Bu sayfada Eğeleme, markalama, kesme, matkap tezgahında delme, pafta ve kılavuz çekme, rayba çekme konuları ile ilgili uygulama iş parçaları verilmiştir.

T Somun
Autocad DWG // PDF

Bağlama pabucu
Autocad DWG // PDF

Düzlem yüzey eğeleme
PDF

Bağlama Pabucu
PDF // Autocad DWG

Kalem mastarı
PDF // Autocad DWG

Bağlama Pabucu
Autocad DWG

Bağlama pabucu
Autocad DWG // PDF

Mors Kaması
Autocad DWG // PDF

Bağlama Pabucu
PDF // Autocad DWG

Fındık-ceviz kıracağı
Autocad DWG

HSS Kalem Bileme
PDF // Autocad DWG

Profil Kalem Bileme
PDF // Autocad DWG

Çekiç Temrini
PDF

Plastik Çekiç Temrini
PDF // Autocad DWG

Ceviz Kıracağı
PDF // Autocad DWG

Kater anahtarı Temrini
PDF // Autocad DWG

Kare geçme
Autocad DWG // PDF

Matkap kutusu Temrini
PDF // Autocad DWG

Anahtar temrini
PDF İNDİR

Kare geçme Temrini
PDF // Autocad DWG

Kırlangıç Geçme Temrini
PDF // Autocad DWG

Çekiç Temrini
PDF

Kare geçme
PDF // Autocad DWG

Şişe kapağı açacağı
Autocad DWG // PDF

Gazoz Açacağı Temrini
PDF // Autocad DWG

Perçinleme Temrini
PDF // Autocad DWG

Mors Kaması
PDF

Bisiklet anahtarı Temrini
PDF // Autocad DWG

Delme kesme kılavuz çekme
PDF // Autocad DWG

Elbise askısı Bükme delme
PDF // Autocad DWG

Açacak
PDF

The post Temel imalat işlemleri -Delme- Vidalama Temrinleri appeared first on Makine Eğitimi.

Düşey Freze Tezgahı

Bu tezgâhlarda frezelerin bağlandığı mil ekseni tezgâh tablasına dik konumdadır.

Freze çakısının ekseni dik durumda olmak üzere parçalar işlene­bildiği gibi, başlık istenilen herhangi bir açıya döndürülerekte işlemek mümkündür.

Bu tezgâhların tablası sabit eksen doğrultusunda olup sağa ve sola döndürülerek açı vermek mümkün değildir.

Üniversal freze tezgahı

Freze Tezgâhlarından daha çok istifade edebilmek, çeşitli iş­ lemlerde kullanabilmek amacıyla Yatay ve Düşey Freze Tezgâhlarının birleşti­rilmiş şekilleridir.

Dolayısıyla daha kullanışlı tezgâhlar meydana getirilmiştir.

Tezgâh tablasını freze miline göre 45° dere­ceye kadar sağa ve sola döndürmek mümkündür. Dolayısıyla çeşitli Helis Kanal­ları istenilen yönde el ile veya otomatik ilerleme yardımı ile işlemek, tezgâhın en önemli özelliklerindedir. Ayrıca Divizör, Punta, Dik ve Üniversal Başlıklar, Vargel başlığı v.b. (ve benzeri) yardımcı parçaları ile tezgâh donatıldığında bütündüzlem yüzeyler, çeşitli kanallar, delikler ve delik içindeki işlem gerektiren kı­sımlar, eğik yüzeylerle. Yatay ve Düşey frezenin işlemlerinin tamamını veya bir kısmını frezelemek mümkündür

Kalıpçı Freze Tezgahı

Kopya Freze Tezgahı

Kopya frezelerinin diğer frezelerden farkı, talaş kaldırma iş­lemini “Mastar” adı verilen şablona göre yapmasıdır. Dolayısı ile yapılacak işin, belirli bir oran dahilinde küçültülerek ucuz malzemeden mastarı veya şab­lonu hazırlanır. Hazırlanan mastar veya şablon kalıbını tezgâh tablasında özel bir “ İzleyici Uç” veya “ Elektronik Göz” denilen uçla izlenerek kopya edilme­sidir. Tezgâhın yapısında izleyici uç, pim veya benzeri araçla, yapılacak iş par­çası ve şablon birbirine uygun konumda tablaya bağlanmışlardır. Pim ve freze çakısı tezgâhın iki ayrı miline tespit edilmişlerdir.

Burada freze çakısı, pimin mastar veya şablon üzerinde izlediği doğrusal ve eğrisel yolların benzerini kopya ederek, aynısını iş parçası üzerinde, işleye­rek çıkarır. Endüstride kalıp yapımında, küçük ve şekli düzgün olmayan çeşitli işleri imalâtı için özellikle bu tezgâhlardan yararlanılır.

Cnc Freze Tezgahı

Bu tezgâhlar, veri işleme ve değerlendirme kaabiliyetine sahip gelişmiş tezgahlardır. Parça tezgaha bağlanır ve parçanın referans noktaları prob denilen hassas bir alıcı uç vasıtasıyla tezgaha tanımlanır. (parça sıfırlama) Böylece tezgah işlenecek parçanın ham ebadını ve tezgahtaki konumunu anlamış olur. 

Ardından parçayı işlemek için önceden hazırlanmış program, veri giriş ekranından (kontrol paneli), ya da hafıza kartı, RS232 ara kablosu gibi yöntemlerle tezgaha girilir. Tezgah girilen programı yorumlayarak (hangi kesici takımı, hangi sırayla, hangi hızda nereye ve ne zaman göndereceği gibi) ve girilen programdaki görevleri eksiksiz uygulayarak  parçayı işler.

Cnc freze tezgahları, dik işlem tezgahları diye de bilinirler. hareket doğrultusu kaabiliyetlerinin gelişmişliğine göre 3 eksenli, 5 eksenli 7 eksenli gibi tipleri vardır.

The post Freze Tezgahlarının Çeşitleri appeared first on Makine Eğitimi.

Freze tezgâhları; düz ve açılı yüzeylerin işlenmesi, kanal açma, düz ve dairesel olarak bölüntüler yapma(dişli çark açma) vb. amaçlar için kullanılır.

Freze Tezgahının kısımları

Freze tezgahının kısımları, Ana kısımlar, başlıklar ve aksesuarlar olarak üç ayrı alanda incelenebilir.

Freze tezgahının ana kısımları

Gövde: Tezgâhın  dişli   kutularını  taşıyan  ve  çelik  dökümden  yapılan ana elemanıdır. Darbelere karşı dayanıklıdır ve esnemez. Bazı freze tezgâhlarının gövdesinden başka, başlığında da  dişli  kutusu vardır.

Konsol: Aşağı ve yukarı hareket edebilen ve üzerinde arabayı taşıyan kısımdır. 

Araba: Konsol üzerinde kayıt kızak  sistemiyle  üzerinde  bulunan  tabla ile beraber enine ilerleme hareketi yapar.

Tabla:Üzerinde bağlama işlemlerinin yapılabilmesi için T-kanallar açılmış, düzlem yüzeyli kısımdır. Boyuna hareket edebilen tabla, alt  tarafındaki  kırlangıç  kuyruğu kanalı ile  arabaya  kızaklandırılmıştır.

Freze tezgahında tabla , araba ve konsolun hareket eksenleri ve çevirme volanları (yukarıda)

Freze tezgahlarında çevirme kollarında (volanlar) hassas ilerlemeler için mikrometrik bilezikler bulunur.

Başlıklar

Freze tezgahı başlıkları Freze çakılarının hareket konumlarını düzenleyen kısımlardır.

Freze tezgahı aksesuarları

Malafalar

Malafa, Freze çakılarını tezgâha bağlayan ve döndürerek  talaş  kaldırmasını sağlayan bilezikli millere denir. Yatay ve düşey başlıklar için uzun ve kısa malafalar vardır.

Modül freze çakısı bağlanmış bir uzun malafa

Freze tezgahında kesici takımların malafaya bağlanması video (yukarıda)

Divizör ve karşılık puntası

 Freze  tezgâhında  iş parçalarına eşit veya eşit olmayan adımda  doğrusal veya  çevresel  bölme  yapmak  için kullanılan üniversal bölme aygıtlarına divizör denir. Freze tezgâhlarında, düzgün  silindirik  iş  parçaları  ile alın yüzeylerinde punta deliği bulunan kısa ve uzun millerin bağlanması, divizör ve punta arasında yapılır.

Döner tabla

 İşin  gereğine  göre  kullanılabilecek yatay ve düşey tipleri mevcuttur. Tabla kısmına parçaların bağlanabilmesi için üzerinde “T” kanallar bulunur. Döner tablalar, kalıp oyma, iç ve  dış  yüzeylerin  çevresel  frezelenmesinde, kam  çevre  veya yüzeylerinin markalanarak işlenmesi ile büyük çaplı iç ve dıştan düz dişlilerin açılmasında kullanılırlar.

Mengeneler

Düz  parçalar genellikle  mengeneler yardımıyla  bağlanır.  Özellikle   90° dik olması gereken iş parçaları,  mengeneler   yardımıyla   konumlarına  göre bağlanırlar. Ayrıca açılı mengenelerde, istenilen açı değeri kadar çevrilerek eğik  yüzeylerin  işlenmesi mümkündür.

Detay bilgi için BKNZ: Mengene Çeşitleri Konu Anlatımı

Bağlama pabuçları

Mengeneler ile bağlanamayacak kadar büyük ve farklı biçimde  olan iş parçaları, pabuçlar yardımıyla bağlanır.

The post Freze Tezgahı Nedir? Freze Tezgahının Kısımları appeared first on Makine Eğitimi.

Kollu Hidrolik (Yatay) Testere Tezgahı

Şerit Testere tezgahı olarakta anılır.

Bu tezgahta kullanılan testereler şekil yönünden el testerelerine benzerler. Ancak bu testere lamaları büyüktür.

Daha kaliteli malzemeden yapılmış ve her diş ayrı ayrı çaprazlanmıştır. Testerenin kursu, elektrik motoru tarafından döndürülen bir eksantrik ile sağlanmaktadır.

Çalışma prensibi

Motordan alınan hareket kayış kasnak sistemi ile dişli kutusuna iletilir. Dişli kutusunda istenilen devir sayısı ayarlanır. Ayarlanan devir, eksantrik kola bağlı olan eksantrik diske iletilir.

Eksantrik disk dairesel hareketi doğrusal harekete çevirerek kendisine bağlı olan testere kolunu hareketlendirir.

Testere laması sevk kızağı yardımı ile üst gövde içinde hareket yapar.

Sisteme kesme esnasında depodan kesme sıvısı pompalanır. Devir daim prensibine göre çalışır.

Hareket eden testere kolu aşağıya inerek kesme yapmalıdır. Kesme bittikten sonra da yukarı kalkarak ikinci kesme işlemine olanak tanımalıdır. Bunun için bir kaldırma sistemi mevcuttur. Bir hidrolik silindirin piston kolu üst gövdeye bağlanır ve hidrolik yağdaki basınç düşüş artışı için basınç ayar valfinden faydalanılarak üst gövde aşağı – yukarı hareket ettirilir.

Metal Kesme Şerit Testere Tezgahı

Testere laması daireseldir. İki kasnak arasında kayış gibi hareket eder.

Seri ve pratik kesme işlemlerine uygundur. Dolu ve kalın malzemeler rahatlıkla kesilir.

Kesme sıvısını sisteme devamlı pompalayan bir soğutma sistemi mevcuttur.

Çalışma Sistemi

Motordan alınan hareket tahrik kasnağına iletilir. Tahrik kasnağı üzerine sarılmış şerit testere yardımı ile diğer kasnağı döndürür.

Testere laması hem hareket iletir, hem kesme yapar. Testere laması iki kasnak arasında düz ilerlemesi için iki makara arasında geçer. Bu makaralara kılavuz makara denir.

Hidrolik sistem yardımı ile üst gövde aşağıya iner ve kasnakların etrafında dönen şerit testere laması kesme yapar.

Avantajları

• Bir yönde hareket ederek üzerinde çok sayıda diş bulunan yuvarlak şeritler kullanıldığı için kesme süreklidir. Zaman kaybı olmaz.
• Kalın,ince,sert,dayanıklı ,yumuşak ve aşındırıcı olmak üzere aspesten çinkoya kadar her çeşit gereçten başka döküm,linoleum,lastik,taş ve plastikler bu tezgahta kesilebilir.
• Parça doğrudan doğruya marka çizgisine göre kesilebilir.
• Değişik kesme aletleri takılarak kesme,eğeleme,parlatma işlemleri yapılabilir.
• Testere şeridi ince olduğundan gereç kaybı olmaz.

Dikey Şerit testere Tezgahı

Yatay şerit testere tezgahına benzer çalışma prensibine sahiptir. Genellikle ağaç malzemelerin kesilmesinde kullanılır.

Dairesel Testere Tezgahı

Testere daire şeklinde olup, sonsuz bir vida sistemi ile elektrik motorundan hareket alır.

Bu testereler düşük devirlerde ve sulu veya kuru olarak kesme yapar. Pratik ve seridir. Profil kesme işlerinde sıklıkla kullanılır.

Tezgah Testeresi Lamaları

Makine testereleri kesme esnasında daha fazla zorlandıkları için dişlerinin kuvvetli olması gereklidir. Bu yüzden makine testereleri diş biçimlerine göre; sivri dişli makine testereleri ve sırtı geniş olan makine testereleri, olmak üzere iki tip olarak imal edilir.

Makine testerelerinin talaş boşlukları, dişlerin rahat kesmelerini sağlayacak şekilde yapılmıştır. Özellikle büyük adımlı makine testerelerinde dişler kavisli yapılmak suretiyle, talaşların kolay akması sağlanmıştır.

Sırtı geniş testerenin (b) aynı zamanda geniş bir talaş boşluğu da vardır. Bu boşluk ve kavis, testere dişlerinin kuvvetli olmasını sağlar. Çıkan talaşların akmasını kolaylaştırır.

Testere Tezgahları İle Kesmede Yaşanan Problemler

The post Testere Tezgahları appeared first on Makine Eğitimi.

Alın Tornalama

İşleme sırasında iş parçalarının uzunluğu, nihai parçanın olması gerekenden biraz daha uzundur. Alın tornalama sırasında takım, iş parçasının alın dediğimiz dairesel yüzeyinde yarıçap boyunca hareket eder. Böylece parçanın boyu kısaltılmış ve alın yüzeyi pürüzlerden arındırılmış olur.

Konuyla ilgili detay bilgi için ilgili yazı:
BKNZ: Alın Tornalama

Boyuna – Kademeli Tornalama

Kademeli tornalama, aralarında ani çap değişikliği olan iki yüzey oluşturur.

Konik Tornalama

Konik tornalama, kesici takımın açılı hareketi ile farklı çaplara sahip iki yüzey arasında bir rampa geçişi sağlar.

Konuyla ilgili detaylı bilgi için :
BKNZ: Konik tornalama yöntemleri

Pah Tornalama (Pah Kırma)

Konik tornalamaya benzer şekilde, pah tornalama, farklı tornalanmış çaplara sahip iki yüzey arasında açılı geçiş oluşturur. Pah açısı genelde 45^o dir.

Profil (Kontur) Tornalama

Kontur tornalama işleminde, kesici takım, eksenel olarak yolu önceden tanımlanmış bir geometri ile hareket ettirilir. İş parçasında istenen konturları oluşturmak için bir konturlama aletinin birden çok geçişi gereklidir. Ancak, form kalemleri ile tek geçişte aynı kontur şekli oluşturulabilir.

Kanal Açma

Kanal açma, iş parçasında dar bir kesim, bir “oluk” oluşturan bir tornalama işlemidir. Kesimin genişliği (w), kesici takımın genişliğine bağlıdır. Daha geniş kanalları işlemek için birden fazla takım geçişi gereklidir.

Detaylı Bilgi için
BKNZ: Kanal Tornalama

Kesme Koparma

Kesme, parça işleme döngüsünün sonunda parçanın kesilip kopmasıyla sonuçlanan bir parça işleme işlemidir. İşlem, dönen iş parçasının eksenine dik olarak girmek ve iş parçası dönerken aşamalı bir kesim yapmak için belirli bir şekle sahip kesici takımla yapılır. Kesici takımın kenarı iş parçasının merkezine ulaştıktan sonra iş parçası düşer.

Diş Açma

Diş açma, vida profili ile aynı forma sahip bir kesici ile, iş parçasının kenarı boyunca hareket ederek dış yüzeyde helisel oluk açtığı tornalama işlemidir.

Diş, belirtilen uzunluk (L) ve adıma sahip tek tip sarmal bir oluktur. Bu işlem için torna tezgahı ilerleme ayarı, ilgili tabloda gösterilen biçimde yapılır. Kesici takım (L) boyunca ilerletilir.

Diş derinliğini sağlamak için bu işlem birkaç defa (Sağa-sola hareket) tekrarlanır. Kesici takım her tekrarda bir miktar daha ileri götürülür.

Ayrıntılı bilgi için
BKNZ: Tornada Vida Çekme

Delme

Üniversal torna tezgahlarında, torna kızakları üzerinde hareket edebilen ”Gezer punta” isimli parçaya takılan bir takım tutucu (mandren) vasıtasıyla sıkıştırılan matkap ucu, torna tezgahı fener mili ekseninde hareket ettirilerek dönen iş parçasına yaklaştırılır ve delme işlemi gerçekleştirilir.

İşlenen parça malzemesinin sertliğine ve matkap çapına bağlı olarak, delme işlemi sırasında soğutma sıvısı ya da kesme yağı kullanılabilir.

Detay Bilgi için BKNZ: Tornada Delme

CNC tezgahlarda ise matkap ucu önce pens denen takım tutucuya bağlanır. Ardından pensle birlikte Taret denen kısma yerleştirilir. Üniversal tezgahlarda gezer puntanın yaptığı işi ve daha fazlasını, CNC tornalarda Taret yapar.

Delik Tornalama – Büyütme

Delik işleme, delik büyütme işleminde, kesici takım iş parçasına eksenel olarak girer ve farklı şekiller oluşturmak (örneğin delik içine kanal açmak) veya mevcut bir deliği büyütmek için iç yüzey boyunca malzemeden parçalar(talaş) koparır.

Detaylı Bilgi için BKNZ: Delik Tornalama

Raybalama

Raybalama, iş parçasındaki deliği genişleten bir boyutlandırma işlemidir. Raybalama işlemlerinde, rayba iş parçasına uçtan eksenel olarak girer ve mevcut bir deliği rayba çapına genişletir. Raybalama, minimum miktarda malzemeyi kaldırır ve genellikle hem daha doğru bir çap hem de daha pürüzsüz bir iç yüzey elde etmek için delme işleminden sonra gerçekleştirilir.

Konuyla ilgili detay bilgi için:
BKNZ: Raybalama nedir. Nasıl Yapılır?

Kılavuz Çekme (Delik içine vida)

Kılavuz çekme, kılavuz çekme takımının iş parçasına eksenel olarak girdiği ve mevcut bir deliğe vida açtığı işlemdir. Kılavuz çekme aynı zamanda somunlara diş açmak için kullanılan işlemdir.

Kılavuz adı verilen kesici, üniversal torna tezgahlarında gezer puntaya, cnc torna tezgahlarında ise tarete yerleştirilen takım tutucular vasıtasıyla kullanılır.

Konuyla İlgili detay bilgiler için:
BKNZ: Tornada Kılavuz Çekme

Tırtıl Çekme

Tırtıl çekme işlemi, parçanın yüzeyinde tırtıklı desenler üretir. Tırtıl, genellikle elle tutulan aletlerin tutulacak kısımlarına işlenir. Bu sayede terli, yağlı elle tutma gibi durumlarda daha sağlam tutuş sağlanır.

Tırtıl çekme işlemi, takım tutucuların içinde dönebilen tek veya çoklu silindirik tekerleklerden (tırtıllar) oluşan benzersiz bir takım kullanır.

Tırtıl çekme işlemi, torna aynası düşük devirde döndürülerek, tırtıl makarası düşük ilerleme ile parça üzerinde, parça eksenine paralel olarak gezdirilir, makaralar parçaya hafif bir baskı kuvveti uygular. Tırtıl açma tercihen az miktarda kesme yağı kullanılarak yapılır.

Konuyla ilgili detay bilgi için:
BKNZ: Tornada Tırtıl Çekme

Eksantrik Tornalama

Yapılan işlem kademeli tornalamanın aynısıdır. Ancak kullanılan aparat sayesinde eksenleri farklı iki silindirik yüzey elde etme edilir. Üniversal torna tezgahında eksantrik tornalama için 3 ayaklı torna aynası, Fırdöndü aynası ile değiştirilir. İş parçası, fırdöndü denilen aparat yardımı ile bu aynaya bağlanır.

Ayrıntılı bilgi için
BKNZ: Kaçık merkezli (Eksantrik tornalama)

Yay Sarma

Torna tezgahında düşük devir ve vida çeker gibi adımlı ilerleme kullanarak yay sarılabilir.

Ayrıntılı bilgi için
BKNZ: Tornada yay sarma

The post Torna Tezgahında Yapılan İşlemler appeared first on Makine Eğitimi.

Vidalar Hakkında Genel Bilgi

Silindirik veya konik yüzeylere, eşit adım ve aynı profilde açılan helis kanallara vida denir.

Vidalar, bağlantı elemanı olarak kullanılabildiği gibi, hareket ve kuvvet iletiminde de kullanılır.
İlgili Konu BKNZ: Vida Çeşitleri Konu Anlatımı

Helis : Bir silindirde belirli bir noktadan belli bir açı ile bir devir yaptırıldığında meydana gelen bir dolanıma helis denir. Üçgenin taban kenarı silindir çevresine eşit olduğundan bir dolanma sonunda BC kenarı A noktasına gelir (p) yüksekliği helis adımı olur.

Helis açısı yani adım küçük olursa vidanın oto blokajlığı artar. Helis açısının (adımın) küçük olduğu bağlantı vidaları yani üçgen vidalar iyice sıkıldıktan sonra muhtemel darbelerin etkisi ile kendiliğinden kolayca çözülmez.

Helis açısı (adımı) büyük olan vidalar da  vardır. Fakat bunlar bağlantı vidaları olarak değil hareket vidaları olarak kullanılırlar.

İç vida ve dış vida

Dış yüzeyine vida açılmış bağlantı elemanlarına, başları varsa CİVATA, başları yoksa SAPLAMA denir.
İç yüzeyine vida açılmış bağlantı elemanlarına ise SOMUN denir.

Vidanın Elemanları

Adım (Hatve) : Vidalarda bir diş dolusu- bir diş boşluğu arası meesafeye verilen isimdir. Birbiriyle eş çalışacak olan iki vida (Somun ve civata gibi) profil tipleri ve adımları aynı olmalıdır.

Metrik vidalarda anma çapı, Diş üstü çapına eşittir. Yani diş üstü çapı 30mm olan bir metrik vida M30 Adıyla anılır.

Sağ vida ve sol vida nedir ?

Bir vidanın sağ vida ya da sol vida olduğunu nasıl anlarız ?

Vidalar sıkma ve ilerleme durumuna göre isimler alırlar. Sıkıldığında sağ yönde ilerliyorsa sağ, sol yönde ilerliyorsa sol vida denir.

Bir diğer deyişle: saat ibresi yönünde sıkılıyorsa sağ helistir. Saat ibresinin tersi yönünde sıkılıyorsa sol helis vidadır.

Vidalarda Diş profilleri

Vidalar değişik amaçlarla, değişik diş profillerinde üretilebilirler. Bu farklı diş profilleri aşağıda verilmiştir.

A- Metrik Üçgen vida: Tepe açısı 60 derecedir. Bağlantı amaçlı kullanılır.
B- Whitworth üçgen vida: Tepe açısı 55 derecedir. genelde sızdırmazlık amaçlı bağlantı vidasıdır.
C- Kare vida: hareket ve kuvvet iletiminde kullanılır.
D- Trapez vida: hareket iletiminde tercih edilir.
E- Testere Vida: tek yönlü kuvvetleri ve hareket iletiminde kullanılır.
F- Yuvarlak vida: Daha çok tozlu ortamlarda, hareket ve kuvvet iletiminde kullanılır.

Vidalarda Ağız sayısı

Vidaya alından bakıldığında birden fazla ağız görülüyorsa çok ağızlı vida denir.

Çok ağızlı vidalar, devir sayısının az, fakat ilerlemenin fazla olması istenen yerlerde kullanılır. Bir tam devirde, 3 ağızlı bir vidanın ilerleme hızı, tek ağızlı vidaya nazaran 3 kat fazladır.

Vidalı preslerin milleri, işkencelerin vidaları, bazı mengenelerin vidaları, çekme aparatları ,ve kameraların hareket düzenleri çok ağızlı vidalardandır.

Vidaların Standardizasyonu – Vida sistemleri

Herhangi bir makinede bir bağlantı vidasının bozulduğunu ya da kaybolduğunu düşünelim. Satın alacağımız vidanın makinedeki yerine oturması için birebir kaybolan vidanın aynısı ölçülerde olması gerekecek. Yoksa vida yerine oturmaz, sıkma yapmaz, ya da eskisi kadar verimli çalışmaz.

Bu gibi olumsuzlukların önüne geçmek için vidalarda standartlaşma yoluna gidilmiştir. Vidalarla ilgili Dünya çapında iki tip standart sistem bulunur. METRİK ve WHITWORH

Metrik Sistem Vidalar

TS 61/1’de tanımlanan metrik vidalarda, vida elemanlarının boyutsal birimi mm’dir. En çok kullanılan üçgen profilli vidalarda, Metrik dişli vidanın diş tepe açısı 60° dir. Vidanın en önemli elemanı olan adım, iki diş tepesi arasındaki mesafedir. Metrik vidalarda adım, milimetre cinsinden belirtilir. Vidanın elemanları adıma göre hesaplanır ve metrik vidanın ölçüsü, diş üstü çapına göre verilir.

Whitworth Vidalar

Whitworth, Parmak sistemi diye de bilinir. İngiliz Ölçü birimi INCH temel alınarak oluşturulmuştur. INCH sisteminde 25.4 mm = 1 INCH = 1 parmaktır.
1 INCH, kısaca 1” şeklinde ifade edilir.
Whitworth sisteminde vidanın adımı = Parmaktaki diş sayısıdır.

Diş tepe açısı 55°dir. Whitworth vidalarda dişleri oluşturan üçgenin tepeleri üçgenin teorik yüksekliğinin 1/6’ sı kadar kesilerek yuvarlatılmıştır. Boşluksuzdur. Bu yüzden, sızdırmazlık isteyen boru vidaları parmak sistemine göre imal edilir.

Vida Açma Yöntemleri

Vidalar nasıl üretilir merak etmiş miydiniz? Vida imal etmenin birkaç değişik yolu vardır. Bunlardan aşağıdaki kısımda bahseceğiz.

Torna ve Otomat Tezgahlarda vida açma

Üzerine vida açılacak parça, uygun boyda kesilerek torna tezgahına bağlanır ve talaş kaldırma yoluyla vida açılır. Vida adımına uygun olarak sabit hızda ilerleyen bir kesici takım (vida kalemi), sabit hızda dönen iş parçası üzerinde helisel bir yol açar.

Vida açma işlemi, Üniversal ya da CNC (Bilgisayar kontrollü) torna tezgahlarında yapılabildiği gibi, seri üretim söz konusu ise Otomat tezgahı denilen tezgahlarda yapılır.

Ayrıntılı bilgi için bknz: Tornada vida açma

Kılavuz ve pafta kullanarak vida açma

Daha çok, küçük çaplı vidalar açılırken kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemde pafta ve kılavuz adı verilen takımlar kullanarak vida açılır.

Deliklere vida açılırken pafta, silindirik dış yüzeylere vida açılırken Kılavuz kullanılır. Kılavuz ve pafta, HSS çelikten yapılmış, bünyesindeki kesici dişlerle, istenen adım ve profilde izler açan kesici takımlardır.

Ayrıntılı bilgi için BKNZ: Kılavuz çekme

Haddeleme Yoluyla vida açma

Civata yapılacak malzeme, verilmek istenen vida profilinin açınımını sağlayan yivli levhalar arasında sıkıştırılarak yuvarlanması sağlanır. Bu işlem 16 mm den küçük çaplar için soğukta yapılır. Büyük çaplar sözkonusu ise sıcak haddeleme yapılır.

Civataların büyük kısmı bu yöntemle yapılır. talaş kaldırma olmadığından elyaf kesilmesi yoktur. Yüzeyde pekleşme olur ve mukavemet artar.

Somunlarda presle ilk şekillendirmeden sonra vida dişlerini talaş alarak açma zorunluluğu vardır.

The post Vidalar Konu Anlatımı appeared first on Makine Eğitimi.

Bu yazımızda torna tezgahının kısımları konusunu işleyeceğiz .Torna tezgahı kısımları resimli anlatım şeklindedir. Tornanın kısımları her tesviyeci-tornacı tarafından bilinmelidir.Tornanın kısımları şunlardır :

Gövde, Fener mili kutusu , İlerleme hız kutusu (Norton kutusu), Talaş mili, Ana mil, Araba, Tabla, Siper (suport), Kalemlik, Gezer punta

Üniversal torna tezgahının kısımları (yukarıda) Dijital gösterge, aydınlatma,acil durum fren tertibatı gibi parçalar her torna tezgahında bulunmayabilir. Sabit yatak ise torna tezgahının parçalarından sayılmaz. Gerektiğinde kullanılan harici bir aparattır.

Gövde

Gövde tornanın dökümden yapılan temel organıdır. Sağlamdır ve esnemez

Görevi : Tornanın elemanlarını taşır. üzerinde hassas işlenmiş düz ve V kayıtlar bulunur. Kayıtlar, hareketli elemanların fener mili eksenine pa­ralel konumunu korur. Böylece arabanın ve gezer puntanın düzgün hare­keti sağlanır.

Fener mili kutusu (Devir Hız Kutusu)

Fener mili kutusu (Devir hız kutusu) : Torna gövdesinin sol tara­fına monte edilen fener mili kutusu, içinde fener milini ve buna hareket veren dişlileri bulundurur. Torna işlemleri için gerekli devirler, kutudaki diş­lilerle düzenlenir. Aynanın devir sayısını ayarlayan kollar bu bölümde yer alır.

Fener mili kutusu (devir hız kutusu) dışında bulunan devir ayar kolları, devir sayılarını gösteren şemadaki konumlarına getirilerek kul­lanılırlar. Devir kollarının kullanımı sonucu, fener mili kutusu içerisindeki dişliler, uygun şekilde yer değiştirerek, belirli devir (dönme) hızları üretir.

İlerleme hız kutusu (Norton kutusu)

Tornanın talaş miline ve ana miline çeşitli dönme hızları vermeye yarar. İçinde hızın ayarını sağlayan kademeli dişlileri taşır.

Torna arabasının , ya da tablasının otomatik ilerlemesi için ilerleme hız ayarı bu kısımdaki kollar vasıtasıyla yapılır. Ayrıca torna tezgahında vida çekme için, vida adımına bağlı ilerleme hızı da bu kısımdaki kollar ile ayarlanır.

Talaş mili

Talaş mili Otomatik ilerlemeler için kullanılan kama kanallı bir mildir.

Ana Mil

Ana mil : üzerinde kare veya trapez vida olan ve vida açmada kullanılan bir mildir. Tornada vida çekme işleminde bu milin döndüğünü görürüz.

İlerleme miktarının düzenlenmesi

İlerleme hız kutusuna (Norton ku­tusuna) gelen hareket, bu kutu içerisindeki kademeli dişli çarklardan biri ile ana miline veya talaş miline aktarılır.

İlerleme hızı kutusu dışındaki hız ayar kolu ile uygun dişli çark devreye sokularak, talaş mili aracılığı ile arabaya otomatik ilerleme hızları verilebilir. Ana mil, vida ve helis oluk açmak için kullanılır.

Torna tezgahında motordan alınan hareketin dişli kutusuna kayış kasnak vasıtasıyla iletimi

Araba

Araba (Boyuna hareket sistemi) : Araba, torna göv­desi ve kayıtları üzerinde boydan boya hareket eden bölümdür. Hareket, el tekeri kullanılarak elle veya talaş mili ve araba dişli kutusu ile otomatik olarak sağlanır.

Vida çekerken ise, otomatik hareket, ana mili ve vida makası ile sağlanır. Arabanın üzerinde tabla (enine hareket sistemi) bulunur.

Tabla

Tabla (Enine hareket sistemi) : Araba üzerine kır­langıç kuyruğu kayıt ve kızakla yerleştirilmiştir. Kendine ait el tekeri ve mi­li ile kalemin, fener mili eksenine dik hareketini sağlar. Otomatik hareket için arabanın dişli kutusundan yararlanılır.

Suport

Support : Enine hareket sisteminin üzerine kızaklandırılmış olup, açı bölüntülü tablasından yatay düzlemde istenen açı­ya döndürülebilir. Kısa ilerlemeler için kullanılır. Ayrıca istenilen açıya dönebilmesi özelliği kullanılarak konik tornalama da yapılabilir.
Konik tornalama hakkında detay bilgi için BKNZ: Konik Tornalama Nasıl Yapılır
Suport üzerinde kalemliği taşır.

Kalemlik

Kalemlik : Kalemin doğrudan doğruya veya katerle bağlanmasına yarayan kısım olup, çeşitli şekillerde yapılır.

Torna kalemliğinin torna tezgahındaki yeri

Gezer punta

Gezer punta, torna tezgahının kısımları arasında gösterilir ve kayıt kızak üzerinde yer alır

Gezer puntanın tanımı ve görevi : Torna kayıt­ları üzerinde gezdirilebilen ve ucunda 60° lik konik uçlu puntası olan aygıt­tır. Görevi işlenen parçaları alın kısmına açılan punta havşası yardımı ile sağ uçtan desteklemektir. Gerektiğinde tornada delme, raybalama gibi işlemler için konik yuvasına, mandren ya da mors kovanı takılabilir. Gezer punta ucu ile fener mili ucu aynı eksendedir.

KONU İLE İLGİLİ ONLINE TEST ÇÖZ

The post Torna tezgahının kısımları-tornanın kısımları resimli appeared first on Makine Eğitimi.

Torna tezgahının kısımları ile ilgili 10 soruluk test. Konu anlatımından sonra konuyu pekiştirmek için hazırlanmıştır. 

Konu anlatımı için BKNZ : Torna Tezgahının Kısımları

Torna tezgahında Sarı renk ile vurgulanan kısma verilen ad nedir?

GÖVDE

DEVİR HIZ KUTUSU

İLERLEME HIZ KUTUSU

GEZER PUNTA

Torna kayıt­ları üzerinde gezdirilebilen ve ucunda 60° lik konik uçlu puntası olan aygıt­a verilen isim nedir?

TALAŞLIK

FENER MİLİ

KAYIT ve KIZAKLAR

GEZER PUNTA

Resimde mavi renk ile vurgulanan kısmın ad nedir?

AYNA

SUPPORT

TABLA

ARABA

Üzerinde kare veya trapez vida olan ve vida açmada kullanılan milin ismi nedir?

ANA MİL

VİDA MİLİ

TALAŞ MİLİ

FENER MİLİ

Aşağıdaki resimde mavi renk ile gösterilen kısmın adı nedir?

KALEMLİK

ANA MİL

TABLA

NORTON KUTUSU

Torna tezgahına ait aşağıdaki kısımlardan hangisi Kalemliktir ?

 

 

 

 

Üniversal torna tezgahında Kalemin, fener mili eksenine dik olarak hareket etmesini sağlayan kısım hangisidir?

Araba

Kayış kasnak

Kalemlik

Tabla

Aynanın devir sayısını ayarlayan kollar hangi kısımda bulunur?

SABİT YATAK

İLERLEME HIZ KUTUSU

FENER MİLİ KUTUSU

GÖVDE

........ ........... Otomatik İlerlemeler için Kullanılan bir kamalı mildir

TALAŞ MİLİ

ANA MİL

.......?...... Kısa ilerlemeler için kullanılır. Ayrıca istenilen açıya dönebilmesi özelliği kullanılarak konik tornalama da yapılabilir.

TABLA

SUPORT

ARABA

AYNA

Torna Tezgahının Kısımları Online Test

{{maxScore}} soruda {{userScore}} doğru cevap verdiniz.

{{title}}

{{image}}

{{content}}

The post Torna Tezgahının Kısımları Çevrimiçi Test appeared first on Makine Eğitimi.

Kater Çeşitleri

• Düz saplı katerler: En çok kutlanılan kater çeşitlerindendir. Düz saplı kater, boyuna ve alın tornalama işlemlerinde yüksek hız çeliği kalemlerin bağlanmasına yarar,
• Sert metal uç katerleri: Sert metal ucu taşımaya yarar. Sert metal kesici uçlar, taşıyıcı katerlere sert lehimle veya vidalı olarak tutturulur.
• Delik katerleri: Delik kalemlerinin bağlanmasında kullanılır. Delik içinde çalışacağı için ince profillidir.
• Keski-Kanal kateri: Keski kaleminin, yassı kesitine uygun olarak bağlanmasını sağlar.

Kater Hangi malzemeden Yapılır?

Katerler, kalemleri bağlandığı yerde güvenli olarak tutmalıdır. Sıkça yapılan bağlama ve sökme işlemi nedeniyle katerlerin aşınmaya ve ezilmeye dayanıklı olmaları gerekir. Belirtilen özelliklerden dolayı katerler; alaşımsız takım çeliğinden (C60T, C10T, C80T, C105T…), dövme çelikten, dökme çelikten vb. malzemelerden yapılır.

Kater Nasıl Kullanılır?

Kalemlerin Katere Bağlanması

Kalemin kesme yaparken esnememesi için, katere kısa ve boşluksuz olarak bağlanmasına dikkat edilmelidir.

Katere ve kalemliğe (katerliğe) bağlanan kalemin kesici ucu, punta yüksekliğinde olmalıdır. Bu amaçla, altlıklarla ayarlama yapılarak kalem ucunun, punta yüksekliğinde yani tornalama ekseninde (fener mili ekseninde) olması sağlanır. Bunun için gezer puntanın konik ucundan faydalanılır.

Torna Kalemi Fener Mili Ekseninde Bağlanmazsa Ne Olur?

Kalem, punta yüksekliğinde iken açıları normaldir ve fener mili eksenine göre uygun bir tornalama işlemi yapar.
Kalem, punta yüksekliğinden (fener mili ekseninden) yukarıda olursa: boşluk açısı azalır ve sürtünme artar.
Kalem, fener mili ekseninden aşağıda olursa: hem talaş açısı azalır hem de iş parçasına dalma yapar.

Torna Kalemini Güvenli Bağlama

İş güvenliği yönünden kalemlerin teknolojik kurallara uygun bağlanması önemlidir. Bu nedenle:

Kalem, normal olarak bir veya iki altlıkla ayarlanabilmeli ve ucu 25 mm den uzun bağlanmamalıdır.

Kalem uzun bağlanırsa kalem esneyip kırılabilir.

Altlıklar aynı hizada olmalıdır. Birisi geride diğeri ilerde olmamalıdır.

Kalem, iş eksenine dik olmalıdır. Aksi durumda ilerleme kuvveti etkisiyle esneyerek işe dalar.

The post Kater Nedir. Ne İşe Yarar. Nasıl Kullanılır? appeared first on Makine Eğitimi.

Gereçlerine Göre Torna Kalemi Çeşitleri

Takım Çeliği kalemler

İçinde %0,5-2 karbon bulunan kalemlerdir. Kalite ve kesme dayanımları düşüktür. 250°C sıcaklığa kadar dayanırlar, Takım çeliği kalemlerin normal sertliği 50-60 Rc kadardır. Sertlik derecesi, çalışma ve sürtünme sıcaklığının artışı ile doğru orantılı olarak azalır. Takım çeliği kalemler, genellikle katersiz bağlanan kalemler olarak tercih edilir.

Yüksek hız çeliği (HSS) kalemler

İçinde; % (2,20,14 W, 1 Mo, 2 V, 5 Co (H 14-1-2-5)… gibi I metaller olan alaşımlı asal çelikten yapılan kalemlerdir. HSS (High Speed Steel) ile adlandırılırlar. Hız çeliği kalemlerin dayanımı yüksektir. Yüksek hız çeliği kalemler; 60 Rc sertliği, 600°C sıcaklığa kadar etkilenmeden korur.

HSS kalemler, Standart kare kesit ölçülerine göre (8,10,12 mm) seçilir.

Sert Metal Uçlu Kalemler

Bu kalemler, seri işler için daha uygundur. Çok sert gereçleri işleyebilme ve yüksek ısıda çalışma özelliği taşır. Bu yüzden yüksek kesme hızlarında çalışabilirler. Uçlar, kalem gövdesine sert lehim yapılarak veya vidalanarak kullanılır. Bir ucun ömrü, kesici ağız sayısıyla orantılı olarak artar. Sert metal uç, i kırılgan olduğundan vuruntuya dayanmaz. İlgili diyagramdan görüleceği gibi, sert metal uçlu kalemler; 80-90 Rc sertliği, 800 – 900°C ye kadar korur.

Sert metal uçlar yapılırken, toz hâldeki bazı metal karpitleri (karbürleri), I birleştirici kobalt ile karıştırılarak preslerde kalıplanır. Sonra özel fırınlarda 1400 – 1600° de pişirilerek sertleştirilir. Bir sert metal ucun malzemesine ait bileşim oranı şöyle örneklenebilir:

Wolfram karpit (WC): % 29-92 
Tantal karpit (TaC) : % 2-65
Kobalt (Co) : % 4-18

Sert metal uçlar, kullanma gruplarına göre; P (mavi), M (sarı), K (kırmızı) olarak işaretlerle belirlenmiştir.

Piyasada pek çok makine imalatçısı bu tip uçları ”elmas uç” diye adlandırmaktadır. Ancak elmas uçlar aşağıdaki bölümde göreceğiniz üzere, görünüşleri ve işleme kapasiteleri daha farklı kesicilerdir.

Seramik Uç Kalemler

Seramikten yapılan ve manyetik özelliği olmayan sert kalemlerdir. Yapılışı sert metalinkine benzeyen seramik kalem uçları, alüminyum oksit (AL2Û3) ile TİC (titan karbür)den yapılır ve sert metalden daha serttir.

Seramik kalemler, 1500°C den yüksek sıcaklıkta çalışabilecek 85-95 Rc sertliğe sahiptir. Seramik uç, köreldiğinde bilenmez; ömrü bitmiş demektir.

Elmas Uçlu Kalemler

En sert kalemler olup, çok yüksek kesme hızında ince talaş için kullanılır ve çok sert malzemeleri (özel alaşımlı çelikleri, sert taşları…) işler. Elmas kalemlerin sertliği 100 Rc dir.

Elmas uçlar, yapay olarak (monokristal, MKD) veya elmas tozunun (polikristal, PKD) sinterlenmesi ile yapılır. Sinterleme işlemi; sert metal uç üzerine 0,5-1,5 mm kalınlığında kaplanan elmas tozunun, özel fırında pişirilmesiyle olur.

Kullanma Yerlerine Göre Torna Kalemleri

• Kaba talaş kalemleri: Kaba talaş alma ve benzeri tornalama işlemleri için kullanılır.
• İnce talaş kalemleri: İnce talaş alma ve tamamlama işlemleri için kullanılır. Kalemin ucu, düz (geniş) bilenerek çok ince talaş alma işlemi için (perdah kalemi olarak) kullanılabilir.
• Yan kalemleri: Alın yüzey ve kademe tornalama (bazı durumlarda kaba talaş kalemi gibi) kullanılır.
• Kanal kalemleri: Kanal (oluk) ve benzeri tornalama işlemlerinde kullanılır.
• Keski kalemleri: Kesme ve bölme işlemlerinde kullanılır.
• Profil Kalemleri: Belli profilde (biçimde) yüzeyleri işlemek için kullanılır.
• Delik kalemleri: Deliklerin tornalanmasında kullanılır.
• Vida kalemleri: Vida dişlerinin açılmasında kullanılır.
• Özel kalemler: Bazı özel tornalama işlerini yapmak için kullanılır.

The post Gereç ve Kullanma Yerlerine Göre Torna Kalemleri appeared first on Makine Eğitimi.