Dayamalar, şeridin istenilen adımda ilerletilmesini sağlayan elemanlardır. Başlıca çeşitleri vardır. Tek başına kullanıldıkları gibi kılavuz pimlerle de kullanılır.
Dayama çeşitleri
İlk dayamalar
İkinci ve üçüncü … vb dayamalar
Son dayamalar
Tiplerine göre Dayama Çeşitleri
- Basit dayamalar
- Sabit pim dayamalar
- Yay baskılı Pim dayamalar
- Elle İtmeli veya Çekmeli dayamalar
- Manivela tipi dayamalar
- Yan Çakılar
- Otomatik Dayamalar
- Mekanik kumandalı otomatik dayamalar
- Hidrolik veya Pnömatik kontrollü otomatik dayamalar
Sıralı ardışık kalıplarda kesime başlarken sıra ile 1. ve 2. dayamalar kullanılır. Son dayama ise şerit bitinceye kadar kullanılmaktadır.
Dayamaların (Birinci dayama, ikinci dayama ve son dayama) şerit üzerinde gösterilmesi (Yukarıda)
Dayamaların kalıp üzerinde gösterilmesi (yukarıda)
Yan Çakılar
Dayamalarda belli bir hassasiyetten ileriye geçilemez. İlerlemenin daha hassas olmasının istendiği hallerde, özellikle sac kalınlığının 0.3 mm den az, delikleri dayama pimi giremeyecek kadar küçük ve sıralı kalıplarda yan çakı kullanılır.
Yan Çakı Neden ve Ne zaman tercih edilir?
Büyük seri imalat kalıplarında
İnce malzemelerin kesilmelerinde,
Hızlı çalışma istenildiğinde,
Daha hassas bir ilerlemenin sağlanması istendiği durumlarda yan çakılı tercih edilir.
Yan çakının boyu adım kadar olur. Ana zımba deliği ile yan çakı arasındaki mesafe çok az kalıyorsa yan çakı bir adım ileriye veya geriye alınabilir.
Arka ve ön yan çakının konumları ve adımı (üstten görünüş)
Yan Çakı biçimleri (yukarıda)
Çalışma soruları
| Aşağıdakilerden hangisi Yan çakı çeşitlerinden biri değildir? A) Düz yan çakılar B) Düz ve ökçeli yan çakılar C) Çeneli ve ökçeli yan çakılar D) Ökçeli yan çakılar |
| Aşağıdakilerden hangisi kesme ve delme kalıplarında yan çakının kullanılma nedenlerinden değildir? A) Daha hassas bir ilerlemenin sağlanmasında B) Hızlı çalışma istenilmesi C) İnce malzemelerin kesilmelerinde D) Kalın malzemelerin kesilmelerinde |