salgı, hem yatak ayaklarından hem de bağımsız çeneleri olan aynalar kullanılarak, ayna çenelerinin her birini salgıyı giderecek kadar sıkarak telafi edilebilir.

Daha sonra Sabit yatağın tesbit vidasından gevşeterek yatağın ayaklarını açınız ve bir miktar daha aynadan uzak bir yere getirip tekrar bağlayınız.

Parçanın uç kısmına en yakın yeri pas ve oksitlerden arındırmak için zımpara tutabilirsiniz.

Sabit yatağı zımparaladığınız kısma doğru götürüp bağlayınız.

 Sabit yatağın iş parçasına sürtünmesini azaltmak amacıyla bir miktar yağ dökünüz.

İş parçası uç noktasından yataklandıktan sonra alın tornalama işlemine geçebiliriz. Punta deliği açma öncesinde alın tornalama yapmak gereklidir.

Gezer puntaya matkap mandrenini bağlayarak yanaştırınız ve punta deliğini açınız. punta deliği açarken punta matkabının ucunun 2/3 si girmesi yeterlidir.

Ve son olarak gezer puntanın ucunu punta deliğine yerleştiriyoruz ve gezer puntayı sabitliyoruz.

Gezer yataklar

Küçük çaplı silindirik parçaların tornalanmasında, kalem baskısıyla esnemesini önlemek için gezer yatak kullanılır. Gezer yata­ğın, tornalama esnasında, kalemi izleyen iki ayağı var­dır. Başlangıçta, yatağın iki ayağını ayarlayabilmek için, iş parçasının baş tarafından kısa bir yeri uygun çapa göre tornalanır.

Torna arabasındaki yerine civatalarla bağlanan gezer yatak, araba ile birlikte hareket eder. Böylece iki ayağın desteği, iş parçasının yayla­narak kalem üzerine sıçramasına engel olur.

Torna tezgahında gezer yatakla tornalamanın yapılışı (Yukarıda)

Bazı hallerde, gezer ve sabit yataklar aynı iş par­çası üzerinde birlikte kullanılabilirler. İş parçasının boyu uzun ve çapı küçük ise hem sabit hem de gezer yatak kullanılır.