HELİS DİŞLİ ÇARKLAR

Helis Dişli

Helis dişli nedir ? Helis dişliler; Birbirine yakın olan millerdeki hareket ve kuvveti diğer mile iletmekte kullanılan dişli türü ve makine elemanlarıdır.

Helis dişliler, sessiz çalışma ve mukavemet açısından düz dişlilerden  iyi performans gösterirler. Helis dişli çarklar dişlerin açılış yönlerine göre  sağ helis, sol helis adını alırlar.

helis yönü bulma sağ helis sol helis


Dişlilerde helis yönü. Dişliyi yatırdığımızda dişler sola doğru yükseliyorsa Sol helis . Dişler sağa doğru yükseliyorsa sağ helis denir.

Helis Dişli ile Düz dişli arasındaki fark nedir ?

Düz dişli çarklar sesli ve vuruntulu çalışırlar. Bu vuruntu ve sesi önlemek için dişliler helis olarak yapılırlar.

helis dişli ile düz dişli arasındaki fark

Helis dişlilerin düz dişliden görünüm olarak farkı. Dişlerin mil eksenine paralel değil açılı olması

Düz dişli çarklarda mil eksenleri birbirine paralel olduğu halde helis dişlilerden hem paralel hem de değişik açılarda çalışabilir.

Helis Dişli Avantajları

  • Düz dişliye göre sessiz ve vuruntusuz çalışması
  • Düz dişliler açılı hareket iletimine müsait değilken helis dişlinin açılı çalışmaya müsait olması.
  • Sağlam kavraması ve hareket iletimini yumuşak geçişlerle sağlaması
helis dişli avantajları açılı çalışabilme
Helis dişlilerin bir avantajı da değişik açılarda çalışabilmeleridir.

Helis Dişli Nerelerde Kullanılır

helis dişli nerelerde kullanılır dişli kutusu

Helis dişliler genellikle taşıtların vites kutularında kullanılır. Vites hız kutularında helis dişlilerin yumuşak  kavrama ve daha az ses yapma avantajından faydalanıldığını görürüz.

Örneğin araçlarda geri vitese aldığınızda değişik bir ses çıktığını görürsünüz.Bunun sebebi şanzumandaki geri vites dişlisinin  helis değil düz dişli olmasıdır. (Aşağıda)

şanzuman dişlisi geri vites dişlisi
Şanzuman dişlilerinden geri vites dişlisi.

Araç geri vitesteyken daha fazla ses yapmasının sebebi, Şanzuman dişlilerinden geri vites dişlisinin düz dişli olmasıdır.

Helis Dişli Kullanım alanları

helis dişli nerelerde kullanılır diferansiyel

Helis dişlinin kullanım alanları örnek :Diferansiyel (Konik helis kullanılmış)

helis dişlinin kullanıldığı yerler
Helis dişlinin en çok görülen kullanım alanlarından biri de redüktörlerdir.
helis dişli kullanım alanları redüktör dişlisi

Helis dişliler Genellikle araç veya tezgah hız kutularında -vites kutularında kullanılsa da amaca göre helis dişlinin kullanıldığı yerler çok çeşitlilik gösterebilir

helis dişlilerin kullanıldığı yerler redüktör
3d tasarım programı (Solidworks) ile hazırlanmış bir redüktör modeli .
Helis dişli kullanım alanları örnek oto şanzuman dişlisi
şanzuman (vites kutusu )

Motorlu araçlarda kullanılan şanzuman (vites kutusu ) sisteminden bir görüntü .Burada da helis dişlilerin kullanıldığını görüyoruz .

manuel vitesin çalışması

Helis dişli kullanım alanlarına örnek olarak Yukarıdaki videoda manuel vitesin çalışması ve helis dişlileri görebilirsiniz.

Helis Dişli Yapımı metodları

Helis dişlilerin eğrileri; sikloid, evolvent, hiposikloid ve episikloid eğrilerinden meydana gelir.

helis dişli yapımı azdırma metodu
Azdırma metodu ile helis dişli yapımı

Helis dişlerin açılması:

  • Döküm yolu ile
  • Modül çakıları ile işlenerek Kopya tezgahlarında
  • Ovalama (haddeleme) ile
  • Preste şekil verme ile
  • Yuvarlama metodu ile çalışan tezgahlarda (Mağ – Fellows) azdırma yöntemleri ile açılırlar.
helis dişli yapımı modül freze çakısı ile
Freze tezgahında divizör kullanılarak modül freze çakısı ile helisel dişli yapımı
helis dişli yapımı azdırma yöntemi
Azdırma ile helis dişli yapımı

Helis Dişli Formülleri

Aşağıda helis dişlilere ait formül çizelgesi verilmiştir. Formül çizelgesinin üst kısmında formüllere ait terimlerin dişli çizimi üzerinde gösterimi (Hangi formülün nereyi ifade ettiği ) görülmektedir.

helis dişli formülleri

Helis Dişli Elemanları

Helis dişliler bir açı altında açıldıklarından Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi dişliye alından bakıldığından görünen modül (Mg) ile görünen adım (ts) meydana gelir. Diş açılarına paralel olarak bakıldığı zaman ise normal modül (Mn) ile normal adım (tn) görülür. (|i) eğim açısı genel olarak 20° dir. Helis dişlilerin açılmasında normal modül (Mn) alınır.

helis dişli terimleri
Helis Dişlinin elemanları

 

Mn : normal modül

Mg: Görünen modül

ts : Görünen adım

tn : Normal adım


helis dişli gösterimi ve terimleri

Helis dişlilerin yapım resimlerinde gerekli ölçüler ve terimler. Helis dişlinin elemanları . Helis açısı genel olarak ortalama 20° civarındadır. Helis yönü burada sol yönlüdür. Eksen yere dik tutulduğunda açı sola eğimli ise sol, sağa eğimli ise sağ helis adım alır

Helis Dişli Elemanları hesabı

Örnek problem:

Tornalama çapı (Da) 140,18 mm ve diş sayısı 42 olan silindirik helisel dişli çarkın açısı = 20° dir. Silindirik helisel dişli çarkın gerekli elemanlarının değerlerini bulunuz. (Mn , Mg , D a , Do , D f , b)

helis dişli hesabı

Bu yazımızda Helis dişlinin tanımı ve helis dişliler hakkında bilgi . Helis dişlilerde helis yönünün bulunması . Helis dişliler ile düz dişlilerin farkı . Helis dişlilerin avantajları .Helis dişli çarkların kullanıldıkları yerler . Helis dişlinin elemanları ve formülleri . Helis dişli elemanları hesabı konularına yer verdik. Yeni konularda buluşmak üzere .

Yorum ekle

Yorum eklemek için tıkla

error: hoop !