Civata ve somunları emniyete almak için aşağıdaki yöntemler kullanılır:
Civata-somunlu bağlantılarda, özellikle çalışma ortamı sarsıntılı ise somunlar gevşeme eğilimi gösterir. Bu da tehlikelere yol açabilecek bir durumdur. Somunların frenlenmesi ve gevşememesi için emniyetli bağlama konusunda çeşitli önlemler alınabilir. Bu önlemler arasında, yaylı rondela kullanmak, kontra somun kullanmak, emniyet sacı kullanmak, taçlı somun ve gupilya kullanmak ve setskurla emniyete almak sayılabilir.
Yaylı Rondela
Yaylı rondelalar, somunun altında sürekli bir baskı yaratan ucuz ve basit elemanlardır. Bu uygulama kısmi frenleme sağlar.
Emniyet Sacı
Darbeli ve titreşimli çalışan makinelerde, somunların çözülmemesi için somunların altlarına konan rondelalardır. İçten tırnaklı, dıştan tırnaklı, bir kulaklı, iki kulaklı değişik tipleri vardır.
Taçlı somun ve Gupilya
Taçlı somun denilen özel profilli bir somun ve gupilya kullanılarak uygulananan bu sistem, Kesin frenleme sağlar.
Titreşim Kaynaklı Gevşeme
Civata bağlantılarının gevşemesinin en yaygın sebebi, sürekli titreşim altında sürtünme kuvvetinin azalmasıdır.
Sıkma Torku
Civatalar, üreticinin belirttiği tork değerine göre (genellikle Nm cinsinden) moment anahtarıyla sıkılmalıdır.
Loctite Kullanımı
Kimyasal civata sabitleyiciler (örn. Loctite), dişler arasında sertleşerek mekanik emniyet yöntemlerine ek koruma sağlar.
Kontra Somun
Vidalı bağlantılarda iki somunu üstüste kullanmaya kontra somun tekniği denir. Somunlardan biri(üstteki) diğerinin gevşemesi ihtimaline karşı frenleme görevi yapar. birçok yerde çalışma koşullarının güvenliğini sağlamak için kullanılan bir tekniktir. Bu teknik, özellikle yüksek mukavemetli veya yüksek yük altında çalışan vidalı bağlantılar için kullanılır.
Bu teknik, özellikle inşaat, endüstriyel makine veya otomotiv endüstrisinde yaygın olarak kullanılır. Örneğin bir köprüde yer alan kirişlerin arasındaki bağlantılar bu tip vidalı bağlantılarla sağlanabilir. Böylece, köprünün güvenli bir şekilde çalışması sağlanır.
Setskurla Civata Emniyeti (Yatay)
Vidalı pim ya da setskur denilen bir çeşit başsız civata kullanılarak yapılan emniyete alma işlemidir. Aşağıdaki görsellerde yatay kullanımını görüyoruz.
Setskurla Civata Emniyeti (Dikey)
Vidalı pim ya da setskur denilen bir çeşit başsız civata kullanılarak yapılan emniyete alma işlemidir. Aşağıdaki görsellerde dikey kullanımını görüyoruz.
Konuyla İlgili Sorular
Rondela, somun ile parça arasında sürekli bir baskı (gerilim) oluşturur. Bu sürekli baskı, titreşim sırasında somunun kolayca dönüp gevşemesini zorlaştırır.
Gupilya, taçlı somunun üzerindeki deliklerden geçirilip cıvataya sabitlenir; bu, somunun fiziksel olarak dönmesini tamamen engeller. Diğer yöntemler sürtünmeyle gevşemeyi zorlaştırırken, bu yöntem somunu mekanik olarak kilitler.
İlgili Yazılar
