Tornalamada kesici takım ucunun, iş parçası çevresinde, dakikada metre cinsinden aldığı yola kesme hızı denir. Kalem ömrünü uzatmak ve istenen yüzey kalitesini sağlamak yönünden kesme hızı büyük önem taşır.
Tornada Kesme Hızına Etki Eden Faktörler
Malzemenin sertliği, talaş derinliği ve ilerleme miktarı, kesme hızını ters orantılı olarak etkiler. Kalemin sertliği ve makine kapasitesi, kesme hızını doğru orantılı olarak etkiler.
Tornalamada işin sertliği, talaş derinliği ve ilerleme arttıkça, kesme hızını düşürürken; kalemin sertliği arttıkça, kesme hızını yükseltmek gerekir.
Kesme Hızı Formülü
Kesme hızı (Vc), parça çapı ve devir sayısı kullanılarak Vc = π x D x n / 1000 formülüyle hesaplanır.
Malzemeye Göre Kesme Hızı
Alüminyum gibi yumuşak malzemeler yüksek kesme hızlarını kaldırırken, sertleştirilmiş çelikler düşük hızlar gerektirir.
Takım Ömrüne Etkisi
Optimal kesme hızının aşılması, takım ucunda hızlı aşınmaya ve erken kırılmaya neden olabilir.
Tornada Kesme Hızı Hesabı
Kesme hızı, İşin çapına ve devir sayısına göre hesaplanır.
d: işin çapı (mm)
n: işin dakikada devir sayısı: (devir/dakika)
v: kesme hızı m/dk (metre/dakika)
olduğunda; kalem ucunun işin bir dönüşünde aldığı çevresel yol= π . d olur.
Dakikada alınan yol ise, π . d . n olur. Çap ölçüsünün mm cinsine dönüştürülmesiyle:
Kesme Hızı V = π . d . n / 1000 (m/dk)
Tornada Kesme Hızı Hesabı Örnek Soru
20 mm çapındaki parçayı 500 devir/dk ile işlemek için kalemin kesme hızını bulunuz.
ÇÖZÜM:
V = π . d . n / 1000
V= 3,14 . 20 . 500 / 1000
V= 31,4 m/dk
NOT:
Kesme hızı, HSS kesici uçlarda V=20m/dak
Sert maden uçlu kalemlerde V=40m/dak alınır.
Kesme Hızından Devir Sayısı Hesabı
Seçilen kesme hızında tornalama işlemi yapabilmek için, tezgâhın uygun devir sayısına ayarlanması önemlidir. Kesme hızını verecek devir sayısı bulunduktan sonra, tornanın devir değiştirme kolları ile gerekli ayar yapılır. Kesme hızı, V = π . d . n / 1000 olduğundan:
Devir sayısı (n) = 1000 . V / π . d
Olacaktır. Birimi ise dev/dk dır.
Kesme Hızından Devir Sayısı Hesabı Örnek Soru
100 mm çapındaki parçayı 25 m/dk kesme hızı ile işlemek için devir sayısını bulunuz.
ÇÖZÜM:
n = 1000 . V / π . d
n = 1000. 25 / 3,14 . 100
n = 79,6 bulunur ve tezgahtaki devir sayısı en yakın rakam olan 80 dev/dk ayarlanır.
Yukarıdaki tipte bir torna tezgahında ise en yakın devir olan 70 dev/dk seçilebilir.
Kesme Hızı – Devir Sayısı Hesaplayıcı
Değerler yaklaşık, eğitim amaçlı referans niteliğindedir; gerçek üretimde takım ve malzeme üreticisinin önerdiği değerleri esas alın.
NOT: Hesap yapmaya gerek duyulmadan gerekli devir sayısının bulunması için değişik malzemeler için önceden hesaplanmış kesme hızları tablosundan da faydalanılabilir. (Aşağıda)
İşlenecek Malzeme, Takım, Takım Ömrü ve İlerleme Değerlerine Göre Kesme Hızı Değerleri Tablosu
Konuyla İlgili Sorular
Sert bir malzeme, kesici takıma karşı daha fazla direnç gösterir ve kesme sırasında daha fazla ısı üretir. Hız düşürülmezse bu ısı takımı hızla aşındırır veya kırılmasına yol açabilir.
Aynı devir sayısında, büyük çaplı bir parçanın çevresi daha uzun olduğu için kalem ucu birim zamanda daha fazla mesafe kat eder. Bu yüzden gerçek kesme hızı sadece devire değil, parçanın çapına da bağlıdır.
İlgili Yazılar
El Testeresi ile Kesme 
Zımpara Taşlarının Bilenmesi. Taş düzeltme İşlemi 
Üniversal Freze Tezgahı Aksesuarları 
Mastar Nedir. Neden Kullanılır? 
Freze Tezgahının Bakımı Nasıl Yapılır? 
Sonsuz Vida Karşılık Dişlisi Yapımı 
Spiral Taşı (Avuç taşlama) ile Çalışırken İş Güvenliği 
Alın Tornalama Nasıl Yapılır