Eğeleme nasıl yapılır? Eğeleme teknikleri

Eğeleme nasıl yapılır? Eğeleme teknikleri

Eğeleme

Bu yazımızda Makine Bölümü öğrencilerinin Temel imalat işlemleri derslerinde sıklıkla kullandıkları eğeleme nasıl yapılır? eğeleme teknikleri konusuna  değineceğiz .

Her ne kadar basit el işlemi gibi gözükse ya da öyle düşünülse de bir takım teknikler kullanılmadan eğeleme yapılırsa , hatalı iş parçaları oluşmasına ,vakit ve güç kaybına ,ve hatta en kötüsü ,yaralanmalı  iş kazalarına yol açabilir.

eğenin tanımına , eğe çeşitlerine ,eğenin diş açılarına önceki yazımızda yer vermiştik . Önceki yazımız için  tıklayın  → Eğenin tanımı ve eğe çeşitleri

Eğeleme nasıl yapılır?

Eğeleme çalışma konumu

Çalışırken dengeli bir duruş için ayakların konumu Aşağı şekildeki gibi olmalıdır.
çalışma sırasında vucut pozisyonu aşağıdaki şekilde verildiği gibi olmalıdır.

eğeleme nasıl yapılır
ege-tutus
Eğe tutuş biçimleri

A ) Büyük eğe tutuş biçimi  B) Orta eğe tutuş biçimi  C) Küçük eğe tutuş biçimi

Gönyesinde ve ölçüsünde eğeleme nasıl yapılır

<Parçayı gönyesinde ve ölçüsünde eğelemek için belirli eğeleme teknikleri vardır. Bir yüzey şekildeki gibi düzlemlikten ölçüsünde ayrılmışsa, yüksek olan yerlerin belirlenerek eğelenmesi sonucu düzlemlik sağlanabilecektir. Ancak yüzeyin düzlemliğinin sağlanması beceriye, zamana ve özenli olmaya bağlıdır.Özellikle eğelemenin parçaya paralel olarak yapılması ve bu paralelliğin bozulmaması önemlidir.

eğeleme yüzeyi
eğelemenin gönye ile kontrolü

Çoğu öğrenci işin çabuk bitmesi kaygısıyla seri hareketlerle eğeleme yapmaya çalışır.Ancak bu sırada farkında olmadan eğenin düzleme paralelliğini bozar .Bir süre sonra da parça yüzeyinin merkez noktası ve çevresi yüksekte kalırken kenar kısımlara doğru çukurlaşma başlar. Bu hataya düşmemek için sabırlı olmak ve eğeleme işini aceleye getirmek,duruş pozisyonunu bozmadan eğeleme yapmak ve belirli aralıklarla yüzeyin tesviyeci gönyesi ile  kontrolunu yapmak önemlidir.

Eğeleme teknikleri

Doğru eğeleme işlemi için yerine getirilmesi gereken .başlıca teknolojik kurallar şunlardır.

Düzlem yüzeylerde eğeleme teknikleri

eğeleme-teknikleri

Düzlem yüzeylerin eğelenmesinde temel kural, eğenin yüzey üzerine 45° çapraz sürülmesidir .Özellikle kare, dikdörtgen biçimindeki geniş yüzeylerde köşelerden köşelere çapraz eğeleme yapılır .
Eğelemede kurs boyunu uzun tutarsak gönyesinde eğeleme yapmamız zorlaşır. O yüzden eğelemeye yeni başlayanların kurs boyunu mümkün olduğunca kısa tutmaları tavsiye edilir.

uzun kurslu eğeleme tekniği ise  aşağıda verildiği gibi olmalıdır.

uzun kurslu eğeleme

Eğrisel ve yuvarlak yüzeylerde eğeleme teknikleri

Eğrisel dış yüzeylerin eğelenmesi video

Eğrisel yüzeyleri işlerken eğeye de eğrisel hareketler verilir. (Yukarıda)

İç ve dış yüzeylerde eğeleme teknikleri:

İç ve dış yüzeylerin eğelenmesinde profile uygun eğe seçilerek eğeleme kurallarına ve eğelenecek parçanın pozisyonuna göre yüzeye sürülür. Eğe sürülürken düzlem yüzey eğelemede anlatılan  kurallara dikkat etmek gerekir

eğeleme teknikleri
     iç yüzeylerin eğelenmesi  ve dış yüzeylerin eğelenmesi
pah-mengenesi
Açılı yüzeylerin eğelenmesinde pah mengenesi kullanılmalıdır 

Delik ve kanallarda eğeleme tekniği

Delik ve kanalların eğelenmesi profile uygun eğe seçilerek eğeleme kurallarına ve eğelenecek parçanın pozisyonuna göre yüzeye sürülür.

delik ve kanalların eğelenmesi

deliklerin ve kanalların eğelenmesi

Eğelemede işlem sırası

prizmatik parça eğeleme

Prizmatik yüzeyler eğelenirken:
a) Daima bir esas yüzeyden eğeleme işine girişmelidir. Bu yüzey hazır değilse hazırlanmalıdır.
b) Esas yüzey temel alınarak parçanın birbirine ortak sınırı olan 1-2-3 yüzeyleri sıra ile işlenmelidir. Eğer birbirini zincirleme izleyen 1 – 3 – 6 – 5 yüzeyleri işlenirse, hatalar üst üste biner.

Prizmatik parçanın işlem sırası şöyle olmalıdır:
Yüzey 1 : Düzlem olarak bitir: Esas yüzey.
Yüzey 2 : Düzlem olarak ve 1 no’lu yüzeye göre 90° açılı  ile bitir.
Yüzey 3 : Düzlem olarak ve 1-2 no’lu yüzeylere göre 9C° acılı  ile bitir.
Yüzey 4 : Düzlem olarak ve 1, 3 no’lu yüzeylere göre 93° açılı; 2 no’lu yüzeye göre ise, paralel ve ölçülü eğeleme ile bitir.
Yüzey 5 : Düzlem olarak ve 1, 2 no’lu yüzeylere göre 80° açılı; 3 no’lu yüzeye gere ise, paralel ve ölçülü  yapıp bitir.
Yüzey 6 : Düzlem olarak ve 1 no’lu yüzeye göre ölçülü paralel ve 2,3,4,5 no’lu yüzeylere göre 90° açılı  yapıp bitir.

Eğeleme işinde eğe bakımının önemi:

Eğe bakımı önemlidir.
Aşağıdaki kurallara dikkat etmediğimiz zaman işlerimiz zorlaşacaktır.

Dişleri dolmuş eğeler temizlenir. Aksi halde eğe yüzeyi çizer veya kayar.

eğe temizleme
eğenin fırça ile temizlenmesi

Seri temizleme için üst dişler yönünde fırça kullanılır.
Sıkışmış metal parçalar için temizleme laması kullanılır.
Metal olmayan pislikler için eritgenler kullanılır.Eğeler, çarpılmamalı ve düşürülmemelidir.Dişleri bozulmuş ve yıpranmış bir eğe düzgün kesme yapmayacaktır .
Eğeler sertleştirilmiş malzemeden imal edildikleri için eğeyi tornavida ,keski vb gibi kullanmaya kalkışmak kırılmasına sebep olabilecektir. Bu da yaralanmalı kazaya sebebiyet verebilir.

Eğeleme esnasında olabilecek iş kazalarına karşı önlemler

Muhtemel iş kazaları ve alınacak önlemler :

  1. Eğe sapı doğru ve sağlam takılmış olmalıdır.Kırık ,çatlak ve tamir edilmiş saplar kesinlikle kullanılmamalıdır.
  2. Eğe iş üzerinde bırakılmamalıdır.
  3. Eğe doğru ve dengeli kullanılmalıdır.
  4. Çıkan talaş ve tozlar üflenmemelidir.
  5. Eğe kullanırken dikkat dağıtılmamalıdır

burada bahsettiğimiz eğeleme teknikleri tüm deneyimli deneyimli tesviyecilerin hemfikir olduğu tekniklerdir.Eğeleme tesviyeciliğin en önemli kısmı olmasa da , tesviyecilerin işi sürekli bu olmasa da tesviyeciliğin temeli olarak kabul edilir . Bunun sebebi öncelikle iş disiplini ve sabır konusunda etkili olması ,ölçme kontrol aletlerinin ilk kez kullanıldığı safha olması ,talaşlı imalat fikrinin çıkış noktası olması olabilir.

ETİKETLER:
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 1 YORUM
  1. Ayşe Asena dedi ki:

    Merhaba gümüş yapımında eğe kullanıyorum, temizliğini nasıl yapmalıyım. Gaz yağı ve kömür ile yapılabileceğini duydum ama nasıl yapılır bilmiyorum. Bilginiz varsa rica ediyorum. Teşekkür ederim.