izdüşüm yöntemleri

izdüşüm yöntemleri

Cisimlerin, makine parçalarının, makine ve mekanizmalara ait kısmi ve tam montaj resimlerinin çizilmesi, yani kâğıt düzlemi üzerinde iki boyutlu olarak belirtilmesi Teknik Resim kurallarına göre yapılır. Bu kuralların esası Tasarı Geometrinin izdüşüm metodlarından alınmıştır. Cisimlerin şekil ve boyutlarını gerçekte olduğu gibi gösteren ve anlaşılması kolay olan çizim ve gösterme metodları benimsenmiş ve standart hâle getirilmiştir. Aşağıda bu metodlardan en fazla kullanılanları verilmiştir.

Merkezi izdüşüm yöntemi (Perspektif resim)

Bir cismin görünmesi, cisimden yansıyan veya cismin yaydığı ışık ışınlarının göze gelmesi ile mümkün olur. Gözde, yani bir noktada birleşen bu ışınların aşağıdaki şekilde olduğu gibi cismin arkasında bulunan bir düzleme kadar uzatıldığı düşünülürse bu düzlemde cismin bir izdüşümü elde edilir.

izdüşüm yöntemleri merkezi izdüşüm
izdüşüm yöntemleri – Merkezi izdüşüm

Bu şekilde elde edilen resme Merkezi izdüşüm (Perspektif Resim) denir. Şekilden de görüldüğü gibi elde edilen resmin büyüklüğü göz, cisim ve izdüşüm düzlemi arasındaki mesafeye ve parçanın izdüşüm düzlemine göre konumuna bağlıdır. Bu ise, resmin gerçekte uygun büyüklükte olma şartını yerine getirmediğinden Teknik Resim bakımından sakıncalıdır.

Paralel izdüşüm yöntemi

Cisme bakan şahsın çok uzağa, gittiğini düşünürsek cisimle göz arasındaki ışınlar birbirine paralel ve izdüşüm düzlemi uygun şekilde yerleştirilirse ona dik olurlar. Böylece aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi cisimle aynı şekil ve büyüklükte bir resim elde edilir.

Resim paralel ışınlar yardımıyla elde edildiği ve fakat bu ışınlar izdüşüm düzlemine dik olduğun dan, bu metoda Paralel Dik izdüşüm denir.

Perspektif resmin yukarıda belirtilen sakıncaları olmadığından, Teknik Resimde bu izdüşüm metodu kullanılır. Bir tek izdüşüm, üç boyutlu bir cismin şekil ve büyüklüğünü tam olarak belirtmeye yeterli olmayacağından, çeşitli yönlerden bakarak cismin yeteri kadar görünüşünü çizmek gerekir.

örneğin aşağıdaki şekilde bir dikdörtgenler priz masına ait iki ayrı görünüşün, önden görünüşe ek olarak üstten görünüşün nasıl elde edildiği gösterilmiştir.

izdüşüm yöntemleri paralel izdüşüm perspektif
izdüşüm yöntemleri – Paralel izdüşüm

Teknik Resimde birden fazla görünüş çizilecekse izdüşüm düzlemleri genel olarak biribirine dik ve Aşağıdaki şekilde gösterildiği gibi alınır. Bu düzlemlere Düşey (A), Yan görünüş (Profil, B). Yatay (C) izdüşüm düzlemleri adı verilir. Bunlar üzerindeki izdüşümler okla belirtilen yönlerden bakıldığına göre çizilir.

üç görünüşün elde edilmesi

Buna göre düşey izdüşüm düzleminde önden görünüş, yan izdüşüm düzleminde soldan görünüş, yatay izdüşüm düzleminde de üstten görünüş belirtilmiş olur. Düzlemler ara kesitleri etrafında, resimde gösterildiği şekilde döndürülerek açılır ve kâğıt düzlemi içine getirilirse aşağıdaki şekildeki durum elde edilir.

izdüşüm yöntemleri üç görünüş

Bunlar Teknik Resimde kullanılan 3 ana görünüştür.

Karışık cisimlerin belirtilmesinde bazen bu üç görünüş yeterli gelmeyebilir. Bu takdirde cisme diğer yönlerden de bakılarak yeteri kadar görünüş çizilir. En genel halde cisme her yönden (altı yönden) bakıldığı düşünülürse, bu takdirde cisim aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi izdüşüm düzlemlerinden meydana gelmiş bir küp veya dikdörtgen prizması içine alınmış gibi olur. Bu küpün açılıp yüzeylerinin kâğıt düzlemi içine getirilmesi ile cismin 6 görünüşü elde edilir. Bu görünüşler daima resimdeki sıraya göre yerleştirilir.

izdüşüm metodları cismin görünüşleri

Aksonometri

Önceki bölümlerde görünüşler çizilirken cismin yüzeyleri izdüşüm düzlemlerine paralel olarak tutulmuş ve her bir görünüş için belirli izdüşüm düzlemleri alınarak cismin çeşitli görünüşleri elde edilmişti. Bunun yerine cismin izdüşüm düzlemine nazaran çevrildiği düşünülürse, bu takdirde aynı bir düzlemde cismin üç yüzeyinin de gösterilmesi mümkün olur. Bu şekilde elde edilen resme aksonometrik resim denir.

Paralel eğik izdüşüm

Eğer cisimden gelen paralel ışınlar izdüşüm düzlemine dik değillerse, yani aradaki açı 90° den farklı ise bu takdirde cismin bir Paralel Eğik izdüşümü elde edilir. Aşağıdaki şekilde bir küpün paralel eğik izdüşümünün nasıl meydana geldiği gösterilmiştir.

izdüşüm yöntemleri paralel eğik

Burada, ışınların açısına bağlı olarak aynı bir cismin sonsuz sayıda farklı görünüşünü çizmek mümkündür.

ETİKETLER:
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.