Watch this video on YouTube.

Birinci dünya savaşında Alman ordusunda onbaşı olarak görev yapan Adolf Hitler savaş esnasında ingiliz tanklarıyla karşılaşmış ve bu durdurulamaz görünen teknolojiye hayran kalmıştı. Almanya’da iktidarını sağlama aldıktan hemen sonra ise Versailles anlaşmasının Almanya’nın tank üretimini yasaklamasına rağmen gizli bir programla tank üretimine ağırlık verdi.

Nazi almanyası’nın 1939 dan itibaren Avrupa’yı kasıp kavurması ve neredeyse tamamını ele geçirmesinde Almanların bu teknolojiyi etkin bir şekilde kullanması çok etkili oldu. Almanlar sadece üstün teknoloji tanklar üretmekle kalmadılar ve savaş literatürüne Blitzkrieg (yıldırım harekatı) olarak giren bir savaş tekniğini de keşfettiler.

Birinci Dünya savaşında Tanklar, sadece piyade desteği olarak muharebe alanının değişik mevkilerine serpiştiriliyorlardı. Blitzkrieg’de ise tankların başlı başına ayrı bir muharebe birimi olarak kullanılıyordu.

Panzer birlikleri hızlı ve etkin bir düzenle, topçu birliklerinin ve hava kuvvetlerinin (Luftwaffe) desteğiyle yoğun bir baskıyla düşmana saldırıyor, düşmanın toparlanmasına ve düzen almasına fırsat vermeden, düşman birliklerini çepeçevre sarıyor, savunmaları allak bullak ediyordu. Panzer ve mekanize birliklerin bu ani saldırısıyla darmadağın olan düşman birlikleri içine daha sonra piyadeler saldırıyor ve son darbeyi indiriyorlardı.

Birinci Dünya savaşının galiplerinden Fransa gibi büyük ve gelişmiş bir ülkenin kaç hafta içinde Almanlara yenik düşmesinden sonra, Yıllar süren dünya savaşı sırasında Hitler’in hedef aldığı diğer devletler’de bu teknolojiye yoğunlaşmıştı. özellikle Doğu cephesinde Rusların T34 tanklarıyla karşılaşan Hitler’in generalleri şaşkına uğramıştı. T34 ler o güne kadar almanların yaptığı tankların hepsinden üstün görünüyordu.

Tiger I

Bunun üzerine Hitler’in emriyle Nazi Almanya’sı çok daha etkili tanklar üretti. Tiger tankları bunlardan en önemlisidir. Ne kadar büyük , o kadar güçlü düşüncesiyle hareket eden Hitlerin savaş mühendisleri, Maus gibi devasa ebatlardaki tankların tasarımlarını yaptılar. Bu videoda bu tanklardan bahsediliyor.

Panzerkampfwagen Tiger Ausf. B / Diğer adıyla: King Tiger

The post Nazilerin Mega Yapıları – Süper Tanklar appeared first on Makine Eğitimi.

Elektrik ark kaynağının tarihçesi ve Ark’ın keşfi

1801 yılında, Sir Humphrey Davy, yüksek voltaj geçen devrenin uçlarının bir araya getirilmesiyle arkı keşfetmiş. Ancak terim olarak ark bu tarihten 20 yıl sonra kullanılmaya başlanmıştı.

1856’da İngiltere’den James Joule, elektrik ve iç direnç kullanarak bir malzemeyi ısıtmanın etkili bir kaynak oluşturabileceğini keşfetti. Direnç kaynağı daha sonra Elihu Thomson tarafından mükemmelleştirildi. Onun teknikleri daha sonra akkor kaynağı olarak bilinen (akkor metodu ile elektrik kaynağı) ilerleyecekti.

Bu arada 1860’larda Fransız kimyacı ve politikacı Pierre Eugène Marcellin Berthelot tarafından Asetilen keşfedildi. Bu kimyasal bileşik, yüksek yapışma bileşiği yapısı nedeniyle günümüzde kaynak endüstrisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Gaz, gaz kaynağı ve kesme için mükemmel olan 6000 ° F (3300 ° C) üzerinde çok yüksek bir alev oluşturur.

1865 yılında, Wilde adında bir ingiliz tarafından iki metal, elektrik ark kaynağı ile birleştirilmişti. İlk elektrik kaynağı patenti, bu tarihlerde alındı.

Ergitme kaynağı için, ısı kaynağı olmak üzere 1880’lerin başında, yukarıdaki şekilde gösterilen temel devreyi kullanarak bir karbon elektrotla metal iş parçası arasında bir ark oluşturma teşebbüsünde bulunulmuştu. Gaz kaynağında olduğu gibi metal bir tel şeklinde doldurma metali ilave edilmiş, daha sonra metal tel çıplak elektrot olarak kullanılmıştı.

Bu çubuk hem ark oluşturup ve hem de ergiyerek dolgu malzemesi görevini de görmüştü. Fakat netice çok belirsizdi. Arkın stabil olmaması nedeniyle devam ettirmek büyük ustalık gerektirmiş ve yüksek sıcaklıkta bölgenin atmosfer şartlarından etkilenmesiyle kaynak metali kirlenerek oksitlenmişti. Öte yandan metalürjik etkiler ya çok az anlaşılmış veya hiç anlaşılamamıştı.

1881 yılında, DeMeritens, Pil depolama kaplarının birleştirilmesinde karbon elektrot kullanmıştı.

1887 yılında, Bernardos ve Olszewski, Karbon elektrotun yalıtımı ve tutulması için patent almışlardı.

1889 yılında Rus Slavianoff ve Amerikan Coffin, İlk defa metal çubuk elektrotu keşfettiler. Bu yöntem daha sonra örtülü elektrot haline getirildi.

İlk kaynak makinesi

1902 yılında,  Amerikan Lincoln Electric TDT tarafından ilk elektrik motoru geliştirildi. Bu şirket kaynak ile deney çalışmalarına başladı ve 1912 yılında ilk kaynak makinesini üretti.

Kaynak elektrotlarının gelişimi

İlk elektrotlar bir İsveç firması tarafından çıplak çubuk halinde demirden yapılmıştır.  Bu elektrotlar oldukça zayıf ve kırılgan kaynaklar üretmiştir.

1907 yılında , İsveç’li Oscar Kjellborg, İlk defa örtülü ark kaynak elektrotunun patentini aldı.

1911 Yılında, Lincoln Electric tarafından geliştirilen ilk portatif kaynak makinesi kullanıldı.

1912 yılında, Strohmenger Örtülü elektrotlarla kaliteli kaynaklar ürettiğinin patentini aldı. Ancak ilk elektrotlar oldukça pahalı idi.

1927  yılında, Ekstrüzyon yönteminin geliştirilmesi ile örtülü elektrot üretiminin maliyetleri düştü. Bu durum, aynı zamanda farklı kompozisyonlarda elektrot üretimine olanak sağlamıştı.

Ark kaynağının tarihsel gelişiminde itici güç

1914 ve 1939 yıllarında patlayan iki dünya savaşı, İmalat ve tamir konusundaki talebi büyük ölçüde artırmıştır. Aynı zamanda kaynak teknikleri ve süreci de gelişmiştir, çünkü gemiler, araçlar, silahlar ve köprüler gibi genel inşaatlar, gelişmiş ve daha büyük iskele yapıları, farklı ortamlarda hızlı ve çok sayıda, zorunlu olarak üretilmiştir. Elektrik ark kaynağının teknolojik gelişim aşamaları ve elektrik ark kaynağının tarihçesi dünya savaşlarından elbetteki nasibini almıştır.

Birinci Dünya savaşında kullanılan bir tank. Kaynak teknolojisinin yerine perçinlerin kullanımı göze çarpıyor

Kaynak teknolojisiyle ilgilenen pek çok kişinin merak ettiği ‘‘1. dünya savaşında ark kaynağı kullanıldı mı? ” sorusuna cevap olarak, o yıllarda ark kaynağı teknolojisi mevcuttu, hatta pek çok alanda kullanıldı. Ancak, elektriğin kullanımındaki sıkıntılar, elektrotların henüz istenen seviyede gelişmiş olmaması, portatif kaynak makinelerinin yaygınlaşmamış olması sebebiyle ark kaynağı daha çok 2.Dünya Savaşında kullanılmıştır diyebiliriz.

Netice olarak bu prosesin büyük potansiyeli olmasına rağmen 1. Dünya Savaşı’ndan sonraya kadar çok az kullanılmıştı. I dünya savaşı sırasında mümkün olduğu kadar çok ve hızlı, savaş makinesi üretme kaygısı ile  ark kaynak uygulamalarına ihtiyaç doğdu. Ayrıca, I. Dünya Savaşı sırasında İngiltere’deki gaz sıkıntısı nedeniyle, elektrik ark kaynağı kullanmak temel üretim yöntemiydi.

Birçok gemi ve ekipman cıvata ve perçin ile birleştirilmekteydi. Kaynak hızlı ve oldukça ucuz bir yöntem olarak ortaya çıkmaktaydı. Savaş endüstrisinin itici gücü pek çok teknolojik alan gibi, kaynak teknolojisinin gelişiminde de etkili oldu.

1920 yılında İngilizler ilk kaynaklı birleştirme ile gemi ürettiler adını Fulgar koydular.

1923 yılında A.B.D de Kaynak Mühendisleri Enstitüsü kuruldu.

Büyük Buhran dönemi denen 1930’ların ortasına gelindiğinde, istihdam bir kez daha toparlanmaya başlamıştı. O zaman, çok sayıda yeni teknik ve kaynak metodu oluşturuldu. Saplama kaynağı, gemi yapımında yeni bir süreç olan batık ark kaynağı ile değiştirilmeye başlandı. Ayrıca, sualtı kaynağı da ilk olarak bu dönemde gerçekleştirilmişti.

1939’da II. Dünya Savaşı, kaynak sürecini muazzam ölçüde değiştirdi. Endüstrideki ilerlemeler, büyük talepte bulunan ve kaynağın gelişiminde sayısız yeni dönüm noktası sağlayan bir dizi sürece yol açtı. Alüminyum punta kaynağının kullanımı, havacılıkta yararlı olarak kabul edildi.

Alman bombardımanı altındaki Britanya’dan bir görüntü. Savaş endüstrisi, kadınların da yüksek oranda katılımıyla güçlendi.

1940-1945  yılları arasında, Gaz Tungsten Ark Kaynağı (GTAW) onarımlar için yardımcı bir teknik olarak kabul edildi. On yıllar süren geliştirmeden sonra, 1941 yılında mükemmelleştirildi ve 1942 yılında patenti alındı. Aynı zamanda Heliarc veya Tig kaynağı olarak da adlandırıldı.
Gazaltı ark kaynağı hakkında ayrıntılı bilgi için BKNZ: Gazaltı ark kaynağı nedir?

Arşivlere geçmiş ilk kadın kaynakçılar Alyce R. Sawyers (solda) ve Josephine L Hollingworth ( Sağda) 1942 yılında A.B.D Deniz üssünden bir görüntü

1943‘te Gaz metal ark kaynağı (GMAW), C.B. Voldrich, P.J. Rieppel ve Howard B. Cary tarafından icat edildi. Dow ve Northrup Şirketlerinde geliştirildi ve Linde Corporation’a lisanslandı. GMAW, (Gas Metal Arc Welding) demir dışı malzemelerin hızlı bir şekilde kaynatılmasını kolaylaştıran, ancak pahalı koruyucu gazlar gerektiren bir süreçtir. Aynı yıl, Sciaky şirketi 3 fazlı direnç kaynağı satmaya başladı.

2. Dünya savaşında (1945) Okinawa adasında tankın üzerine ekstra zırh kaynaklayan bir kaynakçı (yukarıdaki resim)

1948 yılında, Hava Azaltma Şirketi’nde inert gaz metal ark prosesi (Mig) geliştirilmiş ve daha kalın levhaların kaynatılması için SIGMA (Korumalı Inert Gaz Metal Ark kaynağı) geliştirilmiştir.

1949‘da Westinghouse, Selenium Redresör kaynak makinelerini tanıttı.

1950’li yılların başında, kaynak sadece büyük ölçekli sanayide değil, bireysel kullanımda da popülerlik kazanıyordu. Başlıca Doğu Avrupa ve Rusya’daki gelişmeler, lansmanı sırasında çok popüler olan Flux Kaplı Sarf Elektrodunun piyasaya sürülmesiyle sonuçlandı.

Ayrıca, 1958’e kadar büyük ölçekli kullanımda olmayacak olmasına rağmen, elektroslag kaynağı (ESW) geliştirilmiştir.
1953 yılında, Lyubavskii ve Novoshilov tarafından popüler hale getirilen CO2 kaynak işlemi, nispeten ekonomik olduğu için, çeliklerin kaynağı için tercih edilen bir kaynak prosesi olmuştur.

1955‘te, II. Dünya Savaşı’nın sona ermesinden on yıl sonra, kesme işleminde devrim yaratan plazma torch piyasaya sürüldü.

1957 yılına kadar, plazma torçunun kullanılmasından 2 yıl sonra, plazma ark kaynağı (PAW) icat edildi.

1960 lı yıllar. Uzay endüstrisinin gelişim yıllarıydı. 1962 yılında, Sciaky şirketi, Mercury Uzay Kapsülü için, bir dış ve iç titanyum kabuk ile oluşturulan  kaynak teknolojisi kullandı.

Elektrik ark kaynağının tarihçesi bu şekilde. Elektrik ark kaynağı, bugünkü gelişimine ulaşana kadar birçok aşamalar geçirmiş, bu arada bulunan yöntemlerin bazıları ancak araştırma safhasında kalmış, fakat büyük bir çoğunluğu pratikte geniş bir kullanım alanına sahip olmuştur.

The post Elektrik Ark Kaynağının Tarihçesi appeared first on Makine Eğitimi.

Dokumacılık tarihi

İnsanın hayvan postu yerine dokumayı koymayı nasıl akıl etti­ğini bilmiyoruz. Bazıları koyunların yünlerinin keçeleştiğini gören insanın dokuma sanatı düşüncesine vardığını iddia eder. Ama dokumadan önce eğir­me gelir.

Ortaçağ­ daki Hıristiyan inancına göre ilk iplik eğiren Havva’dır. Eğirme ka­dının en asil göreviydi. Eğirme sade olduğu kadar esrarlı bir şeydir. Bir tutam yün, keten veya kenevir alınıp büke büke didiklenirse en ince yerinde bir iplik meydana gelir. Ama bu en ince yerin, bükülme yüzünden, hemen hemen koparılamayacak bir iplik haline gelişinde zor anlaşılır bir kanun saklıdır.

Dokumacılık tarihi boyunca binlerce sene insanlar eğir­mişler, fakat bu kanunu hiç düşünmemişlerdir. Dokuma sanatı da binlerce seneden beri bilinmektedir.

Hindistan’da bulunan çok eski gümüş vazolar içinde pamuk ve dokuma parçaları bulunmuştur. Bun­lar beş bin yıllık olsalar gerektir. Mısır papazları keten elbiseler giyerlerdi. İsa’nın doğumundan çok önce çinliler ipekli giyiyorlardı.

Dokumacılık tarihinde makineleşme ne zaman başlar?

İşin garibi eğirme ve dokumanın binlerce yıl, taş devrindeki ilkel usul değişmeden sürüp gitmesidir. Makineli dokuma ve iplik bükme tezgâhları iki yüzyıldan daha eski değildir. 200 yıl önceye gelinceye kadar bütün dünyada elle eğirilir ve elle dokunurdu. Yal­nız Almanya ve batı Avrupa’da durum başkaydı.

El İğlerinde iplik hem bükülür, hem de sarılır. çıkrıkta ise iğle masura ayrıdır. Bu yol ilkçağ Hindistan iplik çıkrıklarında da kul­lanılmıştır.

Yalnız bunlar Alman çıkrığı gibi ayakla işletilmezdi. Alman çıkrığının püf noktası iğle masuranın aynı hızla dönmeyişleridir. İğle masuranın dönüş sayıları, ipliğin masuraya sarılmasına imkân verir. Alman çıkrığının kusurlu tarafı, ancak oldukça kalın iplik bükmeye yaramasındaydı. İnce iplik masuranın fazla çekmesi yüzünden kolayca kopar.

Hiç bir zaman ayrı bir iplik bükücüler loncası kurulmamıştır; iplik bükmeyi ve dokumayı insanlar kendi evlerinde ve kendileri için yaparlardı. Erkek dokur, kadın da eğirirdi; dokumacılık sana­tına gelince, en iyi dokuyan evlerin başkalarının yerine bu işi yap­ması, buna karşı ötekilerin onların tarlasını sürüp ekmesi yoluyla meydana gelmiştir.

Dokumacılık tarihi ve savaşların etkisi

Dokumacılık zamanla daha da önem kazandı. çünkü son beş yüzyılda savaşlar yüzünden soyul­muş olan insanların yeni elbiselere büyük ihtiyaçları vardı. İhtiyaç büyüdükçe o oranda çok iplik bükmek gerekti ve büyük din savaş­larından sonra Avrupa’nın nüfusu şaşılacak kadar çabuk artınca, elbise ihtiyacı da insan sayısıyla birlikte arttı. O zaman en ihtiyar­lara bile iplik büktürülmeye başlandı. Hapse girmiş olan genç ve sağlam adamlara da, iplik bükmek gibi işler yaptırıldı.

Kadın­lar, çocuklar, ihtiyarlar ve zindanlardakiler sabah karanlığından ak­şamın alaca karanlığına kadar iplik bükerlerdi. Fakat bir zaman geldi ki onlar da iplik yetiştire­mez oldular. O zaman askerler de buna zorlandı; çocuklar beş yaşını doldurur doldurmaz çık­rık başına oturtuldu.

Çocuklar, kadınlar ve ihti­yarlar, iplik imalâthaneleri de denen, eğirme evlerine toplan­dılar. Bu eğirme evleri, dokumacılık tarihinde fabri­kalarının başlangıcıdır desek yanlış olmaz.

Dokumacılıkta makineleşme isyanı da beraberinde getiriyor

Bükü­cüler günde 16 saat kadar çalışmak zorundaydılar. Buna karşılık çok az ücret alırlardı.
Böylece iplik bükme evlerinde modern bir proleteryanın, el becerisinden başka hiç bir şeyleri olmayan o yoksul insanların bir kısmı vücuda geldi. Onların vatanı fabrikalardı. Bazıları doğ­rudan doğruya iplik bükme evlerinde yatar kalkarlardı. İmalâtha­nelerde artık kendilerinin değil de, makinelerin oturacağını duyunca isyan ettiler.

Dokumacılık tarihi ve İngilizlerin rolü

18. yüzyılda hükümetler, işsiz güçsüz ve ucuz kadın, çocuk ve ihtiyarların emeklerini kullanmayı teşvike çalışırlardı. Rastatt barış kongresi 1714 senesinde memleketin yoksul çocukları için bir iplik bükme okulu açmak suretiyle seçkin ve saygıdeğer bir anıt dikmiş oldu. O sırada genel kanı, insanoğlunun mümkün olduğu kadar çabuk işe başlatılması yolundaydı. Eski de­virlerin dürüst ahlâkı diye beğenip durduğumuz şey de hep buna dayanıyordu. Biz bugün 5-7 vaşındaki çocukların bütün gün çalış­tırıldıklarını görmüş olsak ürperirdik. Maalesef görüyoruz ki batının sanayileşme tarihi gibi dokumacılık tarihi de köleler ve çocuk yaşta çalıştırılan işçilerle anılmaktadır.

Halbuki o zamanlar Avusturya hükü­meti iplik bükme imalâthanelerini ida­re edenlere iş verdikleri her oğlan ve­ya kız çocuk için bir prim verirdi; genç ruhları avareliğin sonuçlarından korumak istiyorlardı.

John Kay ve Seri atışlı (Flying shuttle) dokuma makinesi – 1733

İngiliz John Kay, 1733’te ”seri atışlı” denen tertibatı icat etti. Bu tertibat dokumacıya, kol uzunluğundan daha geniş kumaşlar do­kuma imkânını veriyordu. John Kay mekiğe tekerlekler takıp, basit bir mekanizma yardımıyla fırlatılmasını sağlamıştır. O zamana kadar, tek başına çalışan bir dokumacı ancak kolunun erişebildiği genişlikte kumaş dokuyabilirdi, daha fazlası mümkün değildi. çünkü mekiği atmak ve tutmak zorundaydı. Daha geniş kumaş yapmak istenirse bir tezgâhta iki işçinin çalışması lâzımdı.

Bu yeni dokuma tezgâhında artık mekik elle atıl­mıyor, boy iplikleri arasından, kamçıya benzer bir tertibatla bir yan­dan öbür yana fırlatılıyordu. Çok basit gibi görünen bu sistem dokuma işlemini çok kolaylaştırmış ve üretimi olağanüstü artırmıştı.

Ne var ki, Do­kumacılar önce ”seri atışlı” yı kullanmak istemediler. çünkü arka­daşlarından yarısının ekmeksiz kalacağından korkuyorlardı. Fakat insanlığın muazzam bez ve kumaş ihtiyacını hesap etmiyorlardı. Ne kadar çok kumaş yapılırsa talep de o nispette büyümekteydi.

İplik ihtiyacının artması

Dokumacılar «seri atışlı» yı kullanmaya başladılar ve ansızın bambaşka bir sıkıntı karşısında kaldılar. İki katı dokuyabiliyorlardı, fakat iki kat fazla iplik sağlayamıyorlardı. 16 mart 1751’de Society of Arts «keten, pamuk ya da kenevirden aynı zamanda altı ipliği bir­den bükecek ve bir insan tarafından kullanılacak» en iyi makineyi yapan için elli İngiliz altınlık bir ödül koydu.

Bu ödülün tarihi, pamu­ğun modern tarihi, Amerika güney devletlerinin yükselişinin, Ameri­ka zencilerinin ıstırabının ve esaret meselesi yüzünden tutuşan kuzey ve güney hükümetleri savaşının başlangıcı olması bakımından önem­lidir. Aynı zamanda İngiltere’nin dokuma endüstrisinde başta gelişinin temeli de bu tarihte atılmıştır.

Ortaçağın sonuna kadar Hin­distan’la Mısır en büyük pamuk memleketleriydi. Sonra Amerika keşfedildi. Keşfedenler bu yeni memlekette pamuk bitkisinin yeti­şebildiğini ve çok iyi geliştiğini gördüler. Amerika yalnız altın ve gümüş çıkarmıyordu. Burada sistemli bir şekilde pamuk yetiştirili­yor ve Avrupa’ya getiriliyordu. Pamuk lifleri esnek olduğu için bun­dan hem gayet ince iplikler yapılabiliyor, hem de bu iplikler çok daha güç kopuyordu.

Dokumacılık tarihindeki ilk iplik eğirme makinesi – 1764

1764 senesinde, 50 altınlık ödülün konmasından 13 sene sonra, Blackburn’de Stanhill kasabasında dokumacı James Hargreaves, iste­nen makineyi yapmayı başardı. Buna kızının adı olan ”Jenny” ismini verdi. Solgun benizli «Jenny» artık sabah uykularını iplik bükmek için harcamak zorunda değildi.

James Hargreaves, 1764 yılında, iplik tekerleğini bir iplikten daha fazla döndürmeyi mümkün kılarak, eğirme tekerleğini geliştiren ilk makine olan iplik eğirme makinesini icat etti.

«Jenny» makinesinin icadı duyulur duyulmaz, işlerini kaybedeceğini düşünen gözü dönmüş bir halk kitlesi dokumacının evine saldırdı ve makineyi parçaladı. Greaves kızıyle birlikte, ancak canlarını kurtararak kaçmak zorunda kaldı. Her ne kadar Jenny, makine sayesinde mutlu olamadıysa da başka Jennyler oldular. İsmi ise dokumacılık tarihi sayfalarına yazılmış oldu.

Dokumacılığın tarihçesi

Otomatik tekstil makinesiyle dokumacılık tarihi  şekilleniyor- 1769

Bükme makinesinin zaferi birkaç yıl sonra başladı. Yoksul bir adam olan ve evden eve dolaşarak saç boyası satan, Bolton’lu berber Richard Arkwright, Hargreaves’in başladığı işi tamamladı. İngiliz Richard Arkwright’ın 1769’da geliştirdiği Vargel Tezgahı, önce ipliği çekiyor ve bir makaraya  ya da bobine sarılırken bükülüyordu.

Richard Arkwright, daha güçlü iplikler için iplik üreten su çerçevesini icat etti. Aynı zamanda ilk güçlü, otomatik ve sürekli tekstil makinesi oldu ve küçük ev imalatından tekstil ürünlerinin fabrika üretimine doğru ilerlemesini sağladı. Su çerçevesi ayrıca pamuk ipliklerini çevirebilen ilk makineydi.

Arkwright, dokumacıların yeteri kadar iplik bulama­dığını, ama bükücülerin gene de işlerini kolaylaştıracak her maki­neyi tahrip edeceklerini biliyordu. Bir parça para artırabildi. Bu parayla bir saatçi, bir de demirci tuttu. Bu yardımcılarıyla bir atölyeye kapanarak Hargreaves’inkinden daha iyi bir iplik bükme ma­kinesi yaptı.

Halkı aldatmak için, kiraladığı bir arabalıkta kendili­ğinden işler motoru yapmaya çalıştığını ortalığa yaymıştı. Halkı aldatabilirdi, ama karısını aldatamadı. Kadın onun yük­selme yolunda olduğunu ve ona on çocuk doğurmuş olan kendi­sini bırakacağını anladı ve yapılan ilk makineyi kırdı.

Arkwright, karısının şerrinden ve halktan korkusundan, başka bir şehre kaçtı. Derbyshire’da Cromford şehrinde, başkalarının parasıyla, ilk iplik bükme makinesini yaptı. Bir çorap örme imalâthanesi açtı ve 1790 senesinde, iplik bükme makinesini işletmek için iki buhar makinesi satın aldı.

Arkwright’in makinesiyle İngiltere bütün dünya pamuğunu iplik haline koyabi­lirdi. Herkes İngiltere’ye muhtaç duruma gelmişti. Asker, makine kıranları tepeledi ve Arkwright asalet unvanı aldı. On çocuğunun herbirine sağlığında on bin altın verdi, üstelik, 1792’de öldüğü za­man yarım milyon altın daha bıraktı.

Dokumacılığın tarihçesi ve ilk mekanik dokuma tezgahı -1785

Artık dokumacıların iplik açlığı giderilmişti. Hatta uzak görüş­lüler, dokumacıların işleyebileceğinden fazla iplik yapılmasından korkmaya başladılar. Bu uzak görüşlüler arasında, Nutingham- shire’de Mornham’da doğmuş şair ve papaz Dr. Edmund Cartwright vardı.Cartwright dokumacılığın tarihçesi üzerinde iz bırakan kişilerden biridir. Eğer piyasada aşırı iplik birikecekse, daha çok dokumaya ve gelişmiş dokuma tezgahlarına da ihtiyaç olacaktı.

O zamana kadar hiç bir dokuma tezgâhı görmemiş olan Cartwright işe girişti. Bir sene sonra, Dr. Edmund Cartwright 1785 yılında ilk makineli mekanik dokuma tezgâhını icat etti.

Arkwright gibi papaz Cartwright da bu işten de­ğildi. Cartwright, sadece bilgi bakımından berbere üstündü. Berber Arkwright sadece zengin ve büyük bir adam olmak tutkusuyla çalışmıştı. Cartwright’a ilham, güç ve cesaret veren ise şu olay olmuştu:

Dokumacılığın tarihçesi üzerinde iz bırakan olay

Viyanalı maliye müşaviri Kempelen o sırada bütün dünyayı, satranç oynayan Türk’le hayrete düşürmüştü. Bu, tenekeden yapıl­mış, içi silindirler ve çarklarla dolu bir otomattı. Tenekeden yapıl­mış Türk’ün önünde bir satranç tahtası vardı. Zamanın en büyük satranç oyuncuları Türk’ün kendilerinden daha iyi satranç oynadı­ğını itiraf zorunda kalmışlardı. Büyük Friedrich’i ve Napolyon’u yenmişti.
Cartwright şöyle düşündü: Düşünebilen bir otomat yapıldıktan sonra neden dokuyabilen bir otomat yapılmasın?

Fakat satranç oynayan Türk, bir göz bo­yacılık makinesinden başka şey değildi: İçinde bir adam saklıydı; Cartwright bunu bilmiyordu. Eğer Kempelen’in otomatıyla yaptığı dalavere daha önce meydana çıksaydı belki de dokuma makinesi o sırada icat edilmeyecekti. Bu, dokumacılığın tarihçesi üzerinde iz bırakan enteresan bir olaydır.

Dokumacılar Cartwright’ın kendile­rine sunduğu şeyi almak istemediler. İnanılmaz bir inatçılıkla eski tezgâh­larına bağlı kaldılar. Bunun üzerine Cart­wright bir dokuma fabrikası açtı, fakat devam ettiremedi. Bu nazik adam, dokumacıların boyuna maki­nelerini kırmalarına çok üzülüyordu. Onun, sert Arkwright gibi demirden bir yüreği yoktu. Ticareti başkaları­na bıraktı ve parlamentonun, yor­gunluklarına ve kırılan makinelerine karşılık, on bin altınlık bir mükâfat vermesi kendisine yetti.

Dokumacılığın tarihçesi ve Amerikan iç savaşı

Dokumacılar sadece İngiltere’de yüz dokuma makinesi kırdılar. Hü­kümet bunlara karşı asker gönderdi.
İngiltere dokumacıları tepeledi ve Kuzey Amerika’nın güney hü­kümetlerine gittikçe daha fazla esir gönderdi. çünkü fabrikatörlere gerekli pamuğun ekilmesi ve toplanması lâzımdı.

Gittikçe daha fazla kumaş yapılıyor, fakat insanların giyeceğe olan ihtiyaçları bir türlü tatmin edilemiyordu. Esirlerin azat edilmesi için savaş başlayınca (bu, biraz da pamuk üretimi uğrunda bir savaştı), Güney hükü­metlerinin dostları, esirliğin ilgasının insanların kısa zamanda çıplak kalacakları demek olduğunu söylediler. Buna rağmen esirlik kaldırıldı.

Dokumacılığın tarihçesi anlatılırken Amerika’daki pamuk tarlalarında çalışan kölelere yer vermemek olmaz. Zira bu, Amerikan iç savaşına ve sonrasında Amerika Birleşik Devletlerinin kurulmasına yol açan sebeplerdendir. (yukarıdaki resim)

Dokumacılığın tarihçesinde buharlı makinelerin rolü

Buharlı makinelerin pamuk tarlalarına girmesi de dokumacılığın tarihçesi üzerinde etkili oldu (yukarıda)

Esirlik kaldırıldı ama gene de eskisinden fazla pa­muk yetiştirildi. Bu da Alman mühendis Max Eyth’in buharlı sapanı daha iyi bir şekle koymasıyla mümkün olabildi. Esirlerin yerine şimdi makineler çalışıyordu. Tarlaların üzerinde buhar sapanları homurdanıyor, fabrikalarda iplik bükme makineleri şakır­dıyor ve dokuma makineleri takırdıyordu.

“Dokumacı kız” Massachusetts’te tekstil şirketlerinde küçük kızlar 13 yaşında çalıştılar. Yıl : 1900 (Yukarıdaki resim)

Bu yazıda dokumacılığın tarihçesi konusunu olaylar ve resimlerle anlatmaya çalıştık. Giysi İhtiyacının hâlâ giderilemediğini çamaşır dolabını açan herkes an­layabilir. Hepimizin elimizde olandan fazla giyim eşyasına ihtiya­cımız vardır. İnsanların gene de, eskiye göre, bu kadar fazla giyecek sahibi olmalarını, lânetlenmiş ve kendilerini icat eden in­sanlar dövülmüş ve kovulmuş olan makinelere borçluyuz.

The post Dokumacılık Tarihi, Dokumacılığın Tarihçesi appeared first on Makine Eğitimi.

Charlie Chaplin modern zamanlar

Makineleşme konulu protest bir film

1936 yapımı , Charlie Chaplin‘in yönetmenliğini, senaristliğini yaptığı ve başrolde oynadığı film ABD deki ekonomik buhran dönemini anlatır.Dönemin işçi işveren ilişkileri,işçilerin yaşadıkları güçlükler esprili bir dille hicv edilerek kapitalist sistemin ve emek sömürüsünün eleştirisi yapılır.

Charlie Chaplin modern zamanlar film fragmanı

Watch this video on YouTube.

Filmdeki pek çok sahnede , üretim bandının mucidi Henry Ford’un seri üretim sistemlerine ve üretim hatlarına  atıf yapılır.
Bu yürüyen seri üretim hatları ile aslında ,sistemin getirdiği  az zamanda çok üretim telaşı  zaman baskısı, İşçileri makine üreten sistemlerin bir parçası gibi ,yani makine gibi görme ,onların yaşamını  monotonlaştırma ve emeği değersizleştirme eleştirilir.

Watch this video on YouTube.

Charlie Chaplin Bu filmde modern seri üretim bantları ile birlikte gelen ”vasıfları arasında hiçbir fark ayırt edilemeyen ,yetenekli işçi ile yeteneksiz işçinin hiçbir farkının kalmadığı. Tek görevi üretim bandında önüne gelen parçaları monte etmek olan.Adeta robotlaştırılmış bir kitleye dönüştürülmesine de dikkat çeker.

Filmde başarılı ses efektleri ve müzikler kullanılsa da sessiz film diye nitelendirilir. Ayrıca Charlie Chaplin’in oynadığı son sessiz filmdir. Film oynadığı dönemde komunizm propagandası yaptığı iddiası ile maliyetini bile çıkaramamış , Almanya ve İtalya gibi ülkelerde yasaklanmıştır.
Günümüzde ise Amerikan Film Enstitüsü (AFI) tarafından “tüm zamanların en iyi filmleri” arasında 78. sırada gösterilir
Modern Zamanlar, ya da diğer adıyla “Asri Zamanlar”, 1989 yılında ABD Kongre Kütüphanesi tarafından “kültürel, tarihi ve estetik olarak önemli” filmler arasına seçilerek ABD Ulusal Film Arşivi’nde muhafaza edilmesine karar verilmiştir.

Watch this video on YouTube.

Modern Zamanlar, 1930’lu yıllarda ABD nin yaşadığı büyük bunalım ortamında çekilmiştir ve bu dönemi anlatmaktadır. Ayrıca kapitalist sistemin kendi var oluşuna tehdit gördüğü zaman hangi güçleri nasıl kullandığı da işlenir .

Watch this video on YouTube.

Küçük bir örnek vermek gerekirse o dönem ABD de Chevrolet Coupe 7000 USD ye satılırken Henry Ford imzalı Model T , 300 USD gibi fiyatlara satılıyordu. Bu durum emeğin özgünlüğünü en aza indiriyor , İşçinin ; amacı sadece belli makine parçaları üretmek olan sistemlerin sanki doğal bir uzantısıymış gibi görülmesine yol açıyor , işçilerin bilgi ve becerisi de gereksizleşmiş oluyordu.

The post Charlie Chaplin Modern Zamanlar-Modern times appeared first on Makine Eğitimi.