CNC torna tezgâhlarında iş parçaları üzerinde bazen segman yuvası, conta yatağı veya çeşitli kanallar açılması gerekir. Bu işlemler, kesici takımın iş parçasına belirli bir derinlikte girerek talaş kaldırmasıyla yapılır.
Eğer geniş bir kanal tek seferde açılmaya çalışılırsa;
- Takım aşırı zorlanabilir.
- Talaş sıkışabilir.
- Takım kırılabilir.
- Yüzey kalitesi bozulabilir.
Bu sorunları önlemek amacıyla CNC tornalarda G75 Kanal Açma Çevrimi (Grooving Cycle) kullanılır.
Bu çevrim sayesinde kesici takım;
- Belirli bir miktar dalar,
- Talaşı kırmak için geri çekilir,
- Tekrar ilerler,
- Kanal istenilen ölçülere ulaşıncaya kadar işlemi otomatik olarak tekrar eder.
G75 Neden Kullanılır?
G75 çevrimi;
- Talaş kırılmasını sağlar.
- Takımın aşırı yüklenmesini önler.
- Kanal yüzey kalitesini artırır.
- Takım ömrünü uzatır.
- Program yazımını kolaylaştırır.
G75 Kodu Nasıl Çalışır?
Bir kanal açılacağını düşünelim.
Takım;
İçeri girer.
↓
Bir miktar geri çekilir.
↓
Tekrar ilerler.
↓
Talaşı kırar.
↓
Kanal tamamlanıncaya kadar devam eder.Eğer kanal genişliği takım genişliğinden büyükse;
Takım kanal boyunca yanlara doğru ilerleyerek tüm kanalı işler.
Günlük Hayattan Bir Benzetme
Kalın bir ağacı tek darbede kesmeye çalıştığımızı düşünelim. Bu epey zor ve tehlikelidir. Ancak baltayı birkaç kez vurup aralarda geri çekerek çalışırsak;
Daha az yoruluruz. Odun sıkışmaz. İş daha güvenli olur.
G75 çevrimi de kanal açarken aynı mantıkla çalışır. Takım, belirli aralıklarla geri çekilip talaşı kırarak güvenli ve verimli bir işleme gerçekleştirir.
G75 Kodunun Avantajları
| Avantaj | Açıklama |
|---|---|
| Talaş kırılır | Sıkışma önlenir |
| Takım ömrü uzar | Aşırı yük azalır |
| Kanal kalitesi artar | Daha düzgün yüzey |
| Güvenli işleme | Takım kırılması azalır |
| Programlama kolaydır | Hazır çevrimdir |
G75 Kullanırken Dikkat Edilecek Noktalar
- Kanal kalemi doğru seçilmelidir. Takım genişliği yapılacak kanala uygun olmalıdır.
- Kesme hızı uygun olmalıdır. Yüksek hız takım kırılmasına neden olabilir.
- Soğutma sıvısı kullanılmalıdır. Özellikle derin kanallarda önemlidir.
- Talaş tahliyesi sağlanmalıdır. G75’nin en önemli avantajlarından biri talaş kırmasıdır
G75 Komut Yapısı
Fanuc CNC tornalarda temel yazımı şöyledir:
G75 R...
G75 X... Z... P... Q... R... F...Parametrelerin Anlamı
| Kod | Görevi |
|---|---|
| G75 | Kanal açma çevrimi |
| R | Geri çekilme miktarı |
| X | Kanalın son çapı |
| Z | Kanalın son konumu |
| P | Her dalış miktarı |
| Q | Kanal boyunca ilerleme miktarı |
| F | Kesme ilerlemesi |
Örnek Uygulama
Verilen parçada;
- Stok çapı : Ø40 mm
- Kanal çapı : Ø28 mm
- Kanal boyu : 40 mm
- Takım genişliği : 3 mm
İşlenecektir.
Örnek program:
O7500
N010 G28 U0 W0
N020 G50 S2000
N030 G54
N040 T0606
N050 G96 S140 M04 M08
N060 G00 X44 Z-33
N070 G75 R1
N080 G75 X28 Z-40 P2000 Q2500 R0 F0.4
N090 G28 U0 W0 M05 M09
N100 M30Çevrimin Açıklaması
G75 R…
G75 X… Z… P… Q… R… F…
R:Her kademeden sonra geri çekilme
X:Kanalın son bulduğu x koordinatı
Z:Kanalın son bulduğu z koordinatı
P:Her kademedeki dalma miktarı mikron olarak
Q:-Z yönünde kanal dışında yana kayma mikron olarak R:+Z yönünde kanal içinde yana kayma (0)
F:Kesme ilerlemesi
Stok Özellikleri
Mil
Çap: 40.000
Boy: 80.000
Programın Açıklaması
N10 G28 U0 W0 Makine referans noktasına gider.
N20 G50 S2000 Maksimum devir sınırı 2000 dev/dk olarak ayarlanır.
N30 G54 İş parçası sıfırı seçilir.
N40 T0606 6 numaralı kanal kalemi seçilir.N50 G96 S140 M04 M08 G96 : Sabit kesme hızı
S140 : Kesme hızı
M04 : Saat yönünün tersi dönüş
M08 : Soğutma sıvısı açık
N60 G00 X44 Z-33 / Takım başlangıç noktasına gelir.
N70 G75 R1 / Takım her dalış sonunda 1 mm geri çekilir.N80 G75 X28 Z-40 P2000 Q2500 R0 F0.4X28 : Kanalın son çapı.
Z-40 : Kanalın son konumu.
P2000 : Her dalışta 2 mm ilerleme.
Q2500 : Kanal boyunca 2,5 mm ilerleme.
R0 : Ek bırakma miktarı yoktur.
F0.4 : Kesme ilerlemesi.
N090 G28 U0 W0 M05 M09 / Takım referansa döner.Soğutma ve iş mili kapanır.
N100 M30 / Program sonlanırKonu Özeti
G75 Kanal Açma Çevrimi, CNC tornalarda kanal açma işlemlerini otomatik olarak gerçekleştiren hazır bir çevrimdir. Takım belirli miktarlarda ilerleyip geri çekilerek talaşı kırar ve kanalı güvenli bir şekilde işler. G75 çevrimi; X, Z, P, Q, R ve F parametreleri ile kontrol edilir ve özellikle geniş veya derin kanalların işlenmesinde takım ömrünü uzatan, yüzey kalitesini artıran ve programlamayı kolaylaştıran önemli bir CNC komutudur.
Konu İle İlgili Sorular
1. G75 çevriminin temel amacı nedir?
Cevap: Kanal açma işlemini kademeli yaparak talaşı kırmak ve takımın güvenli çalışmasını sağlamaktır.
2. G75 komutunda P parametresi neyi ifade eder?
Cevap: Takımın her dalışta ilerleyeceği radyal miktarı ifade eder.
3. Q parametresinin görevi nedir?
Cevap: Kanal boyunca eksenel ilerleme miktarını belirtir.
4. G75 ile G01 arasındaki en önemli fark nedir?
Cevap: G75 kademeli ve otomatik talaş kırarak çalışırken, G01 sürekli ilerleme yapar.
5. G75 çevrimi neden tercih edilir?
Cevap: Talaş sıkışmasını önlemek, takım ömrünü uzatmak, yüzey kalitesini artırmak ve güvenli kanal açma işlemi yapmak için tercih edilir.