2.Dünya Savaşı Tarihi - Makine Eğitimi

Enigma Kodu Nasıl Kırıldı? Bir Makine Nasıl Savaşın Süresini Kısalttı?

Yönetici — Thu, 24 Sep 2026 23:14:56 +0000

Bugün sizlere kimsenin çözemeyeceği düşünülen bir bilmecenin, aslında bir kaç bin kişilik gizli bir ekip tarafından nasıl çözüldüğünün hikayesini anlatacağız. Bu öyle bir başarı ki, bazı tarihçilere göre II. Dünya Savaşı’nı iki yıl kısaltmış, milyonlarca insanın hayatını kurtarmış olabilir.

Almanya, II. Dünya Savaşı boyunca en gizli askeri mesajlarını “Enigma” adı verilen bir şifreleme makinesiyle kodluyordu. Almanlar bu makinenin ürettiği şifrelerin insan aklıyla çözülemeyeceğine o kadar eminlerdi ki, en kritik operasyon planlarını bile bu sistemle iletiyorlardı.

Orijinal bir Enigma şifreleme makinesi

Enigma Nasıl Çalışıyordu?

Enigma, ilk bakışta bir daktilo gibi görünen, ama içinde birbirine bağlı dönen rotorlar bulunan elektromekanik bir makineydi. Bir tuşa her basıldığında, elektrik sinyali rotorların içinden geçiyor ve harfi başka bir harfe dönüştürüyordu. İşin can alıcı noktası şuydu: her tuşa basıldıktan sonra rotorlardan biri bir adım dönüyor, bu da aynı harfin bir sonraki basışta tamamen farklı bir harfe dönüşmesi anlamına geliyordu.

Yani, örneğin siz K,A,S tuşlarına bastığınızda çıktı T,U,K oluyorsa ;
Bir sonraki cümlede tekrar K,A,S yazdığınızda belki de çıktısı W,O,F gibi tamamen ilk sonuçla alakasız bir metin basılıyordu.

Bu sistemde, mesajı doğru çözebilmek için hem makinenin rotor ayarlarını hem de başlangıç pozisyonunu bilmek gerekiyordu. Olası kombinasyon sayısı o kadar fazlaydı ki, Almanlar bu şifrenin yıllar boyunca denenerek bile çözülemeyeceğine inanıyordu.

Enigma’nın kırılış hikayesi çoğu zaman sadece İngiltere ve Alan Turing üzerinden anlatılır. Ama gerçek hikaye çok daha önce, Polonya’da başladı. 1930’ların başında Polonyalı matematikçiler, özellikle Marian Rejewski, Enigma’nın matematiksel yapısını çözmeyi başardılar ve “Bomba” adını verdikleri bir şifre çözme makinesi geliştirdiler.

1939’da, Almanya’nın Polonya’yı işgal etmesinden kısa süre önce, Polonyalı istihbarat bu bilgi birikimini İngiliz ve Fransız müttefiklerine aktardı. Bu paylaşım, İngiltere’deki Bletchley Park kod kırma merkezinin sonraki başarısının temelini oluşturdu. Yani Enigma’nın kırılması, tek bir dahinin değil, uluslararası bir bilgi aktarımının ürünüydü.

Bletchley Park ve Alan Turing

İngiltere’de kurulan Bletchley Park, savaşın en gizli üslerinden biriydi. Burada matematikçiler, dilbilimciler ve satranç ustaları dahil binlerce kişi, gece gündüz Enigma’yı çözmeye çalışıyordu. Bu ekibin en tanınan ismi, genç matematikçi Alan Turing‘di.

Turing, Polonyalıların çalışmalarını temel alarak “Bombe” adını verdiği çok daha gelişmiş bir elektromekanik makine geliştirdi. Bu makine, olası rotor ayarlarını inanılmaz bir hızla test ederek, doğru kombinasyonu bulmayı mümkün kılıyordu.

Peki Ya Almanlar Sistemi Değiştirseydi?

Biraz durup düşünelim. Enigma’nın çözülmesinde, Almanların bazı operasyonel hataları da büyük rol oynadı. Örneğin bazı operatörler, her mesajın başında tahmin edilebilir kelimeler (hava durumu raporları, standart selamlaşmalar) kullanıyordu. Bu öngörülebilirlik, kod çözücülere büyük bir avantaj sağlıyordu.

Eğer Almanlar, mesajlaşma disiplinlerini daha sıkı tutup bu öngörülebilir kalıpları ortadan kaldırsaydı, ya da rotör sistemini çok daha sık değiştirseydi, Bletchley Park’ın işi çok daha zor olurdu. Belki de savaş, bugün bildiğimizden çok daha uzun sürerdi. Bazen en güçlü sistemleri kıran şey, teknik bir zafiyetten çok, insan alışkanlıklarının öngörülebilirliğidir.

Bletchley Parktaki kod çözme odası ve Bombe makinesi

Ele Geçirilen Enigma Makineleri

Enigma’nın kırılması sadece bir matematik ve mühendislik başarısı değildi. Bazen en değerli istihbarat, şifreyi çözmekten değil, doğrudan makinenin kendisini ya da şifre kitaplarını ele geçirmekten geliyordu. İngilizler bu operasyonlara “pinch” (yakalama) adını veriyordu.

2. dünya savaşı dönemine ait bir alman denizaltısı

1941’de İngiliz donanması, Alman denizaltısı U-110’u batırmadan önce ele geçirmeyi başardı ve içindeki Enigma makinesini, rotor ayarlarını ve şifre kitaplarını sapasağlam kurtardı. Bu, savaşın en değerli istihbarat ganimetlerinden biri oldu. 1942’de ise Akdeniz’de batmakta olan U-559 denizaltısına İngiliz denizciler yüzerek girdi ve çok daha karmaşık bir sisteme sahip Alman Deniz Kuvvetleri Enigma’sının şifre kitaplarını kurtardılar. Bu operasyonda iki İngiliz denizci, denizaltı gerçekten batarken hayatını kaybetti.

Bu fiziksel ele geçirmeler, Bletchley Park’ın matematiksel çözümlerini büyük ölçüde hızlandırdı. Yani Enigma’nın kırılması hikayesi, sadece masa başında çalışan matematikçilerin değil, denizde canını riske atan denizcilerin de hikayesidir.

Sırrın Savaş Sonrasına Kadar Saklanması

Enigma’nın kırıldığı bilgisi, savaş bittikten sonra bile yıllarca son derece gizli tutuldu. Bunun nedeni basitti: Müttefikler, savaş sonrası dönemde de başka ülkelerin hâlâ benzer şifreleme sistemleri kullandığını biliyordu ve bu avantajı kaybetmek istemiyorlardı. Bu yüzden Bletchley Park’ta çalışanlar, yıllarca yaptıkları işi ailelerine bile anlatamadı.

Bu gizlilik o kadar etkiliydi ki, Alan Turing’in savaştaki bu kritik katkısı, kendisi 1954’te trajik bir şekilde hayatını kaybettiğinde bile kamuoyu tarafından bilinmiyordu. Turing’in gerçek katkıları, ancak 1970’lerden sonra gizlilik kaldırıldığında geniş kitlelerce anlaşılabildi.

Neden-Sonuç Zinciri: Bir Bilmeceden Bir Zafere

Almanya, Enigma’nın matematiksel karmaşıklığına aşırı güvenerek en kritik mesajları bu sistemle iletti.
Polonyalı matematikçiler, savaş öncesinde sistemin matematiksel yapısını çözmeyi başardı.
Bu bilgi birikimi, Almanya’nın Polonya’yı işgalinden hemen önce müttefiklere aktarıldı.
Bletchley Park’ta Alan Turing liderliğindeki ekip, bu temel üzerine çok daha gelişmiş bir çözüm makinesi (Bombe) geliştirdi.
Almanların öngörülebilir mesajlaşma alışkanlıkları, kod çözme sürecini kolaylaştırdı.
Enigma’nın kırılması, müttefiklere Alman denizaltı ve kara birliklerinin hareketleri hakkında hayati istihbarat sağladı.
Bu istihbarat üstünlüğü, savaşın seyrini değiştirdi ve tarihçilere göre savaşı yaklaşık iki yıl kısalttı.

Az Bilinen Bir Gerçek

Bletchley Park’ta çalışanların çoğu, işe alınırken çözdükleri bulmacalar ve kriptik bulmaca yarışmaları üzerinden seçilmişti; İngiliz istihbaratı, gazetelerdeki bulmaca yarışmalarını, gizliden gizliye yetenekli kod çözücüleri bulmak için bir tür “yetenek avı” aracı olarak kullanmıştı. Yani savaşın gidişatını değiştiren isimlerden bazıları, aslında bir bulmaca yarışmasını kazandıkları için bu gizli göreve seçilmişti.

İlgili Videolar

Sıkça Sorulan Sorular

Enigma’nın kırılması, Polonyalı matematikçilerin (özellikle Marian Rejewski) öncü çalışmaları ve İngiltere’deki Bletchley Park’ta Alan Turing liderliğindeki ekibin geliştirdiği “Bombe” makinesi sayesinde gerçekleşti.

Müttefiklere Alman askeri hareketleri hakkında kritik istihbarat sağladı ve tarihçilere göre savaşı yaklaşık iki yıl kısalttı, milyonlarca hayat kurtardı.

Müttefikler, savaş sonrasında da benzer şifreleme sistemlerinin kırılabildiği bilgisinin gizli kalmasını istedi, bu yüzden Bletchley Park’taki çalışmalar onlarca yıl gizli tutuldu.

İçindeki dönen rotorlar sayesinde, her tuşa basıldığında harfleri farklı harflere dönüştüren elektromekanik bir şifreleme makinesiydi. Doğru mesajı çözmek için rotor ayarlarının ve başlangıç pozisyonunun bilinmesi gerekiyordu.

Stalingrad Muharebesi: Bir Şehrin Enkazında Kırılan Yenilmezlik Efsanesi

Yönetici — Wed, 23 Sep 2026 20:16:10 +0000

Bugün sizlere II. Dünya Savaşı’nın gidişatını kökten değiştiren bir savaşın hikayesini anlatacağız. O güne kadar Avrupa’nın neredeyse tamamını dize getiren bir ordu, bir şehrin sokaklarında, evden eve, hatta odadan odaya süren bir çarpışmada ilk kez gerçek anlamda durduruldu.

1942 yazında Alman ordusu, Sovyetler Birliği’nin derinliklerine doğru ilerliyordu. Hedeflerden biri, Volga Nehri kıyısındaki sanayi şehri Stalingrad’dı. Kimse o gün, bu şehrin adının tarihe böylesine kanlı bir şekilde kazınacağını tahmin etmiyordu.

Hitler Neden Stalingrad’a Saldırdı?

Stalingrad’ın askeri değeri, sadece coğrafi konumundan gelmiyordu. Şehir, Sovyet sanayisinin önemli bir merkeziydi ve Volga Nehri üzerinden güneydeki Kafkasya petrol bölgelerine giden kritik bir ulaşım yoluydu. Almanya’nın savaş makinesi, petrolsüz ilerleyemezdi ve Hitler, Kafkasya’daki petrol kaynaklarına ulaşmak istiyordu.

Ayrıca şehrin adı da stratejik olmayan ama sembolik bir öneme sahipti: “Stalingrad”, yani “Stalin’in Şehri”. Hem Hitler hem de Stalin için bu şehri ele geçirmek ya da savunmak, askeri hesapların ötesinde bir prestij meselesine dönüştü. Bu bakımdan Stalingrad, iki diktatörün de kişisel gururunun rehin kaldığı bir cephe haline geldi.

Şehir Savaşı: “Fare Savaşı”

Ağustos 1942’de Alman 6. Ordusu, yoğun hava bombardımanlarının ardından şehre girdi. Ama burada beklenmedik bir direnişle karşılaştılar. Sovyet askerleri, açık alanlarda değil, yıkık binaların içinde, kanalizasyonlarda, fabrika enkazlarında savaşıyordu. Almanlar bu tarz bir çarpışmaya “Rattenkrieg” yani “Fare Savaşı” adını taktı; çünkü ilerleme artık kilometrelerle değil, tek bir binanın hangi katının kimin elinde olduğuyla ölçülüyordu.

Bu tarz sokak savaşı, Almanların en güçlü olduğu unsuru, yani hızlı tank manevralarını neredeyse tamamen etkisiz hale getirdi. Ordu, üstünlüğünü kullanamadan, ev ev, sokak sokak savaşmak zorunda kaldı.

Peki Ya Hitler Şehri Doğrudan Yok Etmeyi Seçseydi?

Biraz durup düşünelim. Alman ordusu, şehri baştan sona ağır bombardımanla neredeyse tamamen enkaza çevirmişti. Bazı tarihçilere göre bu yoğun bombardıman, aslında Almanların kendi aleyhine işledi; çünkü enkaz haline gelen binalar, tank ve topçu için değil, pusu kuran piyade için ideal bir savunma alanına dönüştü.

Eğer Almanlar şehri bu kadar yoğun bombalamak yerine daha hızlı, manevra ağırlıklı bir kuşatma stratejisi izleseydi, belki de şehri çok daha erken ve çok daha az kayıpla ele geçirebilirlerdi. Ama kendi yarattıkları enkaz, kendi ordularının en büyük tuzağı haline geldi.

Operasyon Uranüs: Kıskaç Kapanıyor

Kasım 1942’de, Almanlar şehrin büyük bölümünü ele geçirmiş, ama tam bir zafer elde edememişken, Sovyet ordusu sahnedeki en büyük sürprizini gerçekleştirdi: Operasyon Uranüs. Sovyet kuvvetleri, şehrin kuzeyinden ve güneyinden, Alman 6. Ordusu’nun yanlarındaki daha zayıf müttefik birlikleri (Romen ve İtalyan birlikleri) yararak ilerledi ve birkaç gün içinde Alman ordusunun tamamını kuşattı.

Alman general Friedrich Paulus, Hitler’den geri çekilme izni istedi. Ama Hitler, “asla geri adım atılmayacağını” söyleyerek bu talebi reddetti. Bu karar, kuşatılmış 250 binden fazla Alman askerinin kaderini mühürledi.

Stalingrad’dan Son Mektuplar

Stalingrad’a doğru ilerleyen Alman askerlerinin ilk mektuplarında hâlâ belirgin bir özgüven ve zafer beklentisi görülüyordu. Ancak aylar geçtikçe şehirdeki çatışmalar, kuşatma, açlık ve kış koşulları bu atmosferi tamamen değiştirdi. Aralık 1942 ve Ocak 1943 tarihli mektuplarda artık savaşın kazanılmasından çok hayatta kalabilmek ön plana çıkıyordu.

“Bir saatten diğerine burada kış bastırdı. Soğuk öylesine büyük ki donup kalmış gibiyiz. +10 dereceden –15 dereceye düştü. Ah anneciğim, artık sadece titriyorum. Ne bir ev var ne de insanın hiç olmazsa bir saat ısınabileceği bir soba. Kahve içerken donuyor, ekmek taş gibi.”

Bu bölüm, Stalingrad’daki durumun yalnızca cephedeki çatışmalardan ibaret olmadığını; dondurucu soğuk, barınma yetersizliği ve temel gıda sıkıntısının askerlerin günlük yaşamını nasıl etkilediğini doğrudan gösteriyor. Mektupların genelinde de askerlerin ailelerine umut vermeye çalışırken aynı zamanda açlık, soğuk, yaralanmalar ve kuşatılmanın yarattığı belirsizlikten söz ettikleri görülüyor.

“22 Kasım’dan beri kuşatılmış durumdayız. Gülmeyi unuttum. Nerede yazdığımı görseniz, neden böyle yazdığımı anlardınız.” Aralık 1942 — K. P

Artık savaşın en temel gerçeklerinden biri açlıktı. Gefreiter Willi Wegge, eşi Aleida’ya yazdığı mektupta şöyle diyordu:

“Korkunç derecede açım. Üç-dört saat daha beklememiz gerekiyor; sonra bir litre ince çorba, 200 gram ekmek ve biraz sosis veya tereyağı verilecek. Bütün gün için yiyeceğimiz bu.” Ocak 1943 — Willi Wegge

“380 kişi olarak büyük bir gururla yola çıkmıştık; şimdi geriye açlıktan ve güçsüzlükten yürüyemeyen yaklaşık 100 kemik yığını kaldı.” Ocak 1943 — Bir Alman askerinin mektubu

Kuşatmanın son aşamasında bir Obergefreiter babasına yazdığı mektupta durumun artık geri dönüşü olmayan bir noktaya geldiğini anlatıyordu:

“Artık gidecek yerimiz yok. Ya Rus esareti ya da ölüm. İkisini de istemiyoruz ama durum çok ciddi.” 13 Ocak 1943 — Obergefreiter H

Not: “Son Mektuplar” adıyla dolaşan bazı Stalingrad mektuplarının özgünlüğü konusunda tarihsel tartışmalar vardır. Bu nedenle yukarıdaki bölümde, kaynağı daha açık biçimde belgelenen ve Das andere Gesicht des Krieges – Deutsche Feldpostbriefe 1939–1945 derlemesine dayandırılan mektuplar tercih edildi.

Neden-Sonuç Zinciri: Bir Şehirden Bir Savaşın Dönüşüne

Kafkasya petrolüne ulaşma hedefi, Hitler’i Stalingrad’a yöneltti.
Şehrin sembolik önemi, iki lider için de geri adım atmayı imkansız hale getirdi.
Yoğun bombardıman, şehri Alman ordusunun aleyhine işleyen bir enkaz labirentine çevirdi.
Uzayan sokak savaşı, Almanların yanlardaki zayıf müttefik birliklere bel bağlamasına yol açtı.
Sovyetler’in Operasyon Uranüs’ü, bu zayıf halkaları kırarak Alman 6. Ordusu’nu kuşattı.
Hitler’in geri çekilme iznini reddetmesi, kuşatılmış orduyu açlığa ve teslime mahkum etti.
Şubat 1943’teki Alman teslimiyeti, savaşın Doğu Cephesi’ndeki psikolojik ve stratejik dönüm noktası oldu; bu tarihten sonra Almanlar, savaş boyunca bir daha hiç bu ölçekte ileri gidemedi.

Az Bilinen Bir Gerçek

Stalingrad Muharebesi’nde, savaşın en ölümcül keskin nişancı düellolarından biri yaşandı. Sovyet keskin nişancı Vasili Zaytsev’in efsanevi başarıları, hem Sovyet propagandasında hem de sonraki yıllarda sinemaya (özellikle “Enemy at the Gates” filmine) ilham kaynağı oldu. Ama tarihçiler, filmde anlatılan Alman keskin nişancı ustabaşıyla yaşanan “düello” hikayesinin büyük ölçüde abartıldığını, hatta bazı kısımlarının hiç yaşanmamış olabileceğini belirtiyor.

İlgili Videolar

Sıkça Sorulan Sorular

Ağustos 1942’de başladı ve Şubat 1943’te Alman 6. Ordusu’nun teslim olmasıyla sona erdi.

Hem Kafkasya petrol bölgelerine giden stratejik bir yol üzerindeydi hem de adı nedeniyle Hitler ve Stalin için büyük bir prestij meselesi haline gelmişti.

Alman 6. Ordusu tamamen kuşatıldı ve teslim oldu. Bu, II. Dünya Savaşı’nın Doğu Cephesi’nde Almanya’nın aldığı en ağır yenilgilerden biriydi ve savaşın gidişatını Sovyetler lehine çevirdi.

Tarihçilere göre, sivil kayıplar dahil toplam ölü sayısı iki milyona yakındır. Bu, tarihin en kanlı tekil muharebelerinden biridir.

Dünya Savaşı Sonrası Berlin Sokakları. Temmuz 1945

Yönetici — Sun, 02 Aug 2026 20:20:13 +0000

Bu videoda 2.Dünya savaşından yenik çıkan Nazi Almanyası başkentinden görüntüler var. Bilindiği gibi Adolph Hitler yönetimindeki Almanya 1939 yılında başlayan dünya savaşı ile birlikte, Polonya, Avusturya, Çekoslavakya, Hollanda, Danimarka, Belçika, Fransa, Romanya, Yunanistan, Bulgaristan, Norveç, finlandiya gibi bir çok Avrupa ülkesini, diyebiliriz ki neredeyse tüm Avrupa kıtasını kısa sürede hakimiyet altına almıştı ve 1941 yılında gözünü Sovyet Rusya’sına dikmişti.

Rusya’ya yönelik meşhur Barbarossa harekatı ile (22 Haziran 1941)
ile 3 bin 600 tank ve 4 milyon asker tarihin en büyün mürettabatını Sovyet kapısına yığdı. Harekat ilk başlarda başarılı gitse de Rus direnişi etkili olmuş, Almanlar, Doğu cephesinde tarihin gördüğü en kapsamlı askeri harekatını gerçekleştirirken, diğer tarafta yani batıda da İngilizler ve daha sonra savaşa katılan, O yıllarda yaptığı sanayi hamlesiyle devasa bir askeri güç haline gelen Amerika Birleşik Devletleri ile çarpışır hale gelmişti.

Ne var ki Almanlar, Stalingrad’da adeta bataklığa saplanmışcasına kalakalmış. Stalingrad ötesine geçememişti. Güneydoğuda ise Alman generallerin, savaşın gidişatını değiştirecek kadar önemli gördüğü, Bakü -Hazar petrollerinin olduğu bölgeye bir türlü hakim olamamışlardı. Böylesine devasa nitelikteki bir savaş için petrol çok önemliydi. Alman kaynakları hızla tükeniyordu ama Rus savaş makinesi harıl harıl silah üretmeye ve cepheye sürmeye devam ediyordu.

1943 yılındaki Kursk muharebesinden itibaren ise Rus direnişi, karşı saldırı halini almış ve artık Almanlar geri çekilmeye başlamıştı. 1944 Haziranındaki Normandiya çıkarması ile Fransa kıyılarından çıkarma yapan Amerikalılar batıdan, Ruslar doğudan, adım adım almanları gerileterek, 1945 yılındaki nihai çöküşe ve Berlin’in düşüşüne kadar ilerlemişlerdi.

Berlin Muharebesi

Berlin Muharebesi 16 Nisan – 2 Mayıs 1945 tarihleri arasında sürdü ve İkinci Dünya Savaşı’nın Avrupa’daki son büyük çatışmasıydı.

Şehrin Yıkım Oranı

Müttefik hava bombardımanları ve kara savaşı sonucunda Berlin’deki binaların yaklaşık %50’si ağır hasar gördü veya tamamen yıkıldı.

Nüfus Kaybı

Savaş öncesi yaklaşık 4,3 milyon olan Berlin nüfusu, 1945 sonunda 2,8 milyona kadar geriledi.

Yıkılmış ve Bitik Berlin Sokakları

Videoda savaşın bitiminden birkaç ay sonrasında Berlin sokaklarını izliyoruz. O dönemin teknolojisiyle harika diyebileceğimiz kalitede çekimlerle, Oldukça net, sesli ve renkli olan görüntülerde, Nazi İmparatorluğunun ihtişamlı Reich’ından pek de bir şey kalmadığını, devasa binaların. yolların, bir zamanlar ihtişamlı ve kudretli geçit törenlerine, kutlamalara sahne olan bu caddelerin artık bir enkaz yığınına dönüştüğünü görüyoruz.

Bu arada dikkatimizi çeken bir şey de yollardaki Rusça trafik tabelaları, Stalin portreleri, orak çekiçli bayraklar. Derme çatma tahta arabalarla yıkılmış evlerden bir kaç parça eşyasını taşımaya çalışan Alman vatandaşları arasında yürüyüş yapan muzaffer rus askerlerini, Yüzyılların birikimi devasa sanat ederi niteliğindeki tarihi binaların içler acısı hallerini görüyoruz.

Şehirde tuhaf bir sessizlik hakim. Alman halkının böyle bir manzara karşısındaki ruh halini tahmin etmek olanaksız gibi. Yine de enkazların arasında şevkle, inançla yıkık, bitik ülkelerini yeniden kurmak için ellerinde kovalarla, küreklerle harıl harıl çalışan alman kadınları görüyoruz. Şaşılacak derecede moralleri düzgün görünüyorlar. Daha çok kadınları görüyoruz çünkü Almanya’nın eli silah tutabilecek nitelikteki neredeyse tüm erkekleri bu savaşta hayatını kaybetti.

Böylesine yıkık bitik tükenmiş bir ülkeyi nasıl Dünyanın önde gelen sanayi ve teknoloji devlerinden biri haline getirdikleri ise gerçek bir başarı öyküsü. Almanların bu savaştan çıkardıkları en büyük ders ise ülkeyi çılgın bir tek adam yönetimine teslim etmelerinin ne kadar yanlış olduğunu, faşizmin ne kadar tehlikeli bir yönetim biçimi olduğunu anlamaları olsa gerek.

İnsanlığın tekrar böyle acı günler yaşamaması için geçmişten ders almaları gerektiği açık.

Konuyla İlgili Sorular

Görüntüler, İkinci Dünya Savaşı’nın Avrupa’da sona erdiği Temmuz 1945’te, savaşta yenilen Almanya’nın başkenti Berlin sokaklarından çekilmiştir.

Şehir, savaşın son aylarında yoğun hava bombardımanına ve ardından Sovyet ordusunun kara saldırısına maruz kalmıştı. Bu yüzden 1945 yazında büyük bölümü enkaz halindeydi.