Çekme hızı, çekilen kabın düzgünlüğüne ve fiziksel özelliklerine etki eder. Çekme hızı genellikle kap malzemesinin cinsine, kalınlığına, dişi kalıp ve zımba ucu kavis yarıçaplarına, kalıbın yağlanmasına ve benzeri etkenlerle pratik değerlere göre seçilir.
Silindirik kaplar için kap malzemesinin cinsine ve deneyler sonucu bulunan değerlere göre yukarıdaki çizelgede çekme hızları verilmiştir.
Çekme Kuvveti
Çekme kuvvetinin bulunmasında değişik formüller uygulanmaktadır. Ancak genelde çok farklı sonuçlar çıkmaz.
Baskı plâkasız çekme kalıplarında çekme kuvveti:
P = σb . π . d . T . ( D/d – C)
P : Çekme kuvveti, kg
D = Çekilecek kap malzemenin ilkel çapı, mm
d = Çekme çapı, mm
T ~ Saç malzeme kalınlığı, mm
σb = Saç malzemenin eğilme gerilimi, kg/mm2
C = sabit katsayı (0,6 — 0,7)
Baskı plâkasız çekme kalıplarında D/d – C =1 alındığında çekme kuvveti formülü aşağıdaki gibi yazılır.
Çekme kuvveti P = σb . π . d . T (kg)
Baskı plâkalı çekme kalıplarında çekme kuvveti, baskı plâkası kuvveti kadar arttırılır. Bu da aşağıdaki formülle bulunur.
PT = P . X1 (kg)
PT = Toplam çekme kuvveti
X1 = Çekme kuvveti faktörü (Aşağıdaki diyagramdan bulunur)
Aşağıda bazı malzemelerin eğilme gerilimleri verilmiştir.
| Malzeme Cinsi | Eğilme Gerilimi σb (kg/mm²) |
| Alüminyum ve alaşımları | 10 – 60 |
| Pirinç | 20 – 60 |
| Çinko | 15 – 20 |
| Bakır | 25 – 38 |
| Bronz | 48 – 72 |
| Çelik | 34 – 62 |
| paslanmaz çelik | 30 – 62 |
| Kalay | 1,5 – 2,5 |
Baskı plâkası kuvveti ayrıca bulunup çekme kuvvetine ilâve edilir. Bunun için Aşağıdaki çizelgeden birim yüzey baskı gerilimi bulunur ve baskı yüzey alanı ile çarpılır. Sonra çekme kuvvetine ilâve edilerek esas pres kuvveti bulunmuş olur.
| Malzemenin cinsi | Yüzey basma gerilimi q (kg/mm2) |
| orta sertlikteki çelik ( T<0,5 ) | 0,25 – 0,30 |
| Orta sertlikteki çelik ( T >0,5) | 0,20 – 0,25 |
| Pirinç | 0,15 – 0,20 |
| Alüminyum ve alaşımları | 0,08 – 0,12 |
Bazı malzemelerin yüzey basılma gerilimleri çizelgesi (yukarıda)
Baskı kuvveti Pb = π /4 (D2 – d2 ) . q
Pb = Çekme kalıbında baskı plakası kuvveti
D= Çekilecek kabın ilkel çapı
d= Çekme çapı
q= Birim yüzey baskı gerilimi , kg/mm2
Çekme kuvvetine baskı plâkası kuvveti (Pb) ilâve edildiğinde, toplam çekme kuvveti veya pres kuvveti bulunur ve aşağıdaki formülle gösterilir.
Toplam çekme kuvveti PT = P + Pb , kg