Bu yazıda iş müfettişliği mesleğini tanıtacağız. İş müfettişliği nedir nasıl iş müfettişi olunur? İş müfettişleri ne iş yapar gibi konulara değineceğiz.
İş Müfettişliği
İş müfettişliği, İşyerlerini daha sağlıklı ve güvenlikli hale getirebilmek, iş kazası ve meslek hastalıklarını minimize etmek, çalışma sürelerini yasal sınırlara çekebilme, işçilerin ücret, izin, sosyal güvence gibi haklarını yasalar çerçevesinde koruma, kayıtdışılıkla mücadele, işyerlerinde çalışma barışının kurulmasına katkı gibi hedeflere yönelik olarak denetim ve teftişle görevli bir meslek grubudur.
İş Müfettişliği Nasıl Bir Meslektir
İş Müfettişliği, mesleğin gerektirdiği üzere, hem sayısalcıların hem de sözelcilerin yönelebileceği, çok geniş bir eğitim yelpazesine sahip bir meslek grubudur. İnşaat mühendisi, makine mühendisi, maden mühendisi, çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri, kimya mühendisi, iktisatçı, hukukçu gibi çok değişik alanlarda yetişmiş insanlar iş müfettişliği mesleğini başarıyla yürütebilirler.
Bunun sebebi , iş müfettişlerinin endüstrinin çok farklı alanlarındaki işyerlerinde denetim ve rehberlik yapmasıdır. Ayrıca bu işyerlerindeki çalışma ortam ve koşullarından kaynaklı risklerin çeşitli ve birbiriyle ilişkili olmasıdır.
Bu sebeple, iş müfettişleri, birden çok meslek grubuyla birlikte çalışmanın getirdiği yaşam tecrübesine ve birikime sahip olmalarına, ve farklı farklı işyerlerindeki çalışma sistemine ve üretim-imalat süreçlerine hakim olmaları gibi bir avantajı da beraberinde getirir.
İş müfettişliği mesleğinin bir diğer yönü de iş müfettişlerinin, mesleğin kazandırdığı, denetim, iletişim ve koordinasyon becerileri ile kamu sektörü için iyi bir yönetici adayı olmalarıdır.
İş Teftiş Kurulu merkezde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde ve doğrudan Bakana bağlı olarak faaliyet göstermektedir. Bu anlamda İş Teftiş Kurulu uluslararası bir sözleşmeden kaynağını alan ilk ve tek teftiş kurulu olup, iş müfettişliği de uluslararası bir meslek statüsündedir.
Teftiş kurulu merkezi Ankara’da olup, Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Erzurum, İstanbul, İzmir, Malatya, Samsun Zonguldak olmak üzere 10 ayrı ilde kurulmuş grup başkanlıkları ile denetim görevi yürütülür. her grup başkanlığının görev sahasına giren iller belirlenmiş olup, iş müfettişleri ihtiyaç halinde başka bir grup başkanlığının sahasında da denetim yapması mümkündür.
İş Müfettişleri Ne iş Yapar?
iş Müfettişleri;
Sendikalar Kanunu uyarınca, sendika ve konfederasyonlarda idari ve mali denetim yaparlar,
Doğru denetim ve yönlendirme için iş hakkında doğru ve güncel bilgi sahibi olunması da gerekir, bu sebeple iş müfettişleri, İşyerinde iş güvenliği ile işin yürütümü açısından gelişmelerle ilgili yayınları sürekli olarak takip eder, bilimsel çalışmalar ve araştırmalar yaparlar.
Teftiş ve denetimlerde gerekirse denetimle ilgili olarak, işyerinde ya da işyeri dışında ilgilileri dinler, sorular sorar, bunlardan gerekli bilgileri ister ve imzalı ifadelerini alırlar.
Mevzuatın tutulmasını veya bulundurulmasını öngördüğü belge, evrak ve çizelgelerin işyerlerinde bulundurulup bulundurulmadığını ve uygunluğunu tespit ederler.
İşyerinde kullanılan veya işlenen hammadde ve bunların işlenmiş olanlarını , işçi sağlığı ve iş güvenliği bakımından zararlı, tehlikeli ve mevzuata uygun olup olmadıklarını tespit etmek için, gerektiğinde tahlil ve muayene edilmek üzere bunlardan örnekler alırlar.
Gerektiğinde işçi sağlığı için tehlike arz eden makina veya tesisleri veya bölümleri, üretimi en az etkileyecek biçimde mühürleyebilirler.
BKNZ: İşyerlerinde İşin Durdurulmasına veya İşyerinin Kapatılmasına Dair Yönetmelik
Gerek görmeleri halinde, güvenlik güçlerinden yardım isterler.
İş müfettişleri ve iş müfettişi yardımcıları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olarak çalışırlar. Aylık dışında, ek gösterge, yan ödeme, kıdem aylığı, aile ve çocuk yardımı, özel hizmet tazminatı, makam tazminatı, dil tazminatı, görev tazminatı ve ek ödeme alırlar.
İş Müfettişi Nasıl Olunur?
Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS)’ndan yeterli puanı almış olmak gereklidir. (Yeterli puan, her sınav dönemi için KPSS kılavuzunda ve/veya İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca ilan edilecek puanı ifade etmektedir. İşin yürütümü yönünden KPSSP 46, iş sağlığı ve güvenliği yönünden KPSSP 13 puan türü esas alınmaktadır.)
İş müfettişi yardımcılığına giriş sınavı önce yazılı, sonra da sözlü olarak yapılır. Yazılı sınavda başarı gösteremeyenler sözlü sınava giremezler.
İş teftiş kurulu,ihtiyaç halinde müfettiş yardımcılığı giriş sınavı açar. Giriş sınavının açılış tarihi, yapılacağı yer, giriş şartları resmi ve günlük gazetelerle ilan olunur. İlanlar sınav tarihinden en az bir ay önce yapılır. Adayların müracaat ve kayıt süresi, sınavın başlama tarihinden en çok 15 gün öncesine kadar devam edecek şekilde tespit olunur.
İş Müfettişi Yardımcılığı Sınavına Giriş Şartları
İş müfettişi yardımcılığı sınavına katılabilmek için; Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesindeki nitelikleri haiz olmak,
Sınavın açıldığı yılın Ocak ayının birinci gününde 30 yaşını doldurmamış olmak (Askerlik ödevini bitirmiş olanlar için askerlikte geçen süre eklenir),
İşin yürütümü yönünden; Hukuk, Siyasal Bilgiler, İktisat, İdari Bilimler, İşletme, İktisadi ve İdari Bilimler Fakülteleriyle, bunlara denkliği onaylanmış yerli ve yabancı yüksek okullardan birini bitirmek, iş sağlığı ve iş güvenliğiyle ilgili teftiş görevine alınacaklar için; tıp doktoru, mimar, elektrik, maden, jeoloji, metalürji, inşaat, elektronik, makina, kimya, endüstri, fizik, bilgisayar, tekstil, petrol, uçak, gemi, çevre yüksek mühendisi veya mühendisi olmak.
Sağlık durumu yurdun her yerinde görev yapmaya ve her türlü iklim koşullarında yolculuk etmeye elverişli olmak.
Bu sınava ikiden fazla girmemiş olmak,
Adli sicil kaydı bulunmamak.
İLGİLİ KONU BKNZ: İş müfettişi yardımcılığı sınavında neler sorulur?
İş Müfettişi Yardımcılığına Atanma
Giriş sınav notu en yüksek olan adaylardan başlamak suretiyle ve sıra ile kadro durumu ve ihtiyaca göre belirlenen yeteri kadar adayın ataması yapılır. Atamalar yapılırken giriş sınav notlarının eşitliği halinde yabancı dil notu üstün olan veya işletme tecrübesi olanlar tercih edilir. Diğerleri için sınav sonuçları kazanılmış hak sayılmaz.
Yardımcılık Dönemi ve İş Müfettişliğine Hazırlık
İş müfettiş yardımcıları , üç yıllık yardımcılık döneminde uyum eğitimi , aday memurların yetiştirilmesi eğitimi ve yetiştirme eğitimlerine tabi tutulurlar.
Uyum Eğitimi
Uyum eğitimi teftiş kuruluna yeni katılan müfettiş yardımcılarını yapacakları işe hazırlamak amacıyla kısa süreli olarak düzenlenir. Eğitimde, kurumsal tutum, davranış ve çalışma ilişkileri ile işin gerektirdiği temel bilgiler öğretilir.
Aday Memurların Yetiştirilmesi Eğitimi
Devlet memurluğuna ilk kez giren ve aday memurların yetiştirilmelerine ilişkin eğitimleri almamış olan müfettiş yardımcıları için Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca ayrıca temel eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj programı düzenlenir.
Yetiştirme Eğitimi
Müfettiş yardımcıları üç eğitim dönemi sürecek yetiştirme eğitimine tabi tutulurlar. Yetiştirme eğitimi üç yıllık müfettiş yardımcılığı süresinin her yılı ayrı bir eğitim dönemi olarak programlanmak suretiyle gerçekleştirilir.
Müfettiş yardımcıları, yardımcılık süresince en az iki müfettişin refakatinde bulundurulurlar. Bunun dışında kendileri için düzenlenen hizmet içi eğitimlere, mesleki konularla ilgili kurslar ve seminerlere katılırlar ve yardımcılık dönemlerinin ikinci yılında kurul başkanlığınca belirlenen mesleki konularda birer etüt hazırlarlar.
İş Müfettişliğine Atanma
İş Müfettişliğine atanma şartları şunlardır: Müfettiş yardımcılığı döneminde eylemli olarak en az üç yıl çalışmış olması, Müfettiş yardımcılığında geçen hizmet yıllarına ait bütün sicillerinin olumlu olması
Genel yetişme notunun yüz tam puan üzerinden en az yetmiş olması hallerinde yeterlilik sınavına alınırlar. Yeterlilik sınavında başarı gösterenler, başarı derecesi sırası ile müfettişliğe atanırlar. Bu sınavda başarı gösteremeyenler ya da özürsüz olarak bu sınava girmeyen yardımcılar bakanlıktaki diğer görevlere atanırlar.