İş Tezgahlarında Hidrolik Sistem Uygulamaları

Hidrolik pnömatik sistemler kategorisinde bu yazımızda, endüstrinin bazı alanlarında Makine takım tezgahları gibi, hidrolik sistemleri bünyesinde barındıran makinaların sistemlerini inceleyeceğiz. İş tezgahlarındaki hidrolik sistem uygulamaları,Vargel tezgahındaki hidrolik sistem,vargel tezgahı hidrolik devre şeması, hidrolik planya tezgahı,planya tezgahı hidrolik devresi.Taşlama tezgahının hidrolik devresi. hidrolik frezenin çalışma sistemi gibi konuları inceleyeceğiz.

Hidrolik sistemlerin diğer istemlere göre daha ucuz, bakım ve onarımı daha kolay emniyetli, istenildiği gibi hız ve yön kontrolünün yapılabilmesi mekanik sistemlerin yerine kullanılmasını sağlamıştır. Ayrıca programlanabilir kontrol sistemlerine uygulanması hidrolik sistemlerin endüstriyel alanda kullanılmasını ve yerleşmesini sağlamıştır. Makina endüstrisinde kullanılan makinaların tümü ve bazı aparatları hidrolik sistemlerle çalışır hale getirilmiş ve endüstride büyük uygulama alanı bulmuştur.

Hidrolik Vargel Tezgahı

Bilindiği gibi vargel tezgahlarında kesici doğrusal olarak ileri-geri hareket yaparak, tezgah tablasına sabitleştirilmiş iş parçası üzerinden talaş kaldırarak üretim yapar.

Hidrolik vargel tezgahlarında hareket hidrolik pompanın sıkıştırdığı akışkan tek kollu hidrolik silindirlerde doğrusal harekete dönüştürülür. Dolayısıyla silindirin piston koluna bağlı bulunan kesicide (kalem) doğrusal hareket yapar.

Vargel tezgahındaki hidrolik sistem

Hidrolik Planya Tezgahı

Hidrolik planya tezgahında tezgah tablası çift kollu iki hidrolik silindir sayesinde hareket eder. Hidrolik pompanın hidrolik sisteme gönderdiği basınçlı akışkan çift etkili silindirin pistonunun ileri hareket ettirir ve dolayısıyla tezgahın tablosu ileri hareket eder. Piston geri hareket yaptığında da tezgahın tablasıda geriye hareket eder. Çift kollu silindirlerde her iki yöndede piston hızı eşittir.

Tezgahın tablasına bağlanan iş, tezgah tablası ileriye giderken kesme yapıyorsa ve geri gelirken daha hızlı gelmesi istenebilir. Bu durumda veya tezgah tablasının hızının her iki yönede istenilen miktarda ayarlanabilir akış kontrol valfleri bağlanarak hız ayarı yapılır. Planya tezgahlarının tablasının kıırs boyu büyük olduğundan burada kullanılacak hidrolik silindirlerin boyları da büyüktür.

Planya tezgahının iş tablası ve üzerine bağlanan işin büyük ve ağır olması, tablanın hareketi için büyük kapasiteli iki hidrolik silindir sayesinde yapılır. Silindirlerin ileri ve geri hareketi aynı anda olur. Planya tezgahında ki hidrolik silindirler aynı yön kontrol valfi ile kontrol edildiği gibi ayrı ayrı yön kontrol valfleri ile de kontrol edilebilir. Devrede bulunan akış ve basınç kontrol valfleri ile akışkanın basıncı ve tezgah tablasının hızı kontrol edilebilir.

Hidrolik Taşlama Tezgahı

Talaşlı üretim sanayisinde üretim makinalarının en hassaslarından biriside taşlama tezgahlarıdır. Bu nedenle taşlama tezgahları çalışırken gürültüsüz ve titreşimsiz çalışmalıdır.Bunun için şimdiye kadar üretilen taşlama tezgahlarının hemen hemen hepside hidrolik sistemlerle çalışırlar.

Hidrolik sistemler taşlama tezgahlarında tablanın ileri geri hareketini, taşın işe yaklaştırılması ve uzaklaştırılmasını ve işin iki punta arasında bağlanması için kullanılmaktadır. Bunların hepsi aynı hidrolik sisteme bağlı hidrolik pompanın pompaladığı akışkanın, çeşitli hidrolik devre elemanları sayesinde sisteme dağıtım ve kontrolü ile gerçekleşir. Biz hidrolik taşlama tezgahının tablasının doğrusal olarak sağa ve sola hareketini inceleyeceğiz.

Taşlama tezgahı hidrolik devresinin kabaca çizimi ve devrenin şematik gösterimi. hidrolik sistem uygulamaları konusuna güzel bir örnektir.

Hidrolik taşlama tezgahı ile vargel tezgahının farkı, taşlama tezgahının tablasını hareket ettiren silindir çift kolludur. Bundan dolayı taşlama tezgahının tablasının hızı her iki yönde de aynıdır. Tablanın hızını kontrol etmek için akışkanın yolu üzerine bir ayarlanabilir akış kontrol valfi konulur. Hidrolik taşlama tezgahının tablasını hareket ettiren silindir yastıklı silindirdir.

Hidrolik Freze Tezgahı

Freze tezgahlarında işin bağlandığı tezgah tablası sağa —sola, ileri— geri ve aşağı – yukarı olmak üzere üç boyutlu olarak hareket eder. Tezgah tablasının üç yöne hareketi mekanik sistemlerle olduğu gibi hidrolik sistemlerle de olur. Kopya freze tezgahlarında tezgah tablasının her boyuttaki hareketi hidrolik silindirler sayesinde yapılmaktadır. Hatta freze tezgahlarına iş bağlanması freze çakısının ileri—geri, sağa-sola ve aşağı— yukarı hareketi de hidrolik sistemler ile yapılmaktadır.

Hidrolik freze tezgahının çalışma sistemi

Aşağıdaki şekilde, üniversal  freze tezgahının tablasının sağa-sola hareketinin kesit resmi ve devrenin sembol resmi görülmektedir.

Hidrolik pompadan gelen akışkan yön kontrol valfinden geçerek silindire girer ve freze tezgahının tablasını ve tablaya bağlı olan iş parçasını ileriye doğru iter. Bu esnada freze çakısı iş üzerinden talaş kaldırır. Yön kontrol valfinin konumu değiştirildiği zaman tabla geriye hareket eder. Ayrıca akışkanın yolu üzerine konulan bir ayarlanabilir akış kontrol valfi ile tabla hızı istenilen değere ayarlanabilir.

Hidrolik Pres Tezgahları

Hız kontrolünün is tenildiği gibi yapılabilmesi, sistemin basit ve kontrol edilmesinin çok kolay olması, çok büyük güçler üretilebilir olması ve uzaktan kumanda edilebilmesi hidrolik sistemlerin pres tezgahlarında kullanılmasını sağlamıştır.

Hidrolik pres tezgahının çalışma sistemi

Yukarıda görülen pres tezgahında, erkek kalıbın bağlandığı pres başlığı yukarı konumdadır ve basılacak veya bükülecek parça kalıba yerleştirilmiş durumdadır. Yön kontrol valfinden gelen yağ depoya dönmektedir. Yön kontrol valfi  1. konuma getirildiği zaman valften geçen akışkan 1 nolu silindirlere girerek (hızlandırma silindirleri) pistonları aşağıya hareket ettirir.