Polietilen (Polyethylene) (PE): Geniş bir kullanım alanı vardır, çok ucuzdur.
Polipropilen (Polypropylene) (PP): Yaygın kullanılan plastiklerdendir. Otomobil yan sanayinde, bahçe mobilyalarında vb. yerlerde kullanılır.
Polistiren (Polystyrene) (PS): Paketleme, elektronik ve beyaz eşyaların plastik kısımları vb. kullanım alanları vardır.
Polietilen tereftalat (Polyethylene terephthalate) (PETE): Pet şişe ismi bu malzemeden gelmektedir.
Polyamid (Polyamide) (PA) (Nylon): Fiber, diş fırçası kılları, misina vb. kullanım alanları vardır.
Polyester (Polyester): Tekstilde kullanımı yaygındır.
Polivinil klorid (Polyvinyl chloride) (PVC): Boru, profil vb. imalatında kullanılır.
Polikarbonat (Polycarbonate) (PC): CD, gözlük vb. imalatında kullanılır.
Akrilonitril bütadien stiren (Acrylonitrile butadiene styrene) (ABS): Elektronik aletlerin plastik aksamında yaygın olarak kullanılır.
Poliviniliden klorid (Polyvinylidene chloride) (PVDC) (Saran): Yiyecek paketlemede kullanılır.
Politetrafloroetilen (Polytetrafluoroethylene) (PTFE) (Teflon malzemesi): Isı rezistansı, pişirme tavaları vb. yerlerde kullanılır.
Poliüretan (Polyurethane): Yalıtım köpüğü olarak kullanılır.
Bakalit (Bakelite)
Polilaktik asit (Polylactic acid)

Kimyasal Bileşimine göre plastik çeşitleri

1. Fenolikler (Fenol, Kresol – Formaldehid)
2. Amin plistikler (karbomid Melâmin, Anilin, Formaldehid)
3. Amid plastikler, sulfamid plastikler
4. Alkid plastikler, polyester
5. Etilen plastikler, polietilen ve bölümleri
6. Vinil plastikler, polivinilklorid, polistrol
7. Viniliden plastikler, Akrilik plastikler
8. Selülozik bileşikler, selüloz ve bölümleri
9. Silikon plastikler
10. Sert lastik plastikleri, kauçuk türevleri

Kimyasal tepkimelerine göre plastik çeşitleri

1. Polikondenzasyon : Kondenzasyon (yoğuşma),

iki ayrı molekül sırasındaki suyun veya daha başka bir maddenin ayırılması için yapılan kimyasal bir tepkimedir. Eğer sonunda 2. maddede açıklanan bir polimerizasyon tepkimesi olursa, poli- kondensatlar diye adlandırılan, büyük molekül toplulukları (kompleksi) oluşur. Fenoliklerie amin plastikler ve polyester bu guruba girer.

Polimerizasyon

Polimerizasyon, birçok küçük molekülün bir tek molekül kümesi halinde toplanması olayıdır. Bu yolla, plastikten başka herhangi bir madde açığa çıkmadan yeni özellikteki polimerisatlar üretilir. Polietilen, polietilen türev leri, viniliden plastikleri, Akrilplastikleri vb. bu gruba girer. Kondenzasyonun karşıtı, tersinir bir olay olan polimerizasyon gösterilebilir.

Molekül Yapısına göre plastik çeşitleri

Plastiklerin diğer gereçlerden farkı mekanik özelliklerinin, kimyasal bileşimin den çok, molekül yapısına bağlı olarak değişmesidir, öyleyse kural olarak, yan yana duran moleküllerden oluşan yapının mekanik özelliklerle ilgisi çoktur. Bunun için, kimyasal bileşimlerindeki temel ayrılıklara karşın, özdeş molekül yapısı bulunan plastikler, aynı alanda kullanılırlar. Plastikler, molekül yapılarına göre aşağıdaki şekilde bölümlenebilir :

1. Molekül yapısı ağ şeklinde olan polimerler :

Tek moleküller birbirlerine bağlı değildir. Bu termoplastiklerin tipik olan yapısıdır.

2. Molekül yapısı hacimsel ağ şeklinde olan polimerler

Burada, yapıyı meydana getiren molekül grupları, molekül zincirlerinin her doğrultudaki çapraz bağlantılarıyla üç boyutludurlar. Bu şekildeki doku, sertleşebilen plastikleri (Duroplastikler) belirler.

3. Elastikler (Volkanik Lastikler)

Yapıda herhangi bir volkanik maddeden (örneğin kükürtten) oluşan köprü lerle birleşmiş molekül zincirlerine rastlanır. Volkanik kauçukta, iplik biçimli moleküllerin kükürtten köprülerle bağlanmış tipik görünüşü. Volkanik lâstikler esnektir.

The post Plastik Çeşitleri ve Plastiklerin Sınıflandırılması appeared first on Makine Eğitimi.

Plastiklerin Kullanım alanları

Mühendisin, teknikte yapay gereçler kullanarak yaptığı çalışmalar sırasında bu yeni gereçle ilgili (daha önce söz edilen) özelliklerin, yalnız gerece bağlı olmadıkların bilmesi ve işleme yöntemleri ile biçimlendirme çeşitlerine göre de değiştiklerini göz önünde tutması gerekir. Plâstik gereçler, bilinen demir ve demir olmayan gereçlerden bu özellikleriyle ayrılır. Metal endüstrisinde kullanılan enjeksiyon döküm yöntemleri ile yapay gereçlerin enjeksiyon tekniği çok kez karşılaştırılır. Metaller, enjeksiyon edilirken yapay gereçlerden çok daha değişik bir durum gösterdiğinden, bu karşılaştırmanın yapılması doğru olmaz.

Birçok durumlarda çeşitli plâstiklerden oluşturulan karışımların kullanılması olanağı yoktur. Ayrıca karışımda kullanılan plâstiklerin özelliklerini, karışım içinde aynen koruyacakları düşünülmemelidir. Ancak karışım dolayısıyla yepyeni bazı özelliklerin oluşup oluşmadığını da denetlemek gerekir. Diğer taraftan plâstiklerin temel özelliklerinin, karışım dolayısıyla değişip değişmediği de son olarak incelenir.

Aydınlatma Lambalarında Plastiklerin kullanım alanları

Plâstikler bugün büyük ölçüde aydınlatma lambalarında ve bu lambalarda ışık yansıtıcısı olarak kullanılır. Aydınlatma lambaları artık yalnız plastik konstrüksiyonlarla yapılmaktadır. Gereç olarak, selüloz asetat, PVC veya Akril camı kullanılır. Bu kaplama gerecinin kendine özgü özelliği, ışığı bir köşeye iletebilmesidir.

Akril camının ışık geçirme gücü % 92, yoğunluğu 1,2 24 saatte su emmesi % 0,17, çekme gerilmesi 7,5 kg/mm2 ve esneklik modülü 300 kg/mm2 olarak verilmiştir.

Elektrik Endüstrisinde Plastiklerin kullanım alanları

ELEKTRİK ENDÜSTRİSİ Plâstikler bu alanda uzun yıllardan beri evlerimizdedir. Prespan, elektrik akımı na karşı çok iyi bir yalıtma gerecidir. Fenoplastlar ve bundan yapılan kaplama maddeleri, elektrik tabloları, bağlantı kutuları, kollar, kıvılcım odaları vb. yerlerde çok geniş olarak kullanılır. Örneğin elektrik prizlerinde. Siyah renkli prizlerde fenolplâstikleri, açık renklilerde ise Aminplâstikleri kullanılır.

Fenolplâstiklerinin kötü tarafı, bir elektrik arkında parçanın üst yüzeyinde kömürleşme yaparak akım atlamasına yol açmasıdır. Ayrıca kömürleşme olan noktalarda kırılma dayanımı da oldukça düşmektedir. Çoğunlukla normal atölye geriliminde bile, parçanın üst yüzeyinde biriken metal tozları bir atlama için yeterli olabilmektedir. Bu yüzden birçok durumlarda, termoplâstik yapay gereçler yerine bu gibi amaçlarda daha iyi sonuç veren Polistrol kullanılır.

Kutu şeklindeki kapalı donanımlarda, kumaşla kuvvetlendirilmiş fenolpres maddeleri kullanılır. Plâstik örtülü elektrik santralları, dökme demir veya saç konstrüksiyonlardan daha küçük ve daha hafif olmakla beraber, görünüşleri de daha güzeldir.

Elektrik kablosu ve iletken endüstrisinde, PVC ve Polietilen (Yüksek frekans iletkenlerinde) geniş olarak kullanılır. Daha yüksek özellik istenen yerlerde polistrol kullanılır. Bu gereç köpürtülerek dielektrik sabit sayısı 2,2 den 1,08 ‘e düşürülür. (Havanın dielektrik sabit sayısı 1,0 dlr). Birçok konstrüksiyonlarda plâstiklerin metallerle birlikte belli bir uyum içinde kullanılması ayrı bir çalışmayı gerektirir.

Plâstiklerin metallerle birlikte kullanılmasına başka bir örnek olarak küçük radyolarla, işitme aparatlarında vb. yerlerde uygulama alanı bulan basılı devreler (iletkenler) gösterilebilir. Bu usulde, yalıtma gereci üzerine elektrik iletkenliği bulunan baskı mürekkebiyle elektrik devresini oluşturacak iletkenlerin plânı basılır. Baskı mürekkebinin iletkenliği, içine biraz metal tozu veya grafit katılarak yükseltilebilir. Basılı devrelerde çeşitli aparatların bağlantısı baskı kontağı veya lehimli papuçlarla olur.

Plastiklerin çok daha geniş olarak kullanıldığı alan, radyo, televizyon ve radar endüstrisidir. Bu alanda plâstikten bobinler, kondansatörler, lâmbalar vb. parçalar üretilir. Çok hassas (duyarlı) parçalar, ester reçinesi, epoksil reçinesi veya PV —Karbozol içine daldırılarak kaplanır.

Lâmba soketleri, polyamit lifleri veya Floretilen ile karıştırılmış Fenoplâstlardan yapılır. Elektrik iletken telleri en çok plâstikle enprenye edilmiş (plâstik emdirilmiş) cam elyafı ile izole edilirler.

Bu alanda silikonun da çok kullanıldığını daha önce belirtmiştik. Silikon, sıcaklığa karşı dayanıklı olması gereken cihazlardaki kablo ve transformatörlerde kullanılırsa, onlara yüksek özellikler kazandırır.

Plastiğin Kullanım alanları – Taşıt Araçları Endüstrisi

Bu alanda daha çok hafif, yorulma direnci yüksek, hava koşullarına dayanıklı ve esneklik modülü olabildiği kadar yüksek plâstikler kullanılır. Başlangıçta otomobil endüstrisinde plâstiklerin kullanılması büyük bir anlayışla karşılandı. Kalitenin yükseltilmesi istenen yerlerde, plâstikler bol bol kullanma alanı buldu, önce kumaşın yerine uygun plâstiklerin geçmesine rıza gösterildi. Daha sonraları diğer küçük parçalar, örneğin, tutamaklar, elektrik dağıtım tabloları, kolçaklar, direksiyon tekerleri de plâstikten yapılmaya başlandı. Otobüs, tramvay ve diğer taşıt araçlarının pencere camları artık akrilglasdan yapılmaktadır.

Otomotiv sektöründe kullanılan plâstik türlerinin başlıcası şunlardır : Fenoplâstikler, selülozasetat, polistrol, Akril reçineleri, PVC vb. plâstiğin büyük bir ilgiyle kullanıldığı yerlerin başında, saç karoseri endüstrisinde, titreşimleri önlemek için yapılan uygulamalar gösterilebilir. Bu amaçla yutucu maddelerle karıştırılan plâstik, saçın iç yüzüne püskürtülür. Bu amaçla dişli kutuları için püskürtülen ve gürültüyü azaltıcı etkisi olan plâstik boyalar da vardır.

Yapay gereçler, doğrudan doğruya araç karoseri yapımında da kullanılmaktadır. Bu amaçla Ester plâstikleri kullanılır. Bu tür üretim Amerika’da, Almanya’da ve ülkemizde seri olarak yürütülmektedir. Plâstik karoseri, küçük serilerde saç karoseriden daha ucuza mal olmaktadır. Ayrıca plâstik karoseri daha hafiftir. Bir başka iyi tarafı da kıvrılmamasıdır. Herhangi bir çarpışmada oluşan çatlamalar çok kolay şekilde kaynatılarak tekrar eski durumuna getirilir.

Kamyon ve yük vagonlarının da Fenoplâst, Aminplâst, selülozasetat, Polistrol, Akrilreçinesi, PVC vb. plâstiklerden yapımı sürdürülmektedir.

Ambalaj Paketleme Endüstrisinde Plastiklerin Kullanımı

Ambalaj endüstrisinde kullanılan plâstiklerin seçimi yerinde olursa amaca uygun bir sonuç elde edilir. Plâstik, her şeyden önce hafiftir, zehirsizdir, kokusuz ve tatsızdır, genellikle saydamdır. Bundan başka kimyasal maddelere karşı belli bir dayanıklılığı vardır.

Ambalaj endüstrisinde en çok bant, kap, örtü (kılıf), vernik ve boya olarak kullanılır.

Ayrıntılı bilgi için BKNZ : Ambalaj ve paketlemede kullanılan plastikler

Plastiğin kullanım alanları – Ev ve Mutfak Eşyaları

Plâstik gereçler ev eşyası yapımında çoktandır kullanılır. Bu alandaki uygulama, sınırsız denecek kadar geniş olmuştur, ilkel madde olarak, hem sertleşen plâstikler ve hem de termoplâstlar kullanılır.

Genellikle birçok plastiğin karışımından oluşan birleşik plâstikler kullanılır. Örneğin ; bir traş makinesinde altı çeşitten az plâstik kullanılmaz.

Fenoplâst Aminoplâst, polistrol, Akrilplâst, polyamit ve püskürtme plâstikleri bu amaçla kullanılan gereçlerdir.

Makine İmalatında Plastik kullanımı

Plastiklerin kullanım alanları arasında makine imalatı da vardır. Dişli çark yapımında uzun zamandan beri yapay maddelerden oluşan levhalar kullanılır. Levhalar dişli çarkların genişliklerine uygun kalınlıktaki plâkalar şeklinde kesilir. Bu gün, yuvarlak çubuk biçiminde dişli gereçleri piyasada bol olarak bulunur. Çubuk biçimli gereçlerden yapılan dişli çarklar, daha dayanıklı ve daha ucuz olur. Aynı tür gerecin başka bir kullanma alanı sürtünmeli yataklardaki yatak zarflarıdır. Bu tür zarflar özellikle, hadde düzenlerinde, parçalama makineleri ile çimento değirmenlerinde vb. ağır makinelerde kullanılır.

Plâstiğin önemli kullanım alanlarından birisi de saçların işlenmesine yarayan alet ve takımların üretimidir. Bu amaçla, cam elyafı veya asbestle güçlendirilmiş Fenol reçinesi ile Epoksi reçinesi veya ester reçinesi kullanılır. Kalıpların matrisleri (ait parça) plâstikten dökülürken, kenarlara çokluk metal bantlar veya köşebentler yerleştirilir.

İnce İşlerde Plastik Kullanımı

Plastiğin kullanıldığı yerler arasında, Saatçilik, optik, ölçü aletleri vb. İnce işler de vardır. Parçalar, tutamaklar, örtüler, kutular genellikle her arzuya uyan plâstiklerden ve en çok da sertleşen plâstiklerden (Duroplastlar) yapılır.

Optikle ilgili çeşitli üretimde, ölçü aletleri, büro makineleri ve aydınlatma endüstrilerinde de plâstikten çok yararlanılmaktadır.

Plastiklerin Başka Kullanım Alanları

Zımpara taşlarının yapımında birleştirme gereci olarak fenol reçinelerinden yararlanılır. Sürtünmeli kavramalarda ve otomobillerdeki fren plâka veya balatalarının yapımında asbest liflerin yapıştırılması için fenoplâstik veya stiren lâstikleri kullanılır.

Aletlerin sapları, kolları, ark kaynağında kullanılan koruyucu perde ve duvarlar, vidalı birleştirmelerin her çeşitinde, çarklar, kapaklar, kutular vb. parçalar için plâstiklerden yararlanılır. Ayrıca oyuncaklar, vakit geçirme eşyaları, örneğin, bebekler, toplar, otomobiller, model demiryolu vagonları; köpük çıkaran pipolar, zarlar, oyun bilyaları, renkli güneş gözlükleri, maskeler, balıkçı takımları, plaj topları, perdeler, kılıf ve örtüler, bavullar, el çantaları, torbalar, çeşitli giyim eşyaları, düğmeler, zincirler, küpeler, bilezikler, yağmurluklar, diş fırçaları vb. tuhafiye eşyaları ile yapı endüstrisindeki çeşitli gereçlerde plâstikler kullanılır.

Plastiklerin kullanım alanları her geçen gün artmaktadır. Plastiğin Kullanım alanları üzerindeki gelişme ve araştırmaların ne zaman sona ereceği veya duraklama devrine gireceği hakkında şimdiden kesin bir şey de söylenemez.

The post Plastiklerin Kullanım Alanları appeared first on Makine Eğitimi.

Ambalaj endüstrisinde en çok bant, kap, örtü (kılıf), vernik ve boya olarak kullanılır.

Ambalaj ve Paketlemede kullanılan Plastiklerin çeşitleri

YAPIŞKAN BANT Bir selüloz eriyiğinin dökülmesiyle yapılır. Saydamlığı tam olan ve en çok kul lanılan bir gereçtir.

POLİETİLEN BANT Polietilenden yapılmıştır, tam saydam değildir (süt beyaz) ve —6 °C ile — 80°C arasındaki sıcaklıklara dayanıklıdır.

SERT POLİVİNİLKLORİT BANT Mekanik özelliklerin yüksek olması gereken yerlerde kullanılır. Bu tür bantlar kaynak da edilebilir.

POLİVİNİLİDEN KLORİT FOLl (lNCE LEVHA) : Bu gerecin en belirli özelliği, kaynar su içinde çekilmesi yani büzülmesidir. Bu özelliğinden dolayı, et, tavuk, vb. gıda maddelerinin paketlenmesinde çok kullanılır. Paketlenecek madde, torba şekline getirilen plâstik içine konduk tan sonra, torbanın havası boşaltılır ve ağzı kaynatılarak yapıştırılır. Torba, içindeki ile birlikte kaynar suya daldırılırsa,.plâstik hemen büzülür ve içindeki maddenin şeklini alarak onun üst yüzünü tam olarak kaplar.

HİDROKLOR KAUÇUK FOLİ, SELÜLOZ ASETAT FOLİ, POLYAMİT FOLİ, BİRLEŞİK FOLİLER (Astarlanmış veya lâmine edilmiş foliler)

Birleşik folilerin ana maddesi : Polietilen — Alüminyum, Kumaş, yumuşak PVC — Foli vb. dir. Plâstik kaplar genellikle fenoplâst, Aminplâst, Polistrol, Selüloz asetat veya polietilen’den yapılır. Şişeler için, polietilen ve PVC kullanılır. “Tetrapak” adı verilen düzgün dört yüzlü şeklindeki ambalaj torbaları polietilen emprenye edilmiş kâğıt bantlar kullanılarak yapılır. Dört köşeli ve

dört yüzlü olan bu paketlerin üretiminde önce yukarıdan aşağıya doğru yavaşça hareket eden boru şeklinde kıvrılmış gerecin boyuna doğrultudaki birleşme yeri kaynatılır.

Daha sonra borunun içine sokulmuş bir memeden ambalajlanacak olan sıvı (örneğin meyve suyu) akıtılır ve sonra çapraz hareket eden kaynak elektrotları düzgün dört yüzlünün kenarlarını oluşturur.

Bu paketleme yöntemi ilk defa İsveç’te büyük mandralarda süt ve krema paketlenmesinde kullanıldı. Bugün ülkemizde de meyve suyu paketlenmesinde uygulanmaktadır.

ÇABUK PAKETLEME GERECİ adı ile satılan plâstikler, malın üzerine ergimiş olarak dökülür ve onları dış havanın etkilerinden korumakta kullanılır. Bu amaçla kullanılan Etilsetüloza, yağ, yumuşatıcı madde, reçine veya mum da karıştırılır. Büyük hacimli mallar önce bir file (ağ) ile kaplanır (Filenin büyüklüğü 30 x 30 cm kadardır).

Bundan sonra File üzerine sıvı polimerizat püskürtülür. Bu gereç püskürtme sırasında uzun iplikler oluşturur ve bu iplikler fileyi tam olarak örter. Dayanıklığı artırmak için genellikle bir kat da Alüminyum püskürtülür. Bu usul, hem malların dış hava etkilerinden korunmasında ve hem de özellikle makine parçalarının uzun süre korunması için kaplanmasında kullanılır.

The post Ambalaj ve Paketlemede Kullanılan Plastikler appeared first on Makine Eğitimi.