Tornada Yay Sarma İçin Gerekenler ve Hesaplamalar

Bu işlem için gerekenler: 3 ayaklı üniversal ayna, malafa olarak kullanılacak bir mil. İki adet tahta takoz. Yeterli uzunlukta tel. Bunların ölçüleri aşağıda verilmiştir.

Yay Sarma Malafası Hazırlama

Yay, malafa denilen bir mil etrafında sarılacaktır. Yay sarıldıktan sonra serbest bırakılınca bir miktar genişler. Pratikte bu miktar, yayın iç çapının %20 si kadardır.

Malafa çapı = di-(0,20 . di)
di=yay iç çapı

Örneğin iç çapı 20 mm olacak bir yay için gereken malafa çapı 20. 0,20 = 4mm küçük olmalıdır. Yani 20-4=16 mm

Tel Uzunluğu Hesabı

Tornada Yay Sarma İşlem Sırası

1- Malafanın ayna tarafında kalan kısmına tel çapında delik delinir. Malafa 3 ayaklı üniversal aynaya bağlanır ve diğer ucu gezer punta ile desteklenir. Punta ucu çok fazla baskı uygulamamalıdır. (özellikle uzun yaylarda) Aşırı baskı ile uzun malafanın eğilme tehlikesi vardır.

2-Telin desteklenmesi ve gerginliğin sağlanması için kalemliğe 2 adet tahta bağlanır. Tahta takozlardan birine tel çapından yaklaşık olarak 0.5 mm küçük olacak şekilde kanal açılır. 

Yeterli büyüklükte tel kesilir ve bir ucundan malafa üzerindeki deliğe takılır. Tel, tahta takozların arasında yeterli sıkılıkla geçecek şekilde kalemlik civataları sıkılmalıdır. 

3-Tezgahın devir sayısı düşürülür (10-50dev/dak.). 

4- Vida mili ve ayna uygun yönde dönecek şekilde makine ayarlanır. Arabanın ilerlemesi, vida çeker gibi yayın adımına göre ve soldan sağa doğru hareket edecek şekilde düzenlenir.
NOT: Çekme yaylarında yayın adımı tel çapına eşittir.

5- Ayna elle yaklaşık olarak 1 tur döndürülür ve telin delikten çıkması önlenir. 

6- Makas kavratılır ve yay sarma işlemi sol vida açma gibi soldan sağa doğru yapılır. (ayna saat yönünde dönmeli)

7- Sarım işlemi bittiğinde makina durdurulur ve makas boşa alınır. 

8-Tel kesilmeden önce ayna yaklaşık 1 tur geriye döndürülür, böylece gerginlik giderilir ve yayın fırlaması önlenir. 

9- Bir keski ya da pense yardımıyla tel kopartılır ve zımpara taşında alın kısmı düzeltilir.

Gergi yayı sarılmışsa, bunun baş kısımları halka şeklinde merkezinden 90^o kıvrılır. her iki baştaki halkalar birbirine 90^o konumda bükülmelidir.

Baskı yaylarının baş kısımları düz olarak taşlanır. yayın tabanında, kıvrımın dörtte üçü yere basacak şekilde olması gerekir.

Torna Tezgahında Yay Sarma Videolar

Tornada Yay Sarma Uygulama İş Parçası Temrin

Tornada Yay Sarma Uygulama İş Parçası Antetli Temrin
PDF // Autocad DWG

The post Tornada Yay Sarma appeared first on Makine Eğitimi.

Kalıpçılıkta en çok kullanılan yaylar basınç, çekme ve burma (burulma) yaylarıdır. Yay yapımında kullanılan tel kesiti dairesel, kare veya dikdörtgendir. Yaylar genellikle baskı plâkalı delme, kesme, bükme, çekme ve benzeri kalıp­larda kullanılır.

Ayrıca yaylar, itici pimli veya plâkalı kalıplama işlemlerinde ol­duğu gibi dayama sistemlerinde ve diğer ilerletme aygıtlarında kullanılır.

Yukarıdaki resimde küçük tonajlı kalıplar için dairesel kesitli ve orta tonajlı kalıplar için kare veya dikdörtgen kesitli basınç yaylarını görüyoruz.

Yukarıdaki şekilde dai­resel kesitli çekme ve burma yayları gösterilmektedir.

Daha geniş bilgi “Türk Standardlan Enstitüsü Yayımlan TS 1440, 1441, 1442 ve TS 1443” den alına­bilir.

Yukarıdaki çizelgelerde 16 mm çapa kadar dairesel kesitli, 50 mm çapa kadar kare kesitli yayların ölçüleri ve basılma kuvveti verilmiştir.

Standard silindirik başlı altı köşe oyuklu metrik civata ölçüleri aşağıdaki çizelgede verilmiştir.

Kauçuk veya sert lastikler

Üretim sayısı düşük küçük tonajlı delme, kesme, bükme, çekme ve benzeri kalıplarda kauçuk (lastik) baskılı sıyırıcı veya baskı plâkaları kullanılmaktadır. Aynı zamanda bükme kalıplarında dişi kalıp, şişirme kalıplarında zımba olarak kullanılan kauçuk kalıp elemanlan, kolayca şekil değiştirmekte ve kalıp açıldığı zaman eski konumuna gelebilmektedir.

yukarıdaki şekilde, baskı ve sıyırıcı plâkası olarak kullanılan kauçuk kalıp ele­manı ve ana ölçüleri gösterilmektedir.

Ayrıca Yukarıdaki çizelgede, delme kalıplarında kullanılan kauçuk baskı plâkası ölçüleri ve baskı kuvveti verilmiştir.

The post Kalıplarda Kullanılan Yaylar ve Kauçuklar appeared first on Makine Eğitimi.

Makine elemanlarından sıklıkla kullanılan basınç yayı ,basma yayı ya da baskı yayı adlarıyla da bilinir.Bu yazımızda basınç yayı hesabı.basınç yayı çizimi ,basınç yaylarının elemanları ve formüllerine göz atacağız .

Basma yayları piyasada ,özelliklerini kaybetmeden karşılayacakları yük miktarına göre ,sert ,orta sert ,yumuşak gibi kategorilendirilirler ve çoğunlukla yay imal eden firmalar bu kategorileri renklerle ifade eder .Yani genellikle ,yaylar sertlik derecelerine göre değişik renklerde imal edilir.

Yuvarlak kesitli helisel basınç yayları, kesiti yuvarlak olan yay tellerinin bir malafa etrafında sıcak veya soğuk olarak helisel bir şekilde sarılmasıyla yapılırlar.

Baskı kuvvetini karşılayan bu yayların uç kısımları açık veya kapalı, taşlanmamış veya taşlanmış olmak üzere genelde 4 çeşitte isteğe bağlı olarak üretilir.

Aşağıdaki şekilde, uç kısımlarının durumlarına göre helisel basınç yayları verilmektedir.

Helisel basınç yayları genellikle uçları kapalı olarak yapılırlar. Bu kısımlar yayın dik olarak oturmasını sağlamak için taşlanır. Bu taşlama, yayın üstünden bakıldığında sarım çapını 3/4’ünü kapsayacak şekildedir.

Yay hesaplarında kullanılan ve resimlerde gösterilen yay toplam sarım sayısı, yay blok boyu ve serbest yay blok boyunun yay uç durumlarına bağlı olarak formülleri yukarıdaki tabloda verilmektedir.

Basınç yayı teknik resim çizimi

Helisel basınç yayları, resimlerde, özellikle montaj resimlerinde görünüş olarak aşağıdaki şekil (a) da verildiği gibi, kesit görünüş olarak , aşağıdaki şekil (b) de verildiği gibi, sembolle gösterilmek istendiği zamanda (c) de verildiği gibi gösterilmelidir. şekillerde, yay telinin oluşturduğu helis bir eğri şeklinde olduğu halde bu kısımlar düz olarak çizilirler. Bu tür yayların şekil ve ölçüleri TS 1440’ta standartlandırılmıştır.

Yayın tel çapı, tarama çizgilerini göstermeyecek kadar küçükse içi siyaha boyanarak gösterilebilir Sembolle göstermeye, ancak yer darlığı nedeniyle yayın görünüş veya kesit görünüş olarak çizilememesi durumunda başvurulmalıdır. Standart helisel basınç yayları ortalama çap (Dm) tel çapı (d) ve serbest yay boyu (Lo) ile gösterilir. Örneğin Dm– 50mm d= 4mm Lo= 150mm olan basınç yayı “Basınç Yayı 50x4x150 TS 1440/1“ şeklinde gösterilir.

Bir helisel basınç yayının yapım resmi yukarıda verilmektedir. Bu tür yayların yapım resmi çizilirken, yayı oluşturan bütün sarımların çizilmesine gerek yoktur. Sadece baştan ve sondan birkaç sarım çizilir ve bunların arası eksen çizgileriyle birleştirilir.

Basınç yayı çiziminde bulunması gerekli ölçüler şunlardır:

Dış çap (Da) veya iç çap (Di) ölçüleri,
Ortalama çap (Dm) ölçüsü,
Yayın serbest boyu (Lo),
Yay tel çapı (d),
Yayın eksene paralel max. sapması (e1),
Yayın eksene dik max. sapması (e2),
Oturma yüzeyi açısal değeri (270° + 60°).

Resmin yanında bulunması gereken açıklamalar şunlardır:

Toplam sarım sayısı (ig),
Aktif (çalışan) sarım sayısı (if),
Helis yönü (sağ veya sol),
Yay telinin açılmış durumdaki uzunluğu (L),
Adım (h),
Yük uygulama frekansı (n),
Yay gereci,
Max çalışma sıcaklığı (t),
Malafa çapı,
Sertleştirme veya kaplama işlemleri, varsa diğer yüzey işlemleri,

Diğer özel ayrıntılar : 
Eğer gerekirse yaya ait kuvvet diyagramı çizilerek bu diyagrama ait şu ölçüler gösterilir.

Yay işletme kuvveti (Pı) ve buna it uzunluk (Lı),
Kabul edilebilen yük (Pn) ve buna ait uzunluk (Ln),
Blok boyu, başka bir deyişle en fazla basılma sonundaki uzunluk (Lbl),
çalışan sarımlar arasındaki en küçük aralıkların toplamı (Sa)

The post Basınç Yayı. Baskı yayı hesabı ve çizimi appeared first on Makine Eğitimi.

yay helis sayısı ,malafa çapı , yay boyu ,adım ,tel boyu
Çekme yayı : tel çapı ,ortalama helis çapı ,helis boyu değerleri formül tablosu

PDF İNDİR

The post Yay hesaplamaları formül tablosu appeared first on Makine Eğitimi.