Hidrolik Yağların sınıflandırılması

Hidrolik yağların sınıflandırılmasını içindeki katkı maddelerine  ve  bu katkı maddlerin  hidrolik yağlara kazandırdığı özelliklere göre yaparsak. Hidrolik yağ çeşitleri şunlar olacaktır :

HH kategorisi hidrolik yağlar

Düz mineral yağlardır. Herhangi bir katık içermezler.Düşük maliyetli ürünlerdir. Kritik olmayan sistemlerde kullanımları uygundur.

HL kategorisi hidrolik yağlar

R&O tipi mineral yağlardır .Bu hidrolik yağların özellikleri Anti oksidant ve pas önleyiciler içermeleridir.

Kısacası paslanma önleyici katkılar kullanılmış olan hidrolik yağdır.

HH yağlara göre kullanım ömürleri daha uzundur. Aşınmaya karşı performansın istenmediği sistemler için uygundur.

HM Kategorisi Hidrolik Yağlar

HL tipi yağlar gibidir . Bu hidrolik yağların özellikleri Aynı zamanda aşınma önleyici katıklar içermeleridir.Daha uzun kullanım ömrü ve aşınmaya karşı korumanın gerekli olduğu yerlerde kullanılırlar. Çoğunlukla hareketli ve endüstriyel sistemlerde kullanılırlar.

HV Kategorisi Hidrolik Yağları

HV kategorisi hidrolik yağların özellikleri yüksek viskozite indeksli olmalarıdır.Çok aşırı sıcaklıklarla karşılaşılan veya sıcaklıkla birlikte viskozitede sadece küçük değişikliklere izin verilen yerlerde kullanılırlar. Örneğin demir çelik endüstrisi fabrikaları

Hidrolik yağ çeşitlerine göre viskozite -sıcaklık ilişkisi diyagramı

Hidrolik yağın Numarası Ne Anlatır?

Yukarıdaki resimde gördüğünüz hidrolik yağın üzerinde yazan 46 rakamı hidrolik yağın vizkozitesini gösterir.

Yani 46 numara hidrolik yağ dediğimizde aslında  yağın vizkozitesinin  46 cSt olduğunu ifade ederiz . Optimum yağlama için 10-50 arasındaki rakamlar kullanılır.

NOT: Vizkozite :Akmaya karşı gösterilen direnç. Vizkozite arttıkça akıcılık azalır.

The post Hidrolik yağların sınıflandırılması. Hidrolik yağ çeşitleri appeared first on Makine Eğitimi.

Bir hidrolik sistemde, gücün etkin bir şekilde iletimi, aşağıdaki özelliklere sahip bir sıvı ile gerçekleşir.

Düşük Sıkıştırılabilirlik ; böylece basınç ve güç, derhal ve verimli olarak iletilebilir;

Havayı uzaklaştırma Özelliği; böylece sıvı içerisinde kalan hava kabarcıkları nedeniyle sıkıştırılabilirlik artmayacaktır;
Köpüklenmeyi önleme; böylece köpük hidrolik sisteme girmez;

Uygun Viskozite; böylece sistemde rahatça dolaşırken aynı zamanda gerekli yağlamayı yapacak şekilde viskoz olacaktır.

Hidrolik yağ seçimi, valfler ve hidrolik pompalar dikkate alınarak yapılır. Çünkü en hassas toleranslı hidrolik devre elemanları bunlardır. Çok ince bir yağ, sızıntıya ve yetersiz yağlamaya yol açabilir; kalın olanı ise çok yüksek sıvı sürtünmesi yaratır ve pompaya zarar verir.

Normal sıcaklıklarda çalışan birçok endüstriyel sistemde pompalar, ISO VG  5-100 aralığında viskoziteye sahip yağa ihtiyaç duyar. Pistonlu pompalar, kanatlı pompalara oranla daha viskoziteli yağa ihtiyaç duyar. Yüksek çalışma sıcaklıklarında çalışan dişli pompalar, daha da kalın yağa ihtiyaç duyarlar.

En çok kullanılan viskozite dereceleri ISO VG 32 ve 46 dır.

ISO viskozite dereceleri

Hidrolik yağ seçimi ve basınç faktörü 

Basınçta artış, viskozitede artışa yol açar. Tipik bir mineral yağın viskozitesi, basıncı atmosferik basınçtan 350 bar’a çıkarıldığında iki kat artar. Birçok endüstriyel sistemin çalıştığı bağıl olarak daha düşük basınçlarda, viskozite üzerinde basıncın etkisi belirgin değildir. Bununla birlikte, özel hidrolik ekipmanlar; Örnek: ekstrüzyon ekipmanları gibi, o kadar yüksek basınçlar üretirler ki, bu makinalarda mineral yağlar kullanılamaz. Bunun yerine özel sentetik yağlar kullanılabilir.

Hidrolik Yağ seçiminde çevre faktörü

Geniş bir sıcaklık aralığında çalışması beklenen hidrolik ekipmanlar yüksek viskozite indeksli bir sıvıya ihtiyaç duyarlar.

Eğer ekipman çok soğuk bir çevrede çalışacaksa, örneğin bir buzhanede çalışan forklift uygulamasında, hidrolik yağ aynı zamanda düşük bir akma noktasına sahip olmalıdır. Hidrolik ekipman çevresel olarak hassas bir alanda çalışıyorsa, örneğin göl ve nehir kenarı ya da ormanda, sıvının sızıntı yapmaması için büyük dikkat gösterilir. Mümkünse doğada parçalanabilen hidrolik yağlar kullanılmalıdır.

Hidrolik yağ seçiminde güvenlik ve emniyet faktörü

Hidrolik yağlarda aranan özellikler arasında, emniyetli ve çalışma koşulları- iş güvenlik kurallarına uygun olması da önem taşır.

Mineral yağlar, çelik tesisleri ve kömür madenleri gibi, yangın tehlikesi olan yerlerde kullanılmaya uygun değildir.

Bu durumlarda ateşe dayanıklı hidrolik yağlar kullanılır. Bu yağlar yangının başlamasına direnç gösterirler ve yayılmalarını baskı altına alırlar, fakat yangını söndürmeleri şart değildir.

Yangına dirençli hidrolik yağların özellikleri, su içermeleri ya da yanmaz sentetik yağlardan yapılmalarıdır. Yüksek sıcaklıklarda çok su içeren yangına dayanıklı yağlar uygun değildir. Genellikle mineral yağlara oranla daha zayıf yağlayıcılardır.

Hidrolik yağlarda aranan özellikler

Hidrolik yağlar çalışma esnasında istenilen beklentileri karşılamak için aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdırlar:

1. Termal olarak kararlı olmalıdırlar. Aksi taktirde yüksek sıcaklıklarda özelliklerini kaybederler;
2. Oksidasyona karşı dayanıklı olmalıdırlar; bir hidrolik yağın çalışma ömrü, yağın oksidasyona karşı dayanım gösterip bozulmamasına bağlıdır.

3. Sudan kolayca ayrılabilmelidir.
4. Kolaylıkla filtre edilebilir olmalıdır; bu şekilde küçük parçacıklar kolaylıkla temizlenebilir.

The post HİDROLİK YAĞ SEÇİMİ ve Hidrolik yağlarda aranan özellikler appeared first on Makine Eğitimi.

Hidrolik Yağlar

Hidrolik yağların, endüstrinin pek çok alanında, hareket ve güç iletim sistemlerinde geniş kullanım alanı vardır. Bu yüzden, kullanılan sisteme  uygun yağı seçebilmek için hidrolik yağların ana fonksiyonlarını bilimek , sıkıştırılabilirlik , güç iletimi, köpüklenme, viskozite gibi özelliklerini de dikkate almak gerekmektedir.

İş koşullarına uygun hidrolik yağın seçimi için, hidrolik yağlarda bulunan aşınma önleyici, korozyon önleyici, suyu uzaklaştırıcı katıkların özellikleri de bilinmelidir.

Hidrolik yağın seçimi esnasında, ISO viskozite sınıfları, ekipmana göre viskozite seçimi, viskozite seçim tablosunun kullanılması ve emniyetli hidrolik yağların sahip olması gereken özellikler de büyük önem taşımaktadır.

Hidrolik yağlayıcıların teknolojisindeki gelişmeler, katık maddeler kullanılarak hidrolik yağlarda köpüklenmenin azaltılması, yük taşıma kapasitesinin arttırılması, aşınma önleyici özelliklerin geliştirilmesi, akma noktasının düşürülmesi ve viskozite endeksinin geliştirilmesine imkan tanıdı. Yangın riski olan yerler için ateşe dayanıklı hidrolik yağlar geliştirildi.

Hidrolik Yağların önemi

Gündelik hayattan, endüstriyel makinelere pek çok alanda hidrolik sistemler bulunur. Bu yüzden hidrolik yağlar da doğal olarak tüketimi en yüksek yağdır.

Hidrolik sistemlerde pompa arızası, hortum patlaması, yağ kaçağı gibi arızalar sıklıkla yaşanır. Yağ kaçağı olan makinelerde, sürekli olarak eksilen miktar kadar yeni yağ ilavesi yapılır. Yine de  bu sistemleri kullananlara sorulursa, çoğu kez bir sorunları olmadığı cevabı alınır. Bunun sebebi bu arızaların kanıksanmış ve normal kabul ediliyor olmasıdır.

Ne var ki günümüzde, seri üretimin ve üretim maliyet hesaplarının , üretim zamanlarının, saniyelerin bile önem kazandığı imalat koşullarında, makinaların yüksek performansla çalışması , en az enerji ile en yüksek verim elde etme çabası, en az arıza , minimum atık gibi üretim hedefleri beklendiği için, hidrolik sistemlerde üstün verimlilik için de işe uygun hidrolik yağ seçimi önem taşır.

Bir hidrolik sistemin verimliliği için , hidrolik sistemin elemanlarının kaliteli olmaları çok önemlidir. Ama hidrolik sistemlerdeki arızalara neden olan en büyük etken hidrolik yağlardır. Dünyanın en iyi malzemelerinden üretilmiş bir hidrolik sistemde bile, eğer uygun ve kaliteli bir hidrolik yağ kullanılmıyorsa, çok kısa bir sürede arızalar oluşması kaçınılmazdır.

Hidrolik yağlar, uygun baz yağının, uygun katkı maddeleriyle oluşturduğu bir kombinasyondadırlar.Bu kombinasyonun stabilitesini koruyabilmesine engel olan pek çok etken vardır . Çalışma sırasında yağ, sürtünme ve sıkışmanın etkisi ile ısınır. Bu ısınma yağın kimyasal yapısını değiştirir. Oksidasyon sonucu yine yağın yapısı değişir.

Özellikle yağın katkı maddelerinde oluşan bu farklılaşmış moleküllerin bir kısmı, valfler başta olmak üzere, hassas yüzeylerde birikir. Yüksek basınç altında çalışan hassas parçalar için bu birikmeler, sistem arızasına sebep olabilir.

Hidrolik Yağların Özellikleri

Hidrolik Yağların Viskozitesi

Bir hidrolik yağın en önemli özelliği onun viskozitesidir. Yağın viskozitesi, aşağıdakileri nitelikleri karşılayacak kadar yüksek olmalıdır:

1- Sistem parçalarını, özellikle pompayı yağlayabilecek verimde olmalıdır.
2- Pompaların, motorların ve valflerin çalışma toleransları arasından sızıntıyı engelleyecek şekilde etkili sızdırmazlık elemanı olmalıdır.
3- Yağın viskozitesi, Hidrolik devre içerisinde serbestçe akmasına imkan vermeli, ve aynı zamanda etkili bir soğutma sağlayacak kadar düşük olmalıdır.

Hidrolik yağlarda vizkozite ve çalışma ısısı

Viskozite nedir ? : Sıvılarda akmaya karşı gösterilen dirence verilen isimdir. Viskozite düşük olursa akıcılık yüksek,viskozite yüksek olursa akıcılık düşüktür.

Viskozite indeksi nedir ? : Yüksek ısı altında uzun süre çalışma ortamında Viskozite indeksi fazla olan yağ ,viskozite indeksi düşük olan yağa göre daha az yıpranacaktır .

Hidrolik yağın viskozite indeksi kaç olmalıdır ? 

Bir sıvının viskozite indeksi sıvının kullanıldığı hidrolik sistemin çalışma sıcaklığı aralığı göz önünde bulundurularak yeterince yüksek seçilmelidir.

Sıvı en yüksek çalışma sıcaklıklarında dahi yağlama özelliğini yerine getirirken, en düşük çalışma sıcaklıklarında da rahatça akabilmeli ve soğukta özellikle ilk çalışmalarda zorluk çıkarmamalıdır.

Birçok sıvı 100 civarında viskozite indeksindedir, ancak çok büyük çalışma sıcaklığı değişimlerinin yaşandığı havacılık gibi alanlarda 150 ve daha üzerinde viskozite indekslerine ihtiyaç duyulur.

Hidrolik yağlarda köpüklenme

İçinde hapsolmuş hava bulunan hidrolik sıvı sistem deposuna döndüğünde, hava kabarcıkları yüzeye ilerledikçe köpüklenme eğilimi görülür. Eğer bu köpük hidrolik devre içerisine girerse, hidrolik devrenin verimliliği düşer . Sistem parçaları da hasarlanabilir. Çünkü köpük,  yağ filmine oranla çok daha az etkili bir yağlayıcıdır. Bu nedenle, bir hidrolik sıvıda iyi köpük önleyici özellikler olması istenir.

Eğer gerekirse köpük oluşumunu önlemek maksadıyla köpük önleyici katıklar katılabilir. Köpük-önleyici katıklar, havanın uzaklaştırma hızını düşürebilirler bu nedenle doğru tipte ve miktarda katık seçmek çok önemlidir.

Hidrolik Yağların Görevleri

Hidrolik sıvılar üç önemli fonksiyonu yerine getirirler:

Güç aktarma, Hidrolik sistemi koruma ve  operasyon koşulları ile başetme.

The post Hidrolik yağlar ve hidrolik yağların özellikleri appeared first on Makine Eğitimi.