Eğe çeşitleri

Diş türüne göre eğe çeşitleri

Tek dişli eğeler (yumuşak malzemeler için)

Dişler, eğe üzerinde tek sıra hâlinde dizilmiştir .Tek dişli eğeler, yumuşak malzemelerden (alüminyum gibi) talaş kaldırmaya uygundur.

Çapraz dişli eğeler (sert malzemeler için)

Dişler, eğe üzerinde çapraz iki sıra hâlinde dizilmiştir. Böylece eğenin diş sayısındaki artışla orantılı olarak kesme etkisi de çoğaltılmış olmaktadır. Çapraz dişli eğeler, çelik ve dökme demir gibi sert malzemelerden talaş kaldırmaya uygundur.

Raspa dişli eğeler (ağaç ve deri için)

Dişler, eğe üzerinde belli bir düzende serpiştirilmiş sivri uçlar hâlindedir.Bu eğeler, ağaç ve bazı plâstik malzemelerden kaba talaş kaldırmaya uygundur.

 Kesitlerine,biçimlerine göre eğe çeşitleri

lama eğe

Üçgen eğe

Balık sırtı eğe

Yuvarlak eğe

 Kullanım alanlarına göre eğe çeşitleri

Tesviyeci eğeleri

Tesviyecilikte ve makinecilikte eğeleme işlemleri için atölye eğeleri kullanılır. TS 375’e göre açıklanan eğeler, atölye eğeleridir. Bu eğelerin boyları, 100-350 mm’dir.

Saatçi eğeleri

Saatçi eğeleri: Kesit türü en fazla olan eğe tipidir. Saatçi eğeleri, küçük ve ince olduğundan; saat, kalıp gibi işlerde kullanılır. Bu eğelerin boyları, 50-100 mm’dir.

Zincir testere eğesi

Yuvarlak kesitlidirler, şerit testerelerin bilenmesinde kullanılırlar.Bu eğelerin boyları, 100-350 mm’dir

Platin eğesi

0,8×8 mm dikdörtgen kesitli ve kendinden saplı veya sapsız, 90 mm boyunda eğedir.

Testere bileme eğeleri

Kesitleri üçgen veya yassı olup, testere laması dişlerinin bilenmesinde kullanılır. Bu eğelerin boyları, 100-350 mm arasında değişir.

Eğe seçimi

Eğe seçerken neye dikkat etmeliyiz ? piyasadan eğe temin ederken dikkat edeceğimiz bazı kriterler vardır.
Öncelikle yapacağımız işe uygun eğe , yani eğe profili (kare eğe ,üçgen eğe vs)
Eğenin ölçüleri.
Eğelenecek malzemenin cinsi gibi özellikler dikkate alınarak eğe seçilir .

Ölçülerine göre eğe seçimi

Eğeler, diş açılmış kısımlarının boylarına göre, 4″ — 6″ .. .16″ veya 80 mm – 450 mm ölçülerinde yapılmaktadırlar. Kaba eğeden, çok ince eğeye kadar diş adımları (t) dc 2,5 mm – 0,25 mm arasında değişir. Eğeler, piyasadan belirtilen ölçülere, diş biçimlerine ve kesitlerine göre seçilir.

İşlem ve malzeme çeşidine göre uygun eğe seçimi

İnce işleme veya sert malzeme için küçük adımlı, kaba işleme veya yumuşak malzeme için büyük adımlı eğe seçilmelidir. Örneğin pirinç ,alüminyum ya da ahşap malzemeleri işleme için büyük adımlı eğe kullanırken. Çelik işlenirken küçük adımlı kullanılabilir .

The post Eğe çeşitleri Konu Anlatımı appeared first on Makine Eğitimi.

Bu yazımızda Makine Bölümü öğrencilerinin Temel imalat işlemleri derslerinde sıklıkla kullandıkları eğeleme nasıl yapılır? eğeleme teknikleri konusuna  değineceğiz .

Her ne kadar basit el işlemi gibi gözükse ya da öyle düşünülse de bir takım teknikler kullanılmadan eğeleme yapılırsa , hatalı iş parçaları oluşmasına ,vakit ve güç kaybına ,ve hatta en kötüsü ,yaralanmalı  iş kazalarına yol açabilir.

eğenin tanımına , eğe çeşitlerine ,eğenin diş açılarına önceki yazımızda yer vermiştik . Önceki yazımız için  tıklayın  → Eğenin tanımı ve eğe çeşitleri

Eğeleme nasıl yapılır?

Eğeleme çalışma konumu

Çalışma sırasında vucut pozisyonu yandaki resimde verildiği gibi olmalıdır.

Çalışırken dengeli bir duruş için ayakların konumu yandaki resimdeki gibi olmalıdır.

Büyük Lama eğe tutuş şekli

Orta ve Küçük eğelerde tutuş şekli

Orta eğe ile tutuş şekli

Küçük eğe ile tutuş şekli

Gönyesinde ve ölçüsünde eğeleme nasıl yapılır

Parçayı gönyesinde ve ölçüsünde eğelemek için belirli eğeleme teknikleri vardır. Bir yüzey şekildeki gibi düzlemlikten ölçüsünde ayrılmışsa, yüksek olan yerlerin belirlenerek eğelenmesi sonucu düzlemlik sağlanabilecektir. Ancak yüzeyin düzlemliğinin sağlanması beceriye, zamana ve özenli olmaya bağlıdır.Özellikle eğelemenin parçaya paralel olarak yapılması ve bu paralelliğin bozulmaması önemlidir.

Gönye ile yüzey düzgünlük kontrolü

Çoğu öğrenci işin çabuk bitmesi kaygısıyla seri hareketlerle eğeleme yapmaya çalışır.Ancak bu sırada farkında olmadan eğenin düzleme paralelliğini bozar .Bir süre sonra da parça yüzeyinin merkez noktası ve çevresi yüksekte kalırken kenar kısımlara doğru çukurlaşma başlar. Bu hataya düşmemek için sabırlı olmak ve eğeleme işini aceleye getirmek,duruş pozisyonunu bozmadan eğeleme yapmak ve belirli aralıklarla yüzeyin tesviyeci gönyesi ile  kontrolunu yapmak önemlidir.

Eğeleme teknikleri

Doğru eğeleme işlemi için yerine getirilmesi gereken .başlıca teknolojik kurallar şunlardır.

Düzlem yüzeylerde eğeleme teknikleri

Düzlem yüzeylerin eğelenmesinde temel kural, eğenin yüzey üzerine 45° çapraz sürülmesidir .Özellikle kare, dikdörtgen biçimindeki geniş yüzeylerde köşelerden köşelere çapraz eğeleme yapılır .
Eğelemede kurs boyunu uzun tutarsak gönyesinde eğeleme yapmamız zorlaşır. O yüzden eğelemeye yeni başlayanların kurs boyunu mümkün olduğunca kısa tutmaları tavsiye edilir.

uzun kurslu eğeleme tekniği ise  aşağıda verildiği gibi olmalıdır.

Eğrisel ve yuvarlak yüzeylerde eğeleme

Eğrisel yüzeyleri işlerken eğeye de eğrisel hareketler verilir. (Yukarıda)

Watch this video on YouTube.

İç ve dış yüzeylerde eğeleme teknikleri:

İç ve dış yüzeylerin eğelenmesinde profile uygun eğe seçilerek eğeleme kurallarına ve eğelenecek parçanın pozisyonuna göre yüzeye sürülür. Eğe sürülürken düzlem yüzey eğelemede anlatılan  kurallara dikkat etmek gerekir

Delik ve kanallarda eğeleme tekniği

Delik ve kanalların eğelenmesi profile uygun eğe seçilerek eğeleme kurallarına ve eğelenecek parçanın pozisyonuna göre yüzeye sürülür.

Eğelemede işlem sırası

Prizmatik yüzeyler eğelenirken:
a) Daima bir esas yüzeyden eğeleme işine girişmelidir. Bu yüzey hazır değilse hazırlanmalıdır.
b) Esas yüzey temel alınarak parçanın birbirine ortak sınırı olan 1-2-3 yüzeyleri sıra ile işlenmelidir.

Prizmatik parçanın işlem sırası şöyle olmalıdır:
Yüzey 1 : Düzlem olarak bitir: Esas yüzey.
Yüzey 2 : Düzlem olarak ve 1 no’lu yüzeye göre 90° açılı  ile bitir.
Yüzey 3 : Düzlem olarak ve 1-2 no’lu yüzeylere göre 90C° açılı  ile bitir.
Yüzey 4 : Düzlem olarak ve 1, 3 no’lu yüzeylere göre 90° açılı; 2 no’lu yüzeye göre ise, paralel ve ölçülü eğeleme ile bitir.
Yüzey 5 : Düzlem olarak ve 1, 2 no’lu yüzeylere göre 90° açılı; 3 no’lu yüzeye göre ise, paralel ve ölçülü  yapıp bitir.
Yüzey 6 : Düzlem olarak ve 1 no’lu yüzeye göre ölçülü paralel ve 2,3,4,5 no’lu yüzeylere göre 90° açılı  yapıp bitir.

Eğeleme işinde eğe bakımının önemi:

Eğe bakımı önemlidir.
Aşağıdaki kurallara dikkat etmediğimiz zaman işlerimiz zorlaşacaktır.

Dişleri dolmuş eğeler temizlenir. Aksi halde eğe yüzeyi çizer veya kayar.

Eğe dişlerinin tel fırça ile temizlenmesi

Seri temizleme için üst dişler yönünde fırça kullanılır.
Sıkışmış metal parçalar için temizleme laması kullanılır.
Metal olmayan pislikler için eritgenler kullanılır.Eğeler, çarpılmamalı ve düşürülmemelidir.Dişleri bozulmuş ve yıpranmış bir eğe düzgün kesme yapmayacaktır .
Eğeler sertleştirilmiş malzemeden imal edildikleri için eğeyi tornavida ,keski vb gibi kullanmaya kalkışmak kırılmasına sebep olabilecektir. Bu da yaralanmalı kazaya sebebiyet verebilir.

Eğeleme esnasında olabilecek iş kazalarına karşı önlemler

Muhtemel iş kazaları ve alınacak önlemler :

1. Eğe sapı doğru ve sağlam takılmış olmalıdır.Kırık ,çatlak ve tamir edilmiş saplar kesinlikle kullanılmamalıdır.
2. Eğe iş üzerinde bırakılmamalıdır.
3. Eğe doğru ve dengeli kullanılmalıdır.
4. Çıkan talaş ve tozlar üflenmemelidir.
5. Eğe kullanırken dikkat dağıtılmamalıdır

burada bahsettiğimiz eğeleme teknikleri tüm deneyimli deneyimli tesviyecilerin hemfikir olduğu tekniklerdir. Eğeleme tesviyeciliğin en önemli kısmı olmasa da , tesviyecilerin işi sürekli bu olmasa da tesviyeciliğin temeli olarak kabul edilir . Bunun sebebi öncelikle iş disiplini ve sabır konusunda etkili olması, ölçme kontrol aletlerinin ilk kez kullanıldığı safha olması, talaşlı imalat fikrinin çıkış noktası olması olabilir.

The post Eğeleme nasıl yapılır? Eğeleme teknikleri appeared first on Makine Eğitimi.