Bileşen kuvvetlerin tanımı : Bileşke kuvvetinin meydana gelmesinde etkili olan kuvvetlerin her birine BİLEŞEN KUVVET denir. Bu yazıda bileşen kuvvetleri bulma konusunu örnek sorularla işleyeceğiz.
Örnek olarak yukarıdaki kirişe binen bileşke Kuvvet bellidir. Ancak kirişin A ve B noktalarına Etki eden kuvvetleri bulmak istediğimizde R kuvvetini bileşenlerine ayırmak gerekecektir .
Bileşen kuvvetlerin bulunmasında Kullanılan Metodlar
Lami Teoremi (Sinüs Teoremi)
Bu teoremin uygulanması için kuvvet sayısı 3 olmalı Ve bir noktada kesişmelidir. Ayrıca ,kuvvetlerin vektörel toplamı sıfıra eşit olmalıdır .
Yani kuvvetlerin uc uca toplamında üçgen kapanmalıdır.
Bir kuvvet ayrıştırılacağı kuvvetlerle gelişigüzel bir üçgen Oluşturduğunda , kuvvetlerin karşılarındaki açılar Biliniyorsa lami teoremine göre işlem yapılır
Lami teoremine göre bileşke ve bileşen kuvvetlerin üçgeninde kuvvetlerin karşılarındaki açıların sinüslerine oranı sabittir .
İzdüşüm yöntemi (Grafik metod)
İzdüşüm yönteminde her koordinat üzerinde bileşenlerin toplamları alınarak, tek kuvvete dönüştürülür.
Sonuçta, x ve y eksenleri üzerinde birer kuvvet meydana gelir. Bunlarında tekrar bileşkesi bulunarak, sistemi etkileyen kuvvet ve eksenle yaptığı açı bulunur.
Örnek Problem:
Şekilde görülen F kuvvetinin x ve Y izdüşümlerini grafik ve analitik metotla bulunuz
Çözüm (Grafik Metod)
F kuvvetinin ucundan koordinatlara gönderilen dik ışınların, koordinatları deldiği düşünülen noktaların O noktası ile birleştirilmesi sonucunda izdüşümleri olan Fx ve Fy bulunur. Bunlar bileşen kuvvetlerdir.
Çözüm (ANALİTİK METOD)
İki kuvvet bulunduğu için Lami (sinüs) teoremi uygulanamaz. Trigonometrik fonksiyonlardan faydalanılarak çözüme gidilir.
Örnek problem 2
Şekilde görülen eğik düzlemdeki cisim ağırlık kuvvetinin sonucu olarak ne kadar bir kuvvetle çekilir?
Çözüm :
Örnek Problem 3
Şekildeki sistem dengededir. α = 30° ve 50 N yüklü makaranın çubuğundaki denge kuvveti ne kadar olur?
Çözüm
Makara sisteminde yük= kaldıran kuvvet F = FG = 50 N
Burada FG ve F kuvvetleri, makara çubuğundaki Fp kuvvetiyle dengelenmektedir. Lami teoremine göre çözüm yapılabilir:
