Kalıplarda Merkezleme Pimleri Boyutları ve Montajı

Bu yazıda, kalıpçılıkta merkezleme amacıyla kullanılan pimler, ölçüleri ve montajda nasıl kullanılacakları konusunu inceleyebilirsiniz.

Standart Merkezleme Pimleri

Standart merkezleme pimleri yukarıda görüldüğü gibi bir ucu 5° – 12° arasında konikleştirilir. Ancak, çi­zim kolaylığı yönünden aşağıdaki resimdeki gibi gösterilir.

TS 69/15 e göre Küçük ve orta tonajlı kalıplarda kullanılan merkezleme pimi ölçüleri Yukarıdaki çizelgede verilmiştir.

Merkezleme Pimlerinin Montajda kullanımı

İki Plâkanın Montajında kullanım

Boydan Boya Delikler İçin:

Boydan boya delinmiş iki plâkanın mer­kezleme pimleriyle montajı yukarıdaki şekilde gösterilmektedir.

Kalınlıkları 50 mm den az olan plâkaların montajında kullanılan merkezleme pimlerinin boyutları yukarıdaki çizelgeden seçilir. Ancak pim boyu L(min) = 3.D den az alınamaz.

Kör, Yan-Kör ve Uçları Boşaltılmış Deliklerde

Montajı yapılacak plâkalardan birinin kalınlığı fazla veya arkası kapalı bir gövdeyse, kör delik delinir ve vidalı çektirme tipi merkezleme pimi kullanılır (Aşağıdaki şekil – a).

Montajı yapılacak plâkanın arkası açık ancak boydan boya pim deliği delinmek istenmi­yorsa, plâkaya veya gövdeye yan kör delik delinir. Pimin çıkarılmasını kolaylaş­tırmak amacıyla pim deliği uzantısı D/2 çapında delinir (Yukarıdaki şekil-b).

Montajı yapılacak plâka kalınlıkları 50 mm den fazla olduğu zamanlarda merkezleme pim deliği ucu 1,5D çapında boşaltılır ve Uzun boylu pimlerin kul­lanılması önlenir (Yukarıdaki şekil-c). Bu tip montaj işlemlerinde boşaltılan pim deliği ucu yumuşak bir madde ile; örneğin; sert lastik veya kauçukla kapatılır.

Üç ve daha fazla plâkanın montajında Merkezleme Pimi Kullanımı

Çok sayıdaki plâkaların merkezleme pimleriyle konuma getirme ve montajında tek veya parçalı pimler kullanılır. Tek pimle montaj anında sürtünme yü­zeyinin fazla olması nedeniyle, pim deforme olabilir veya bozulur.

Bu gibi durumlarda malzeme sarfiyatı ve işçilik artar. Parçalı pim kullanıldığı zaman pimlerden biri bozulunca yenisinin yapımı kolay ve malzeme sarfiyatı azdır.

Montajı yapılacak plâkaların kalınlığı fazlaysa, örneğin; standard pim boyunu aşıyorsa, montaj işleminde parçalı pim tercih edilir. Yukarıdaki şekilde çok sayıda plakaların montajında tek ve parçalı pimin kullanılışı gösterilmektedir.

Sertleştirilmiş Plâkaların Montajı

Sertleştirilmiş plâkaların montajında, daha önce delinmiş ve raybası çekilmiş delikler, ısı işleminden sonra ölçü değiştirir. Bu ve benzeri işlemlerde ısı iş­lemi yapılan plâkaların pim delikleri mümkünse taşlanır. (Aşağıdaki şekil-a)

Merkezleme pim deliği çapı taşlanamayacak kadar küçükse, montajı yapılacak plakala­rın pim deliği, ısı işleminden önce esas pim çapının iki katı büyüklüğünde deli­nir ve ve bu plâkaların montajında koruyucu burçlu merkezleme pimi kullanılır.(Yukarıdaki şekil-b)

Montajı yapılacak plâkalardan biri ısı işlemine tabi tutulacaksa, bu plâkanın pim deliği, ısı işleminden önce esas pim deliği çapından büyük delinir. Böylece, biri sertleştirilmiş diğeri yumuşak (sertleştirilmemiş) iki plâkanın montajında ya­rım koruyucu burçlu merkezleme pimi kullanılır.