Hidrolik yağlar ve hidrolik yağların özellikleri

Bu yazımızda, Hidrolik yağlar, hidrolik yağların özellikleri ,hidrolik yağların fonksiyonları ve Hidrolik filtreler. Hidrolik yağ seçimi, vizkozite nedir ? hidrolik yağın vizkozitesi nasıl olmalıdır ? gibi konuları işleyeceğiz .

Hidrolik Yağlar

Hidrolik yağların, endüstrinin pek çok alanında, hareket ve güç iletim sistemlerinde geniş kullanım alanı vardır. Bu yüzden, kullanılan sisteme  uygun yağı seçebilmek için hidrolik yağların ana fonksiyonlarını bilimek , sıkıştırılabilirlik , güç iletimi, köpüklenme, viskozite gibi özelliklerini de dikkate almak gerekmektedir.

İş koşullarına uygun hidrolik yağın seçimi için, hidrolik yağlarda bulunan aşınma önleyici, korozyon önleyici, suyu uzaklaştırıcı katıkların özellikleri de bilinmelidir.

Hidrolik yağın seçimi esnasında, ISO viskozite sınıfları, ekipmana göre viskozite seçimi, viskozite seçim tablosunun kullanılması ve emniyetli hidrolik yağların sahip olması gereken özellikler de büyük önem taşımaktadır.

Hidrolik yağlayıcıların teknolojisindeki gelişmeler, katık maddeler kullanılarak hidrolik yağlarda köpüklenmenin azaltılması, yük taşıma kapasitesinin arttırılması, aşınma önleyici özelliklerin geliştirilmesi, akma noktasının düşürülmesi ve viskozite endeksinin geliştirilmesine imkan tanıdı. Yangın riski olan yerler için ateşe dayanıklı hidrolik yağlar geliştirildi.

Hidrolik Yağların önemi

Gündelik hayattan, endüstriyel makinelere pek çok alanda hidrolik sistemler bulunur. Bu yüzden hidrolik yağlar da doğal olarak tüketimi en yüksek yağdır.

Hidrolik sistemlerde pompa arızası, hortum patlaması, yağ kaçağı gibi arızalar sıklıkla yaşanır. Yağ kaçağı olan makinelerde, sürekli olarak eksilen miktar kadar yeni yağ ilavesi yapılır. Yine de  bu sistemleri kullananlara sorulursa, çoğu kez bir sorunları olmadığı cevabı alınır. Bunun sebebi bu arızaların kanıksanmış ve normal kabul ediliyor olmasıdır.

Ne var ki günümüzde, seri üretimin ve üretim maliyet hesaplarının , üretim zamanlarının, saniyelerin bile önem kazandığı imalat koşullarında, makinaların yüksek performansla çalışması , en az enerji ile en yüksek verim elde etme çabası, en az arıza , minimum atık gibi üretim hedefleri beklendiği için, hidrolik sistemlerde üstün verimlilik için de işe uygun hidrolik yağ seçimi önem taşır.

Bir hidrolik sistemin verimliliği için , hidrolik sistemin elemanlarının kaliteli olmaları çok önemlidir. Ama hidrolik sistemlerdeki arızalara neden olan en büyük etken hidrolik yağlardır. Dünyanın en iyi malzemelerinden üretilmiş bir hidrolik sistemde bile, eğer uygun ve kaliteli bir hidrolik yağ kullanılmıyorsa, çok kısa bir sürede arızalar oluşması kaçınılmazdır.

Hidrolik yağlar, uygun baz yağının, uygun katkı maddeleriyle oluşturduğu bir kombinasyondadırlar.Bu kombinasyonun stabilitesini koruyabilmesine engel olan pek çok etken vardır . Çalışma sırasında yağ, sürtünme ve sıkışmanın etkisi ile ısınır. Bu ısınma yağın kimyasal yapısını değiştirir. Oksidasyon sonucu yine yağın yapısı değişir.

Özellikle yağın katkı maddelerinde oluşan bu farklılaşmış moleküllerin bir kısmı, valfler başta olmak üzere, hassas yüzeylerde birikir. Yüksek basınç altında çalışan hassas parçalar için bu birikmeler, sistem arızasına sebep olabilir.

Hidrolik Yağların Özellikleri

Hidrolik Yağların Viskozitesi

Bir hidrolik yağın en önemli özelliği onun viskozitesidir. Yağın viskozitesi, aşağıdakileri nitelikleri karşılayacak kadar yüksek olmalıdır:

1- Sistem parçalarını, özellikle pompayı yağlayabilecek verimde olmalıdır.
2- Pompaların, motorların ve valflerin çalışma toleransları arasından sızıntıyı engelleyecek şekilde etkili sızdırmazlık elemanı olmalıdır.
3- Yağın viskozitesi, Hidrolik devre içerisinde serbestçe akmasına imkan vermeli, ve aynı zamanda etkili bir soğutma sağlayacak kadar düşük olmalıdır.

Hidrolik yağlarda vizkozite ve çalışma ısısı

Viskozite nedir ? : Sıvılarda akmaya karşı gösterilen dirence verilen isimdir. Viskozite düşük olursa akıcılık yüksek,viskozite yüksek olursa akıcılık düşüktür.

Viskozite indeksi nedir ? : Yüksek ısı altında uzun süre çalışma ortamında Viskozite indeksi fazla olan yağ ,viskozite indeksi düşük olan yağa göre daha az yıpranacaktır .

Hidrolik yağın viskozite indeksi kaç olmalıdır ? 

Bir sıvının viskozite indeksi sıvının kullanıldığı hidrolik sistemin çalışma sıcaklığı aralığı göz önünde bulundurularak yeterince yüksek seçilmelidir.

Sıvı en yüksek çalışma sıcaklıklarında dahi yağlama özelliğini yerine getirirken, en düşük çalışma sıcaklıklarında da rahatça akabilmeli ve soğukta özellikle ilk çalışmalarda zorluk çıkarmamalıdır.

Birçok sıvı 100 civarında viskozite indeksindedir, ancak çok büyük çalışma sıcaklığı değişimlerinin yaşandığı havacılık gibi alanlarda 150 ve daha üzerinde viskozite indekslerine ihtiyaç duyulur.

Hidrolik yağlarda köpüklenme

İçinde hapsolmuş hava bulunan hidrolik sıvı sistem deposuna döndüğünde, hava kabarcıkları yüzeye ilerledikçe köpüklenme eğilimi görülür. Eğer bu köpük hidrolik devre içerisine girerse, hidrolik devrenin verimliliği düşer . Sistem parçaları da hasarlanabilir. Çünkü köpük,  yağ filmine oranla çok daha az etkili bir yağlayıcıdır. Bu nedenle, bir hidrolik sıvıda iyi köpük önleyici özellikler olması istenir.

Eğer gerekirse köpük oluşumunu önlemek maksadıyla köpük önleyici katıklar katılabilir. Köpük-önleyici katıklar, havanın uzaklaştırma hızını düşürebilirler bu nedenle doğru tipte ve miktarda katık seçmek çok önemlidir.

Hidrolik Yağların Görevleri

Hidrolik sıvılar üç önemli fonksiyonu yerine getirirler:

Güç aktarma, Hidrolik sistemi koruma ve  operasyon koşulları ile başetme.