Hidrolik Sistemlerin Üstünlükleri Konu Testi

BU testi şimdi çözmek için yukarıdaki bağlantıya tıklayınız.

Testi ms word formatında indirmek için aşağıdaki bağlantıya tıklayınız.

The post Hidrolik Sistemlerin Üstünlükleri Online Test appeared first on Makine Eğitimi.

Hidrolik Sistemlerin Mekanik Sistemlere Göre Üstünlükleri

Hidrolik sistemler sessiz çalışırlar

Hidrolik sistemlerin en önemli avantajlarından biri sessiz çalışma karakteristikleridir. Güç iletimi akışkan aracılığıyla gerçekleştiği için dişli, kayış veya zincir gibi mekanik temaslar minimum seviyededir. Bu durum: Gürültü seviyesinin düşük olmasını , titreşim kaynaklı aşınmaların azalmasını ve Operatör konforunun artmasını sağlar. Özellikle kapalı alanlarda çalışan makinelerde ve hassas üretim tesislerinde sessiz çalışma büyük bir avantajdır.

Hidrolik akışkanlar sıkıştırılamaz kabul edildikleri için darbesiz ve titreşimsiz hareket elde edilir

Hidrolik yağlar pratikte sıkıştırılamaz kabul edilir. Bu özellik sayesinde sistemdeki hareketler: Ani darbelere neden olmadan, Yumuşak ve kontrollü şekilde, ayrıca titreşimsiz olarak gerçekleşir. Özellikle hassas konumlandırma gereken pres, robotik sistemler ve kalıp makinelerinde bu özellik büyük önem taşır.

Yüksek Çalışma Basınçlarına sahiptir, Bu sayede büyük güçler elde edilir

Hidrolik sistemler çok yüksek basınçlarda (100–700 bar ve üzeri) çalışabilir. Bu sayede: Küçük boyutlu silindirlerle çok büyük kuvvetler üretilebilir. Kompakt tasarımlarla yüksek performans sağlanır

Bu özellik, hidrolik sistemleri vinçler, presler, ekskavatörler ve ağır sanayi makineleri için vazgeçilmez kılar.

Hassas hız ayarı yapılabilir

Hidrolik sistemlerde akışkan debisi kontrol edilerek son derece hassas hız ayarları yapılabilir. Bu ayarlama: Debi ayar valfleri ya da Oransal veya servo valfler yardımıyla gerçekleştirilir. Böylece sistemin çalışma hızı, uygulamanın gereksinimlerine göre milimetrik hassasiyetle ayarlanabilir.

Hareket devam ederken hız ayarı yapılabilir

Hidrolik sistemlerin önemli bir avantajı da çalışma sırasında hız ayarının değiştirilebilmesidir. Sistem durdurulmadan: Yavaşlatma, hızlandırma ve kademeli geçişler sağlanabilir. Bu özellik üretim sürekliliği, enerji tasarrufu ve operasyonel esneklik açısından büyük avantaj sunar.

Akışkan olarak hidrolik yağ kullanıldığı için aynı zamanda devre elemanları yağlanmış olur

Hidrolik sistemlerde kullanılan akışkan genellikle hidrolik yağdır. Bu yağ:

• Güç iletimini sağlar
• Aynı zamanda valf, pompa ve silindir gibi elemanları yağlar
• Aşınmayı azaltır
• Isı transferine katkı sağlar

Bu sayede sistem elemanlarının bakım ihtiyacı azalır ve çalışma ömürleri uzar.

Emniyet valfleri yardımıyla sistem güvenli çalışır

Hidrolik sistemlerde güvenlik büyük önem taşır. Emniyet (basınç tahliye) valfleri sayesinde: Aşırı basınç oluşması engellenir. Sistem elemanları zarar görmez. Operatör güvenliği sağlanır. Basınç belirli bir değerin üzerine çıktığında emniyet valfi devreye girerek fazla basıncı tahliye eder.

Hidrolik devre elemanları uzun ömürlüdür

Hidrolik sistem elemanları: Sürekli yağlama altında çalıştıkları, darbesiz hareket sağladıkları, mekanik aşınmanın az olduğ için uzun ömürlüdür. Doğru bakım ve uygun yağ kullanımı ile hidrolik sistemler yıllarca sorunsuz şekilde çalışabilir.

Hidrolik Sistemin Üstünlükleri Soru ve Cevaplar

Hidrolik Sistemin Avantajları Test Çöz

The post Hidrolik Sistemin Üstünlükleri appeared first on Makine Eğitimi.

Cihazla ilgili elektrik anahtarlarını (Elektrik motorunu ve elektrik kontrol elemanlarını ) açıp kapatınız.

Merkezi hidrolik sistemden,bakımını yapacağınız üniteyi izole ediniz,ayırınız.(İlgili valfleri ve bağlantı elemanlarını)ayırdığınız elemanların üzerine nereden söküldüğünü, bir kroki çizerek
işaretleyiniz.

Hidrolik pompa bir motorla tahrik ediliyorsa, bakıma geçmeden önce aralarındaki kavramaları sökünüz.Böylece ani bir çalışma ile meydana gelebilecek kazalar önlenmiş olacaktır.

Düşey konumdaki silindirlerin yerçekimi etkisiyle ve varsa üzerindeki yükün etkisiyle aşağıya hareket edebileceğine dikkat ediniz ve hareketi frenlemek için gerekli tedbirleri alınız.(Takoz…)

Basınç sıfırda iken ,sistemde kaçak, boru ve hortumlarda çatlak ve boru bağlantılarında gevşeklik olup olmadığını kontrol ediniz. Bu çatlaklıkların yüksek basınçta çevreye büyük zarar vereceğini ve kurşun gibi delip geçebileceğini unutmayınız.

Bütün boruların uçlarını, valf ve diğer elemanların giriş çıkış ağızlarını (port) çevreden etkilenmeyecek ve içeriye yabancı maddeyi sokmayacak şekilde sızdırmazlığı sağlayarak kapatınız.

Devredeki elemanları sökerken üzerlerine nereden söküldüklerini belirten işaret koyunuz ve onarımdan sonra tekrar eski yerlerine taktığınızdan emin olunuz. Mesela valflerin sürgüleri yanlış takılacak olursa preslerde büyük kazalara neden olabilir.

Bir parçayı sökerken içeride bir yayın olduğunu biliyorsanız,bunu ani boşalma ile küçük parçaları üzerinize fırlatacağını unutmayınız ve bunun için gerekli tedbirleri alınız.

Bakım ve onarımı yaparken,sistemi çalıştırırken üretici firmanın vermiş olduğu el kitaplarındaki tavsiyelere uyunuz.

İyi ayarlanmış bir manometre ile bütün basınç ayar valflerini yeniden ayarlayınız.

Tamir ve bakımdan sonra veya sistemi ilk defa çalıştırırken çok dikkatli bir şekilde elemanları ve sistemi gözden geçiriniz.

Bakım ve onarımı yaparken daima en uygun takımları kullanınız.

Hidrolik elemanları sökerken ve takarken, onlara zarar verecek şekilde darbe ve kuvvet kullanmayınız.

Bağlantı vidalarını ve birleştirme elemanlarını değiştirirken uygun ölçülere ,basınç sınırlarına, çalışma sıcaklıklarına ve emniyet faktörlerine dikkat ediniz.

The post Hidrolik Teknisyeni İçin Genel Emniyet Kuralları appeared first on Makine Eğitimi.

Makinelerden gelen anormal sesleri ,yağ sızıntılarını, manometreden okunacak aşırı basınç değerlerini, silindir veya motorlarda anormal hareketleri ilgililere rapor ediniz.

Dönen parçalar arasında çalışırken koruyucu iş elbisesi giyiniz.

Çalışma sırasında gözlerinizi fırlayacak metal parçalarından veya yüksek basınç boru / hortumlarından fışkıracak akışkanlardan korumak için gözlük kullanınız.

Çalışma sırasında ilgili makinenin koruyucu muhafazalarını takım ve emniyetli çalışma yöntemlerini uygulayınız.

Bakım, kontrol veya onarım yapacağınız makinenin önce elektrik akımını veren şalterini indiriniz, akımı kesiniz.

Tamir ve bakım işlemini acele ve telaşla yaparak hem kendinizi hem de makineyi tehlikeye atmayınız.

Hidrolik sistemi dikkatsizce çalıştırmayınız.Bu durum çok yüksek şoklara ,ani darbelere yol açar ve hidrolik devre elemanlarını tahrip ederek çok büyük maddi ve manevi zararlara yol açabilir.

Bakım yapmaya başlamadan önce,hangi valfin makinede ileri veya geri hareketleri ürettiğini araştırınız. Sizi sıkıştırıp ezebilir.

Çalışmalarınızda dikkatinizi çeken ve bakım onarımda zaman kazandırıcı önemli noktaları not ediniz ve ilgili arkadaşlarınıza da kazaları önleme açısından bu bilgileri aktarınız.

The post Hidrolik Pnömatik Makinelerde Çalışanlar İçin Emniyet Kuralları appeared first on Makine Eğitimi.

Pnömatiğin Avantajları : Pnömatik devre elemanları basit yapılı olup bakım ve montajı kolaydır. Devre elemanlarının fiyatları düşüktür. Ürünlerin birçoğu standart ölçülerde üretildikleri için temini kolaydır. Arızalanan bir elemanın yerine başka markalar tercih edilebilir.

Pnömatiğin Dezavantajları: Pnömatik enerji maliyetinin ve sızıntı oranlarının yüksek olması olumsuz yönleridir. Bazı uygulamalarda verimlilik %20’ye kadar düşebilir. Hava içindeki nem miktarı basınçlı havanın kullanımını sınırlar. Gıda, tıp, elektronik, kimya sanayinde basınçlı havanın iyi derecede şartlandırılması gerekir.

Boyle Mariot Kanununu açıklayınız: Sıkıştırıldıkça hacmi azalan gazların -hava da olabilir-basıncı ve sıcaklığı artar. Hava, sıcaklığı sabit kalacak şekilde sıkıştırılırsa sıkıştırılmadan önceki hacmi ve basıncının çarpımı, sıkıştırıldıktan sonraki hacmi ve basıncının çarpımına eşittir. Basınç ile hacim arasında ters orantı vardır

Gay-Lusac Kanununu açıklayınız: Hacim ve sıcaklık arasında doğru orantı vardır. Basınç ile sıcaklık arasında doğru orantı vardır.

Pnömatik Sistemlerin Kısımları:

• Basınçlı havanın üretilmesi ve hazırlanması (kompresör, kurutucu ve hava kazanı)
• Basınçlı havanın taşınması (dağıtım hattı)
• Basınçlı havanın şartlandırılması (Şartlandırıcı)
• Basınçlı havanın kullanılması (Pnömatik sistemle çalışan her tür ekipman)

Pnömatik Şartlandırıcı ne işe yarar? Kısımları nelerdir? Şartlandırıcının sembolünü çiziniz

Havayı çalışma şartlarına hazır hale getiren elemanlara, “şartlandırıcı” adı verilir. Şartlandırıcı; filtre, basınç ayarlayıcı ve yağlayıcı olmak üzere 3 çeşit elemanın birleşmesinden oluşur.

Manometre nedir? Sembolunu çiziniz?

Mekanik düzenekle çalışan, ölçülen basınç değerini gösterge üzerinde gösteren ölçü aletidir.

Tek etkili yay geri dönüşlü silindirin sembolunu çiziniz

Tandem silindirin sembolünü çiziniz.

Tek etkili silindirleri anlatınız :

Tek etkili silindirde hava basıncı pistona tek taraftan etki eder. Silindirin diğer yöndeki hareketi yay ya da ağırlık yardımıyla gerçekleşir. Tek yöndeki hareket basınçlı hava ile gerçekleştiği için hava tüketimi çift ekili silindirlere göre daha düşüktür.

SORU: Tandem silindirleri anlatınız:

Yüksek itme kuvvetlerinin elde edilmesi amacıyla kullanılan silindir çeşididir. Kursları eşit olan iki veya daha fazla silindirin uç uca eklenmesinden oluşur. Silindir sayısına bağlı olarak giriş çıkış sayısı ve itme kuvveti artar.

SORU: Teleskobik silindirler nerelerde kullanılır?

Bu silindirler, iç içe geçmiş, farklı çaplı silindirlerden meydana gelir. Uzun kursların gerekli olduğu ve fazla yer kaplaması istenmeyen yerlerde kullanılır. Pnömatik sistemlerden çok hidrolik sistemlerde kullanılır.

SORU: Pnömatik Motorlar nedir nerelerde kullanılır?

Dairesel hareket elde etmek amacıyla kullanılır. İçerisinde kullanılan değişik düzenekler yardımıyla basınçlı havanın pnömatik motor içerisine gönderilmesi sonucu dairesel hareket üretilir. Elektrik akımının istenmediği durumlarda tercih edilir.

Pnömatik motorların üstünlükleri

• Devir sayıları çok yüksektir (350.000 dev/dak).
• Hız ayarı sınırsızdır.
• dönüş yönü hareket devam ederken değiştirilebilir.
•  Bakımları kolaydır.
• Her türlü ortamda rahatlıkla kullanılabilir (kirli, tozlu, nemli, yanıcı).
• Fazla yüklenildiklerinde yavaşlar ya da durur.
• Boyutları küçük ve hafiftir.
• Fiyatları ucuzdur.

SORU: Çek valf Nedir ? Sembolunu çiziniz?

Akışın sadece tek yönde geçmesine izin verirken diğer yönden gelen akışı engelleyen valflerdir. Tek yönlü yol gibidir.

SORU: Şekildeki pnömatik devre elemanını tanımlayınız

3 yollu 2 konumlu (3/2) Buton kontrollü, yay geri dönüşlü YÖN KONTROL VALFİ

SORU: Şekildeki pnömatik devre elemanını tanımlayınız

5 yollu 2 konumlu (5/2) Yay geri dönüşlü YÖN KONTROL VALFİ

SORU: Yandaki şekilde gördüğünüz pnömatik devre elemanı nedir? Nasıl çalışır?  

CEVAP: Basınç kontrol (emniyet valfi) valfidir. Sistemdeki basınç 1 no’lu girişten valfe iletilir. Valf normalde kapalıdır. Basınç fazla geldiğinde 1 no’lu giriş açılır. bir miktar hava 3 no’lu çıkıştan atılır. Basınç miktarı valfin üzerindeki ayar vidasıyla ayarlanır.

The post Pnömatik Dersi Çalışma Soruları ve Cevapları appeared first on Makine Eğitimi.

Basınç kaynağı tarafından üretilen basınçlı havanın, iş elemanlarına, istenilen yön, basınç, hız ve zamanda, belirli mantıksal şartlar altında gitmesini sağlayan veya engelleyen elemanlara Pnömatik valf denir.

Pnömatik Valf Çeşitleri

Kullanım amaçlarına göre pnömatik valf çeşitleri şunlardır:

1. Yön kontrol valfleri
2. Akış kontrol (kapama) valfleri
3. Basınç kontrol valfleri
4. Zaman kontrollü valfler (Zaman Rölesi)
5. Mantık valfleri
6. Çabuk Boşaltma (Egzoz) Valfleri

1- Yön Kontrol Valfleri

Pnömatik Yön kontrol valfleri, isteğe göre basınçlı havanın geçişine izin vermek, engellemek ya da akış yönünü değiştirmek için kullanılan valflerdir. Bunları tren yollarındaki makas sistemine benzetebiliriz.

Tren yollarındaki makasların, tabiki trenin geçişini engellemek gibi bir fonksiyonları yoktur ancak trenin gidiş yönünü değiştirebilirler. Bu yön değiştirme işi, elle kumanda edilebildiği gibi , elektriksel sinyallerle de kumanda edilebilir. Pnömatik sistemde dolaşan basınçlı havayı da, raylarda ilerleyen bir tren gibi düşünebiliriz.

Yön Kontrol valfleri ile ilgili detaylı bilgiler için BKNZ: Pnömatik Yön Kontrol Vafleri

2- Akış Kontrol (kapama) Valfleri

Çek Valf

Akış kontrol valflerinden biri çek valflerdir. Çek valfler basınçlı havanın tek yönde geçişine izin veren valflerdir. Diğer yöndeki akış kapalıdır.

Çek valflerin çalışma sistemleri, araç tekerlek lastiklerine tek yönlü hava girişine izin veren siboplara benzer. Lastiklere hava pompalarken hava basmayı bıraktığımızda havanın geri çıkmadığını, sibobun tek yönlü akışa izin verdiğini görürüz. Çek valfler de buna benzer bir sistemle çalışır.

Değişik tipte pnömatik çek valfler (yukarıda)

Akış Kısma Valfi

Pnömatik devrelerde silindir, motor vb. alıcıların hızlarını çift yönde ayarlamak amacıyla kullanılır. Ayar vidasının çevrilmesi ile havanın akacağı kesit büyür veya küçülür. Geçen hava miktarını etkiler.

Kısma Valflerinin Kullanım alanı : Silindir hızlarının kumandasında kullanılırlar.Fakat kısma işlemi hem giriş hem de çıkış esnasında yapılmaktadır.Genelde silindirlerin sadece bir yönde iş yaptığı düşünülecek olursa bu sakıncalıdır.

Çek Valfli Ayarlanabilir Akış Kısma Valfi

Pnömatik devrelerde alıcıların hızlarını tek yönlü ayarlamak amacıyla kullanılır. Havanın bir yönde serbestçe. Diğer yönde ise kısılarak geçmesini sağlar. Çek valf ile akış kısma valfı bir gövdeye entegre edilmiştir. Silindirlerin ölü zaman diye nitelendirilen iş yapmadığı strokdaki süreyi kısaltmak için kullanılır.

3- Basınç Kontrol Valfleri

Basınç Sınırlama (Emniyet) Valfi / Pressure Relief Valve

Emniyet valfleri pnömatik sistemlerde devre elemanlarının yüksek basınçlardan korunması amacıyla kullanılır.

Örnek olarak hava kazanlarında kullanılabilirler.

Bu valfler,sistem için normal kabul edilen basınçta kapalı konumlarını korurlar ve herhangi bir nedenle basınçta yükselme olduğunda açılarak havayı atmosfere tahliye ederler.

Basınç düştüğünde valf tekrar kapalı konuma geçer.

Basınç Düşürme (Ayar ) Valfi / Pressure Regulating Valve

Sistemde birden fazla silindir veya pnömatik motorun farklı basınçlarda çalışması istenebilir. Bu gibi durumlarda yüksek basınçtan belirli bir düşük basınca indirgemek için kullanılır. Yani giriş basıncını istenen ve ayarlanabilen bir çıkış basıncına indirgemektir.

Basınç ayar valfleri kumanda problemlerinde oldukça sık kullanılır. Örneğin içerisinde kırılacak parçalann bulunduğu paketin sıkılmasında belirli bir kuvvetin geçilmemesi gerekiyorsa.

Manometre çıkış basıncını (P2) gösterir. En altta bulunan ayar vidası ile çıkış basıncı arttırılır ya da azaltılır.

Basınç Sıralama Valfi / Pressure Sequence valve

Pnömatik devrelerde zaman kazanmak ve belirli elamanları önceden ayarlanmış basınç değerine erişilince devreye girmesi gereken yerlerde kullanılır.

Bir giriş sinyalinin (Z) basınç değerine bağımlı olarak yön denetim valfinde °P” den ‘’A” ya akışa izin verilir. Böylece basınca bağlı olarak başka bir işleme veya adıma izin verilmiş olur. Gerekli basınç değeri ayarlanabilir. Pnömatik kumandalarda oldukça sık kullanılırlar. Ömeğin yeterli sıkma kuvvetinden sonra delme işleminin başlaması isteniliyorsa.

4- Pnömatik Zaman Rölesi

Pnömatik uyarıların geciktirilmesi amacıyla kullanılır. Zaman rölesinin görevi bir start sinyaline zamana bağlı olarak cevap vermektir. Cevap verme süresi ayarlanabilir.

Zaman rölesi üç elemandan oluşmaktadır. Bunlar 3/2 yön kontrol valfı, hava deposu, ve çek valfli akış kısma valfidir.

Pnömatik zaman rölesini kendi imkânlarımızla yapabiliriz. 3/2 YKV ve çek valfli akış kontrol valfini hazır olarak alıp, hava deposu olarak uzun ya da büyük çaplı bir hortum kullanabiliriz.

Akış kontrol valfi üzerinde bulunan ayar vidası zamanı ayarlamak için kullanılır. Kullanılan havanın temizliği ve basıncına bağlı olarak hassasiyet değişir.

Detaylı bilgiler için; BKNZ: Zaman Geciktirme Valfleri Anlatım ve Uygulamalar

5- Mantık Valfleri

VEYA Valfi / OR Valve

İki giriş ve bir çıkış mevcuttur. Girişlerden herhangi birine veya ikisine birden basınçlı hava gelmesi durumunda çıkış sinyali alınır.

Kullanım Yeri: İki veya daha fazla kumanda gereken uygulamalarda ya da “VEYA” mantığının gerektiği yerlerde kullanılır. Örneğin bir silindirin iki ayrı yerden kumandası gerekli ise.

Şekildeki örnekte, VEYA valfi yardımıyla, tercihe göre pedal veya butonla bir silindirin hareket ettirilmesi görülüyor.

Detay Bilgiler ve Uygulama Örnekleri için BKNZ: VEYA Valfi Anlatım ve Uygulamalar

VE Valfi / AND Valve

İkisi uyarı, biri çıkış olmak üzere üç bağlantı kapısı vardır. İki giriş aynı anda ”1” sinyali aldığında çıkışta da ‘1” sinyali alınır.

Kullanım Yeri: Kilitleme ve güvenlik taleplerinde, özellikle iş güvenliği amaçlı, aynı anda iki düğmeye basmadan çalışmaması gereken makinelerde

Şekilde görülen devre pnömatik prese aittir. İşçinin elini presin altında unutmaması için devre iki valfle çalıştırılıyor. Valflerden sadece bir tanesi uyarılacak olursa pres çalışmaz. Presin çalışabilmesi için iki düğmeye de basılması gerekir. Düğmelerden biri işçinin soluna, diğeri sağına konur.

Detaylı Bilgiler ve Uygulama Örnekleri için BKNZ: VE Valfi Anlatım ve Uygulamalar

6- Çabuk Boşaltma (Egzoz) Valfleri

Birincil görevi, Silindir içinde bulunan havanın en kısa zamanda atmosfere atılması ve böylece silindir hızını artırmaktır, ancak aynı zamanda daha küçük yön valflerinin, daha uzun kontrol hatlarının kullanılmasını sağlar.

Kullanım Yeri: Özellikle büyük hacimli silindirlerde hızı artırmak ve hortumlar üzerindeki çeşitli dirençlerin etkisini yok etmek için kullanılır. Silindire mümkün olduğunca yakın montaj edilmelidir.

Tipik bir uygulamada egzoz valfi, yay geri dönüşlü veya çift etkili pnömatik silindirin girişine takılır. Bir kontrol valfinden gelen besleme havası, egzoz valfinin giriş portuna yönlendirilir.

The post Pnömatik Valfler ve Çeşitleri appeared first on Makine Eğitimi.

Pnömatik Yön Kontrol Valflerinin Gösterilmesi

Yön kontrol valflerinin tanımlanmasında 3/2, 5/2 gibi rakamlar kullanılır. “ilk rakam valfin yol sayısını”, “ikinci rakam valfin konum sayısını” belirtir.

Yol sayısı: Valfe bağlanabilecek maksimum hortum sayısıdır. Sembol üzerinden bir konumdaki bağlantı sayısının sayılması ile bulunur.

Konum Sayısı: Valfte seçilebilecek pozisyonların sayısıdır. Her konum valfın gerçekleştirdiği ayn bir fonksiyondur. Konumlar valf sembollerinde kareler ile gösterilir Kare sayısı aynı zamanda konum sayısıdır. Valfler en az iki konumludur. Kapalı- açık

Pnömatik devre çizimlerinde ok yönleri valften geçen havanın akış yönünü belirler. Ok yönünün tersinden de geçiş olabilir.

Pnömatik devre çizimlerinde yollar, hattın yaptığı işe göre (basınç hattı, çalışma hattı, egzoz hattı, kumanda hattı) Harf veya rakamlarla belirtilirler.

Yukarıdaki şekilde ise hava giriş ve çıkış hattının gösterimi anlatılmıştır.

Pnömatik Yön Kontrol Valflerinde Konum Türleri

Normal Konum ve çalışma Konumu

Bir Yön kontrol valfi, normal konum ve yüklü konum (çalışma konumu) olmak üzere en az iki konuma sahiptir. Şekilde görülen valfin normal konumunda hava geçemez. Çıkış tarafından yani iş hatlarından gelen hava egzozdan dışarı atılmaktadır. Valf, butona basılıp yüklü konuma alındığında hava geçişi sağlanır. Bu konumda egzoz hattı kapalıdır.

Butondan elimizi çektiğimizde valf, yayın boşalmasıyla normal konumuna geri döner.
Bu valfin tanımlaması şöyledir: 3/2 normalde kapalı, buton kumandalı, yay geri dönüşlü yön kontrol valfi

Normalde Kapalı ve Normalde Açık Valf

Yukarıda valflerin normal konumlarından bahsetmiştik. Pnömatik olsun hidrolik olsun, yön kontrol valflerinde, bir şekilde buton, kol, ayak pedalı vb ile aktive edilmemiş konum normal konumdur.

Bir yön kontrol valfinin normal konumunda sisteme basınç sağlanmıyorsa normalde kapalıdır. (Yandaki şekilde ortadaki valfin 1 no’lu basınç hattına bakınız)

Valfin normal konumunda sisteme basınç sağlanabiliyorsa normalde açık valf denir. (Yandaki şekilde baştaki ve sondaki valfler)

Yay merkezlemeli Orta Konum

Yandaki şekilde, 5/3 yay merkezlemeli orta konumu görüyoruz. Valfin normal konumu orta konumdur. Örneğin Elektriksel kumanda ile diğer konumlara geçilir. sinyal kesilince yay geri dönüşüyle orta konuma geri dönülür.

Pnömatik Yön Kontrol Valflerinde Kumanda Biçimleri

Pnömatik yön kontrol valflerinde konum değişimi için elle, mekanik, pnömatik veya elektrik yoluyla kumanda biçimleri mevcuttur. Bunların devre çizimi yukarıda verilmiştir.

Konuyla İlgili Video

Watch this video on YouTube.

The post Pnömatik Yön Kontrol Valfleri appeared first on Makine Eğitimi.

Basınçlı havanın üretilmesi ve hazırlanması

Basınçlı hava üreten makinelere kompresör adı verilir. Kompresörler, atmosferdeki havayı tıpkı bir yay gibi sıkıştırarak basınçlı hava üreten makinelerdir.

Kurutucu ve hava kazanı gibi elemanlar basınçlı havanın hazırlanmasında kullanılır. Peki havanın hazırlanması ne demektir? Atmosfer havası içinde havanın bağıl nem oranına (BNO) ve hava sıcaklığına bağlı olarak belirli oranlarda nem bulunur. Sıcaklık arttıkça havanın nem miktarı artar.

Hava içindeki nem pnömatik sistemin kirlenmesine neden olur ve paslanmalara, tıkanıklara yol açar. Boyama işlemlerinde kaliteyi düşürür. Kimya, elektronik vb. gibi sektörlerde ürünün zarar görmesine neden olur. Bu nedenle nemin sistemden uzaklaştırılması gerekir. İşte kurutucu, havanın hazırlanmasında bu rolü oynar.

Kompresörler belirli ve sabit bir kapasiteye sahiptir. Oysa pnömatik sistemin hava tüketimi değişkendir. Hava tüketimi kompresörün kapasitesinden fazla olduğunda, kompresörler gereken hava ihtiyacını karşılayamaz ve sistemde aşırı basınç düşmeleri olur. Hava kazanları tüketimin düşük olduğu durumlarda ihtiyaç fazlası basınçlı havanın karşılanmasını sağlar ve aşırı basınç düşümlerini önler

Basınçlı havanın dağıtılması

Havanın dağıtılması (Dağıtım hattı) yukarıdaki şekilde çok az yer kaplamaktadır. Oysa pnömatik sistemin kısımları içinde en fazla yeri kaplar. Küçük işletmelerde kullanılan dağıtım hattı çok uzun değildir. Orta ve büyük işletmelerde kullanılan dağıtım hatları yüzlerce metre uzunlukta olabilir. Dağıtım hattı sistemin en önemli kısımlarından biridir.

Hava içinde bulunan nemi almak için her ne kadar bir kurutucu kullansak da nemin tamamını almak mümkün değildir. Hava içinde kalan nemin bir kısmı havanın soğuması sonucu tesisatta yoğunlaşır ve kullanıcılara kadar ulaşır. Bu yüzden dağıtım hattında, havanın nemini almak, yoğunlaşan nemli havanın su halinde makinelere ulaşmasını engellemek için belli önlemler alınır.

Basınçlı havanın şartlandırılması

Şartlandırıcı, kullanılmadan önce havanın çalışma şartlarına hazır hale getirilmesini sağlar. Şartlandırıcı üzerinde filtre, basınç ayarlayıcı ve yağlayıcı olmak üzere üç adet eleman kullanılır. Pnömatik devrenin özelliğine göre bu sayı değişebilir.

Şartlandırıcı hava için hangi şartları sağlar?
Şartlandırıcı içinde bulunan filtre sayesinde havayı filtreler, basınç ayarlayıcı sayesinde kullanıcılara düzenli basınçta hava iletilmesini sağlar.

Yağlayıcı ise hava içine zerrecikler halinde yağ karıştırır. Havanın yağlanması, havadaki nemin devre elemanlarına zarar vermemesi, devre elemanlarında sürtünme kuvvetini azaltmak ve sızıntıları önlemek bakımından gereklidir.

Basınçlı havanın Kullanılması

Pnömatik sistemlerde havanın kullanılması için yüzlerce çeşit elemandan (susturucu, yön kontrol valfi, manometre, silindir vb.) yararlanılır ancak devrenin özelliğine ve ihtiyaca göre bu elemanların hepsi aynı devrede yer almaz.

The post Pnömatik Sistemlerin Çalışmasına Genel Bakış appeared first on Makine Eğitimi.

Pnömatik Nedir?

Pnömatiğin Tanımı: Pnömatik; basınçlı hava yardımı ile hareket ve kuvvetlerin üretimi ve kumanda edilmesidir.

Pnömatik Sistem nedir?
Havaya basınç kazandırılarak ve çeşitli kontrol sistemleri ile kontrol edilerek doğrusal, dairesel ve açısal hareket elde edilmesini sağlayan sistemlere pnömatik sistemler denir.

Pnömatiğin Uygulama Alanları

• Hızlı ve büyük olmayan kuvvetlere ihtiyaç duyulan süreçlerin otomasyonunda. Genel olarak iş parçalarının hareketinde:
• İş parçalannın bağlanmasında,
• İş parçalarının ilerletilmesinde,sürülmesinde,
• İş parçalarının konumlandırılmasında,
• İş parçalarının sistem içinde yönlendirilmesinde
• İş parçalarının sıkma, paketleme, damgalama vb yerlerde,
• Plastik malzemelerin yapıştırılması, ısı ile mühürlenmesi ve kaynak edilmesinde tutma işlemi için,
• Bükme, çekme, haddeleme gibi şekil verme işlemlerinde uygulama alanlarına sahiptir.

Endüstride Pnömatiğin Kullanıldığı Yerler

• Her türlü ilaç endüstrisinde Makine imalat sanayisinde,
• Ağaç ve mobilya sanayisinde Tıp ve kimya sanayisinde,
• Her çeşit montaj sanayisinde,
• Tekstil sanayisinde,
• Her çeşit ambalajlama sanayisinde,
• Cam, taşçılık ,seramik ve tuğla sanayisinde,
• Robot endüstrisinde Dişçi matkaplarında,
• Beton ve asfalt döşemelerinde dövme ve sıkıştırma işlemlerinde kullanılır.

Pnömatiğin Avantajları

• Basınçlı havanın üretimi kolaydır.
• Temizdir, sızıntılar olması halinde çevreyi kirletmez.
• Kolayca depolanabilir.
• Hortumlar ve borular ile kolayca transport edilebilir.
• Geri dönüş hattı yoktur.
• Sıcaklık karşısında hassas değildir.
• Kıvılcım oluşması sonucu patlama tehlikesi yoktur. Aşırı yükleme güvenliği kolaydır.
• Yüksek çalışma hızı.
• Devre basit ve tehlikesiz olarak kurulabilir.
• Devre elamanları basit ve ucuzdur.
• Montaj ve bakımları kolaydır.
• Kompleks işlerde ve uzun vadeli süreçlerde maliyeti düşüktür.

Pnömatiğin Dezavantajları

• Basınçlı havanın üretilmesi ve kullanılması gürültülüdür.
• Sınırlı çalışma alanı.
• Büyük kuvvetlerin üretimi güçtür. -Hassas yol sınırlaması yapılamaz.
• Sabit silindir hızı elde edilemez (hava sıkışabilirdir.) Pahalıdır.
• Basınçlı havanın iyi hazırlanması gereklidir.
• Hava içine karışmış olan nem ve su buharı, paslanmalara yol açabilir.

The post Pnömatiğe Giriş ve Tanımlar appeared first on Makine Eğitimi.

Kuvvet

Basınç

Pnömatik için en önemli birimlerden biri olan basınç, birim yüzeye düşen kuvvettir.
Basınç birimi ( P ) bar’dır.

Pnömatikte basınç birimi olarak “bar” kullanılır. Bu nedenle gerekli yerlerde birimlerin birbirlerine dönüştürülmeleri doğru yapılmalıdır.

1 bar = 100000 Pa
1 bar = 10N/cm²
1 bar = 1 kg/cm²

Örnek Soru:

Taban alanı 0,5 m² ve ağırlığı 10 kg olan katı cismin uyguladığı basıncı hesaplayınız.

Pnömatikte Kullanılan Kanunlar

Pascal Kanunu

Pascal kanunu şunu ifade eder: Kapalı bir kapta sıkıştırılmış sıvı kabın her yüzeyine aynı basıncı uygular

Resimdeki sistemde Pascal kanunu, basıncın giriş ve çıkış kısmında aynı olduğunu söyler.
Basıncı P= F/A formülüyle bulduğumuza göre;

P = F₁ /A₁ = F₂ / A₂

şeklinde yazmak doğru olur. Dolayısıyla, basınç hep aynı olduğuna göre, birinci kısımla ikinci kısımdaki kesit alanını farklı uygularsak, iletilen kuvvette farklı olacaktır.

Boyle Mariotte Kanunu

Sıkıştırıldıkça hacmi azalan gazların basıncı ve sıcaklığı artar. Hava, sıcaklığı sabit kalacak şekilde sıkıştırılırsa, sıkıştırılmadan önceki hacmi ve basıncının çarpımı, sıkıştırıldıktan sonraki hacmi ve basıncının çarpımına eşittir.

Basınç ile hacim arasında ters orantı vardır. Aşağıdaki eşitliğe göre sıcaklık sabit tutulduğunda hava basıncı sıkıştırma oranına bağlı olarak artar.

Örneğin: Hava iki kat sıkıştırılacak olursa mutlak basıncı iki kat oranında artacaktır.

Örnek Soru:

Atmosfer basıncında, serbest haldeki havanın hacmi 1 lt’ dir. Sıcaklığı sabit tutularak hacmi 0,5 lt’ye düşürülecek olursa basıncı ne olur?

Gay Lussac Yasası

1 – Sabit Basınç Altında Genleşme

Gazlar, basıncı sabit kalmak şartıyla; eşit değerlerde ısıtılınca, eşit miktarlarda genleşir. Hacim ve sıcaklık arasında doğru orantı vardır.

Örnek:
Belirli bir basınçtaki gazın sıcaklığı 10^oC, hacmi ise 1 lt’ dir. Gazın basıncı sabit kalmak koşuluyla sıcaklığı 40^oC’ ye yükseltilecek olursa hacmi ne olur?

Çözüm:
T₁= 10^oC = 273 + 10 = 283 K T₂= 40^oC = 273 + 40 = 313 K
V₁ / V₂ = T₁ / T₂
1 x 313 = 283 x V₂
V₂ = 1, 106 lt

2 – Sabit Hacim Altında Genleşme

Bir gazın ilk sıcaklığı, basıncı ve cinsi ne olursa olsun, sabit hacim altında belli miktarlar kadar ısıtılırsa, basıncı eşit miktarda artar. Basınç ile sıcaklık arasında doğru orantı vardır.

Örnek Soru:
Açık havada bekletilen hava kazanının içindeki havanın sıcaklığı gece ölçülmüş ve sıcaklığı T₁= 10^oC, basıncı P₁= 4 Bar bulunmuştur. Kazan içindeki havanın sıcaklığı gündüz saatlerinde T₂= 50^oC’ ye kadar çıkmaktadır. Bu sıcaklıktaki basınç değerini (P₂) hesaplayınız.

Çözüm:
T₁= 10^oC = 273 + 10 = 283 K T₂= 50^oC = 273 + 50 = 323 K

p₁ / p₂ = T₁ / T₂
p₁ . T₂ = T₁ . p₂
4 x 323 = 283 x p₂
p₂ =4,56 Bar

Genel Gaz Denklemi

Isı transferinin olmadığı bir ortamda herhangi bir gazı sıkıştıracak olursak (hacmini düşürürsek); sıcaklık değeri basınçla birlikte artacaktır.

Örnek Soru:
Atmosfer basıncındaki serbest haldeki havanın hacmi 10 lt, sıcaklığı 10^oC’ dir. Hava sıkıştırılarak hacmi iki lt’ye düşürülmektedir. Sıcaklığı ise 50^oC olmaktadır. Sıkıştırılan havanın basıncını hesaplayınız.

Verilenler:
T₁= 10^oC = 273 + 10 = 283 K
T₂= 50^oC = 273 + 50 = 323 K
V₁= 10 lt = 0,010 m³
V₂= 2 lt = 0,002 m³
P1= 1 atm = 1,013 bar

Çözüm:
P₁ . V₁ / T₁ = P₂ . V₂ / T₂
1,013 . 0,010 /283
P₂ . 0,002 / 323
P₂ = 5,78 bar sonuç mutlak basıncı vermektedir. Gösterge basıncı 5,78 – 1,013= 4, 767 bar olur.

Sıkıştırılmış Havanın Debisi

Belirli bir kesitten akan akışkanın debisi, kesitin büyüklüğü ve akış hızına bağlı olarak değişir (Q=A.V). Kesitte değişme olmadığı müddetçe boru içinden akan havanın hızı aynıdır. Kesit alanı büyüdükçe akış hızı azalır, kesit alanı küçüldükçe akış hızı artar. Özet olarak: Hava, küçük kesitlerde daha hızlı akar diyebiliriz.

Örnek: 
Küçük çaplı kesiti 10 cm2 olan bir boru içinden geçen havanın hızı 4,2 m/s’ dir. Boru kesiti 25 cm2 ye büyütüldüğünde hava hızı ne olur?

Verilenler:
A1= 10 cm2
V1= 4,2 m/s = 420 cm/s
A2= 25 cm2

Çözüm:
A1 . V1 = A2 . V2
10 . 420 = 25 . V2
V2 = 4200/25 
V2 = 168 cm/s = 1,68 m/s

The post Pnömatik için Temel Fizik ve Kanunlar appeared first on Makine Eğitimi.